مدخل فهرستگان نسخه‌های خطی حدیث و علوم حدیث شیعه

الرواشح السماویة فی شرح الأحادیث الإمامیة

ج ۱، ص ۴۹–۵۵، ش ۵۱

فهرستگان نسخه‌های خطی حدیث و علوم حدیث شیعه

ج ۱، ص ۴۹–۵۵، ش ۵۱
۵۱. الرواشح السماویة فی شرح الأحادیث الإمامیة (عربی) از: محمّد باقر بن محمّد حسین حسینی استرآبادی (میر داماد) (۱۰۴۰ ق) میر داماد بنا داشته که شرحی بر کتاب الکافی کلینی بنویسد که فقط موفّق گردید «کتاب العقل والجهل» و بخشی از «کتاب التوحید» اصول الکافی را شرح کند. او در مقدمۀ این شرح، به تفصیل در مسائل علم الحدیث و درایه و رجال، در ۳۹ «راشحه» بحث نموده است. میر داماد شرحش را با شرح مقدمۀ الکافی شروع نموده و پس از آن، رواشح سی و نه گانه‌ای ذکر کرده که عنوان آنها چنین است: ۱ - اقسام اوّلیۀ حدیث: «صحیح، قوی، موثّق، حسن و ضعیف» و بیان اصطلاحاتی مانند: سند، اسناد، حدیث متواتر و واحد ۲ - نظر اهل سنّت دربارۀ تعریف حدیث و نقد آن ۳ - طبقات سه گانۀ اجماع ۴ - دربارۀ ابراهیم بن هاشم ۵ - دربارۀ روایات عبدالعظیم حسنی ۶ - دربارۀ ابو اسحاق ثعلبة بن میمون ۷ - دربارۀ عبد اللّٰه بن بکیر
۸ - دربارۀ ابوعیسی محمّد بن هارون الوراق ۹ - دربارۀ اسماعیل بن ابی زیاده سکونی ۱۰ تا ۱۲ - جرح و تعدیل ۱۳ - بحث در بارۀ اصطلاح مجهول ۱۴ - اصحاب روایت و اصحاب ملاقات ۱۵ - دربارۀ صفوان بن یحیی ۱۶ - مراسیل ابن ابی عمیر ۱۷ - روش نجاشی در نقل ۱۸ - دربارۀ حمدان بن احمد ۱۹ - دربارۀ محمّد بن اسماعیل راوی فضل بن شاذان ۲۰ - تفاوت مشیخه و شیخه و شیخان و... ۲۱ - دربارۀ محمّد بن احمد علوی ۲۲ - دربارۀ اعمش کوفی ۲۳ - دربارۀ حسین بن علی بن سفیان ۲۴ - دربارۀ بررسی واژه‌های سعی، غی و رشد ۲۵ - دربارۀ سوید بن قیس و ذوالیدین و ذو الثدیه ۲۶ - دربارۀ ابن سنان ۲۷ - در بارۀ ضابطه‌های نسبت راویان به شهرها ۲۸ - صیغه‌های نقل حدیث ۲۹ - بحثی دربارۀ اصول اربعمائه ۳۰ - تفاوت تخریج و تخرج در اصطلاح علم رجال، فقه، اصول و حدیث ۳۱ تا ۳۴ - جرح و تعدیل ۳۵ - تعیین ابن غضایری ۳۶ و ۳۷ - اقسام پنجگانۀ حدیث ۳۸ - تفاوت بین حدیث قدسی، قرآن و احادیث نبوی ۳۹ - اقسام حکم عقل.
