المنهج اللطیف فی أحوال الرجال الرسالة الرجالیة
ج ۱، ص ۴۰۹، ش ۳۹۸
فهرستگان نسخههای خطی حدیث و علوم حدیث شیعه
ج ۱، ص ۴۰۹، ش ۳۹۸
۳۹۸. المنهج اللطیف فی أحوال الرجال (الرسالة الرجالیة)
(عربی)
از: حسین بن عبد علی بن محمّد بن زعل
رسالۀ مختصری است در رجال که در فهرست مجلس (ج ۲۲، ص ۲۳۲) چنین معرّفی شده است: «روش تألیف این رساله - که پیرو إیضاح الاشتباه حلّی است - به اختصار چنین است که مؤلف، هر حرفی را (از همزه تا یاء) در یک باب، و هر نامی را در فصلی آورده، به این گونه که نام و تعداد هر نام، ثقات، ضعفا، مجاهیل، ممدوحان و نیز موارد اختلاف را با اختصار و هر یک را در فصلی خاص میآورد و آحاد (نامهایی که در راویان بیش از یک تن به آن نام نیست) را جملگی در فصلی خاص یاد میکند، چنان که در باب نخست (همزه)، فصل پنجم ویژۀ آحاد است و در این فصل، این نامها به این گونه یاد شده: «الفصل الخامس فی الآحاد، ابیض و احزمه مجهولان و اجلح فیه قولان للعامة وثقه بعض و ضعفه آخر و احکم ضعیف.
در پایان رساله، یک باب به کنیهها اختصاص یافته و در «ابو الخزرج»، کتاب ناتمام مانده است».
آغاز: الحمد للّٰهالذی شدت الرجال الیه الرحال و تاهت فی مزامی وحدانیته عقول الرجال و اسفر صباح العرفان عن جهالة من تعاطی لادراکه الحل و الترحال... اما بعد فان الاقل... حسین بن عبد علی بن محمّد بن زعل... یقول ان جاری قلم القدر و القضاء انه نفث فی روعی ان اکتب منهجا لطیفا فی احوال الرجال... باب الهمزة و فیه فصول، الفصل الاوّل آدم ثمانیة رجال الثقات منهم ثلثة و هم آدم بن اسحاق الاشعری و ابن الحسین النخاس.
انجام: ابو خداش اثنان الشرعبی ثقة و المهدر البصری قیل ثقة و قیل ضعیف، ابو خدیجة اثنان سالم بن سلمه... و ابو الخزرج.
نسخهها:
۱۹۱۵. تهران، مجلس شورای اسلامی: مجموعه طباطبایی ۵۱۴، عنوان معرّفی: رساله رجالیه، افتادگی دارد، آغاز: برابر نمونه، انجام: برابر نمونه، بدون نام کاتب، قرن ۱۱ ق، رسالۀ سوم مجموعه، «۴۵ پ - ۷۳ ر» ۲۹ برگ، ۲۷ سطر، ۱۰ * ۱۶ [فهرست مجلس: ۲۳۲/۲۲].