چاپ: تهران، ۱۳۱۱ ق؛ بمبئی، چاپ سنگی؛ کتاب‌خانه آیة‌اللّٰه مرعشی نجفی، ۲۱۷ ص؛ همچنین با تصحیح مجدد در ضمن مجموعه «درایة الحدیث» در مؤسسه دار الحدیث در دست انتشار است. [آستان قدس رضوی: ۲۶۵/۱۴؛ الذریعة: ۲۵۷/۱۱ و ۲۷/۱۴؛ التراث العربی: ۱۳۲/۳؛ یادداشتهای قزوینی: ۳۱/۵؛ مجله علوم حدیث: ش ۱۰، صص ۱۸۹ - ۲۰۰؛ مشار، عربی: ۴۹۴] آغاز: الحمد للّٰه‌رب العالمین حمدا ینبغی لکرم وجهه ویلیق بعز جلاله.. نسخه‌ها: ۱/۲۱۳. قم، شیخ حیدر علی مؤید: ۳۳۰، از اوّل افتادگی دارد، نسخ، محمّد بن ادین المستویه حسینی، سه‌شنبه ۷ ربیع الثانی ۹۹۵ ق، با تصحیح و توضیح، رساله اوّل مجموعه، «۱ ر - ۱۰۰ ر» ۱۰۰ برگ، ۲۱ سطر، ۱۴/۵ * ۲۳ سم [فهرست مؤید: ۲۸۳/۱]. ۲/۲۱۴. تهران، مجلس شورای اسلامی: ۲۷۱۷، آغاز: برابر نمونه، محمّد سعید بن محمّد تقی خاتون آبادی، ۱۰۸۲ ق [فهرست مجلس: ۳۹/۹]. ۳/۲۱۵. مشهد، آستان قدس رضوی: ۱۲۸۹۹، آغاز: برابر نمونه، نستعلیق، بدون نام کاتب، قرن ۱۱ ق، با حواشی (منه دام ظله) به ضمیمۀ حاشیة الاستبصار، ۱۹۹ برگ [فهرست آستان قدس: ۲۶۵/۱۴]. ۴/۲۱۶. تهران، دانشگاه تهران: ۳۴۵۳، نسخ، بدون نام کاتب، قرن ۱۱ ق، ۱۶۴ برگ [فهرست دانشگاه تهران: ۲۴۶۲/۱۱]. ۵/۲۱۷. قم، گلپایگانی: ۴/۱۳۱، آغاز: برابر نمونه، نسخ خوانا، زین الدین جعفر زاهدی / برگ آخر، قرن ۱۱ ق، تصحیح شده، با حواشی «منه مد ظله العالی»، رساله اوّل مجموعه، «۱ پ - ۱۰۵ پ» ۱۰۵ برگ، ۲۱ سطر [فهرست گلپایگانی، جدید: مخطوط]. ۶/۲۱۸. قم، مرکز احیاء میراث اسلامی: ۲۲۸۱، از آخر افتادگی دارد، آغاز: برابر نمونه، انجام: حکم الصدر بسبب اختلاف النسبتین، نسخ، بدون نام کاتب، قرن ۱۱ ق، عناوین شنگرف، تصحیح شده با حواشی مختصر، در برگ اوّل تملک محمّد علی بن مقصود علی و نام کتاب آمده است، ۱۲۳ برگ، ۱۷ سطر، ۱۳ * ۱۸/۵ [فهرست مرکز احیاء: ۶ / مخطوط].
۷/۲۱۹. قم، مرکز احیاء میراث اسلامی: ۲۵۴۷، نسخ، بدون نام کاتب، قرن ۱۱ ق، تصحیح شده، در برگ اوّل یادداشتی مبنی بر اینکه ۱۴ برگ اوّل به خط مؤلف است ولی ظاهرا یک برگ به خط وی است، ۱۱۲ برگ، ۱۷ سطر، ۱۳ * ۱۹/۵ [فهرست مرکز احیاء: ۷ / مخطوط]. ۸/۲۲۰. قم، مرعشی: ۱۰۰۳۸، قطعه‌ای از اواخر کتاب، نسخ، محمّد مهدی بن اللّٰه ویردی اصفهانی، دهه اوّل ذی الحجه ۱۱۲۴ ق، ۳۹ برگ [فهرست مرعشی: ۳۱/۲۶]. ۹/۲۲۱. قم، مسجد اعظم: ۳۲۰۷، آغاز: برابر نمونه، نسخ، بدون نام کاتب، قرن ۱۲ ق، در دار السلطنه اصفهان، تصحیح شده، با حواشی مؤلف، رساله اوّل مجموعه، «۲ پ - ۵۳ پ» ۵۲ برگ، ۲۵ سطر، ۱۸ * ۲۴ سم [فهرست مسجد اعظم، قدیم: ۶۱۵؛ فهرست مسجد اعظم، جدید]. ۱۰/۲۲۲. تهران، ملک: ۱۶۹۹، از آخر افتادگی دارد، نسخ، بدون نام کاتب، قرن ۱۲ ق، ۲۸۰ برگ [فهرست ملک: ۲۴۷/۱]. ۱۱/۲۲۳. قم، مدرسه حجازیها: ۳۶۹، بدون نام کاتب، ۱۲۰۵ ق، ش ۱۲۱۲ [مجله نور علم: ۲۸۰/۵۲]. ۱۲/۲۲۴. تهران، دانشکده ادبیات: امام جمعه ۲۲۴، نسخ، احمد بن محمّد، ۱۴ صفر ۱۲۲۴ ق، (۷۵۵۲۹)، رساله اوّل مجموعه [فهرست ادبیات تهران: ۳۶/۳]. ۱۳/۲۲۵. تهران، مجلس شورای اسلامی: ۳۳۴۱، از اوّل افتادگی دارد، آغاز:، ازداد ما عداه مما یشارکه فی جنسه، نسخ، محمّد علی نائینی، ۱۲۳۸ ق، «ص ۲-۱۴۹» ۷۴ برگ [فهرست مجلس: ۱۱۳۹/۱۰]. ۱۴/۲۲۶. قم، مرعشی: ۷۳۷۱، افتادگی دارد، آغاز: برابر نمونه، نسخ، محمّد بن محمّد باقر بیهودی قائنی خراسانی، رجب ۱۲۴۵ ق، رساله اوّل مجموعه، «۱ پ - ۷۶ پ» ۷۶ برگ [فهرست مرعشی: ۱۷۳/۱۹]. ۱۵/۲۲۷. قم، شیخ حیدر علی مؤید: ۸۷، آغاز: برابر نمونه، نستعلیق، محسن بن چراغ علی، غره محرم ۱۲۷۰ ق، رساله دوم مجموعه، «۱۱۱ ر - ۱۵۶ پ» ۴۶ برگ، ۲۳ سطر، ۲۱ * ۳۱/۵ سم [فهرست مؤید: ۱۰۳/۱]. ۱۶/۲۲۸. قم، مدرسه فیضیه: ۱۰۳۷، تا راشحه ۳۹، نسخ، محمّد بن سیّد زین العابدین، ۱۲۷۰ ق، رساله دوم مجموعه [فهرست مدرسه فیضیه: ۴۹/۲].
۱۷/۲۲۹. قم، مرعشی: ۹۰۷۸، نستعلیق، عبد الوهاب بن ملا محمّد تقی خیارجی قزوینی، ۸ شوال ۱۲۷۲ ق، رساله سوم مجموعه، «۹۹ پ - ۱۷۶ پ» ۷۸ برگ [فهرست مرعشی: ۲۳۲/۲۳]. ۱۸/۲۳۰. مشهد، آستان قدس رضوی: ۳۶۳۵، نستعلیق، حاج عبد اللّٰه مسکین بن نجم الدین قندهاری، ۸ شوال ۱۲۷۲ ق، رساله سوم مجموعه، «۹۹ پ - ۱۷۶ پ» ۷۸ برگ [فهرست مرعشی: ۲۲۲/۲۳]. ۱۹/۲۳۱. ری، آستان عبد العظیم: ۳۵۶، نسخ، بدون نام کاتب، ۱۲۷۳ ق [نشریۀ نسخه‌های خطّی: ۴۶۵/۳]. ۲۰/۲۳۲. اصفهان، عمومی اصفهان: ۲۹۶۸، نسخ، بدون نام کاتب، ۱۲۸۳ ق، «۳۸۲ صفحه» ۱۹۱ برگ [فهرست کتاب‌خانه عمومی اصفهان: ۲۴۵/۱]. ۲۱/۲۳۳. قم، شیخ حیدر علی مؤید: ۸۱۱، نستعلیق، بدون نام کاتب، یکشنبه دهه دوم ربیع الاوّل ۱۲۸۴ ق، سه باب القصر اصفهان، ۱۶۵ برگ، ۱۳ سطر، ۱۱ * ۱۷/۵ سم [فهرست مؤید: ۲۵۷/۲]. ۲۲/۲۳۴. قم، مرعشی: ۸۸۵۳، نسخ، اسماعیل بن عبد اللّٰه خوانساری، ۱۲۹۵ ق، ۱۱۹ برگ [فهرست مرعشی: ۴۱/۲۳]. ۲۳/۲۳۵. تهران، مجلس شورای اسلامی: ۳۵۶۹، نسخ، بدون نام کاتب، قرن ۱۳ ق، رساله اوّل مجموعه [فهرست مجلس: ۱۵۳۷/۱۰]. ۲۴/۲۳۶. تهران، مجلس شورای اسلامی: مجموعه طباطبایی ۶۷۷، آغاز: بسمله حمدله اما بعد فان السید الجلیل... الاشحة الاولی متن الحدیث، نسخ، بدون نام کاتب، قرن ۱۳ ق، رساله اوّل مجموعه، «۱ پ - ۹۸» ۹۸ برگ [فهرست مجلس: ۴/۲۳]. ۲۵/۲۳۷. قم، گلپایگانی: ۷۴۲۵/۳۸/۴۵، آغاز: برابر نمونه، نسخ، محمّد حسن بن محمّد مهدی موسوی جزایری تستری، ۱۳۰۱، در تهران، تصحیح شده، با حواشی «منه»، رساله سوم مجموعه، «۶۰ پ - ۱۴۳ پ» ۸۴ برگ، ۲۰ سطر، ۱۷ * ۲۲ سم [فهرست گلپایگانی، رایانه‌ای؛ فهرست گلپایگانی، جدید: مخطوط]. ۲۶/۲۳۸. قم، شیخ حیدر علی مؤید: ۶۷۹، نسخ، بدون نام کاتب، سه‌شنبه ۸ رمضان المبارک ۱۳۰۴ ق، عناوین شنگرف، با حواشی منه، ۶۵ برگ، ۲۱ سطر، ۱۵ * ۲۱/۵ [فهرست مؤید: ۱۸۲/۲].
۲۷/۲۳۹. قم، مرکز احیاء میراث اسلامی: ۳۵۲۷، آغاز: برابر نمونه، نسخ، محمّد بن علی اکبر طبسی گیلکی، ۱ ربیع الاوّل ۱۳۴۲ ق، تصحیح شده، ۱۰۹ برگ، سطور مختلف [فهرست مرکز احیاء: ۹ / مخطوط]. ۲۸/۲۴۰. مشهد، آستان قدس رضوی: ۳۶۳۶، از آخر افتادگی دارد، نسخ، بدون نام کاتب، بدون تاریخ کتابت، تصحیح و مقابله شده، با حواشی مؤلف (منه دام ظله)، ۲۳۲ برگ [فهرست آستان قدس: ۹۶/۵]. ۲۹/۲۴۱. تهران، مجلس شورای اسلامی: ۱۱۹۴، از راشحه ی ۳ تا راشحه ی ۲۷، نسخ، سیّد محمّد صادق طباطبایی سنگلجی، ق ۱۳، رساله یازدهم مجموعه، «۶ گ» ۳ ص برگ، ۱۱ * ۱۷/۵ [فهرست مجلس: ۶۹۵/۲۳]. ۳۰/۲۴۲. تهران، دانشگاه تهران: ۹۸۱، نسخ، بدون نام کاتب، بدون تاریخ کتابت، ۱۴۱ برگ [فهرست دانشگاه تهران: ۱۳۳۲/۵]. ۳۱/۲۴۳. مشهد، دانشکده الهیات: ۱۶۴۵، از آغاز تا اواخر راشحه ۳۹، نسخ، بدون نام کاتب، بدون تاریخ کتابت، رساله اوّل مجموعه، «۱-۷۳» ۷۳ برگ [فهرست الهیات مشهد: ۷۶۳/۳]. ۳۲/۲۴۴. تهران، دانشکده حقوق: ۴ - د، نستعلیق، بدون نام کاتب، بدون تاریخ کتابت، با حواشی (منه دام ظله) و (سلع منه)، ۸۹ برگ [فهرست حقوق تهران: ۳۵۸]. ۳۳/۲۴۵. آران و بیدگل، امامزاده هلال بن محمّد: ۱۳۷، آغاز: برابر نمونه، نسخ، غلام رضا بن محمّد علی آرانی کاشانی، بدون تاریخ کتابت، در مجله وقف با شماره ۱۱۳ معرّفی شده است، رساله چهارم مجموعه، ۵۰ برگ، ۲۳ سطر [مجله وقف میراث جاویدان: ۶۹/۳؛ فهرست امامزاده هلال]. ۳۴/۲۴۶. قم، قائنی: ۱۶۵، بدون نام کاتب، بدون تاریخ کتابت، عصر مؤلف، با حواشی مؤلف [مجله تراثنا: ۵۰ و ۳۴۳/۵۱]. ۳۵/۲۴۷. تهران، مدرسه چهل ستون: ۳۱۶، بدون نام کاتب، بدون تاریخ کتابت، با حواشی از مؤلف، رساله چهارم مجموعه [آشنایی با چند نسخه خطّی: ۳۸۴]. ۳۶/۲۴۸. زنجان، امام جمعه زنجان: بدون شماره، بدون نام کاتب، بدون تاریخ کتابت، رساله اوّل مجموعه [دلیل المخطوطات: ۱۳۷].
۱ زبدة الرجال از: حسن بن محمّد شریف یزدی (شاگرد وحید بهبهانی) ر. ک: انوار البصائر، مقدمه...

گزارش اشکال یا پیشنهاد