مدخل فهرستگان نسخه‌های خطی حدیث و علوم حدیث شیعه

الرجال

ج ۱، ص ۲۶۸–۲۶۹، ش ۲۷۳

فهرستگان نسخه‌های خطی حدیث و علوم حدیث شیعه

ج ۱، ص ۲۶۸–۲۶۹، ش ۲۷۳
۲۷۳. الرجال (عربی) از: ابراهیم بن خلیفه (ابن عذاقه) (زنده در ۱۰۰۳ ق) رسالۀ مفصّل و مهمی است در رجال. مؤلف از دانشمندان شیعی سدۀ دهم و یازدهم هجری و از خاندان مشهور عذاقه است. آقا بزرگ، چند تن از عالمان این خاندان را در طبقات أعلام الشیعة (قرن دهم)، در ذیل عنوان «عذاقه» معرّفی نموده است. همچنین تملکی از حسام الدین بن عزیز الدین بن عذاقۀ غروی، با مُهر کروی «عبده حسام الدین بن عذاقه» در برگ اوّل نسخۀ شرح نهج البلاغة‌ی ابن عتایقی موجود است (فهرست مدرسه نمازی خوی، ص ۳۸۱). از مؤلف مورد نظر، شرح حالی در کتاب‌ها موجود نیست. شیخ آقا بزرگ در طبقات از نسخه‌ای از فهرست منتجب الدین یاد می‌کند که فضل اللّٰه بن محمّد بن فضل عبّاسی در سال ۱۰۲۰ ق، از روی نسخه‌ای که ابراهیم بن خلیفه کتابت و مقابله نموده بوده، تحریر نموده است و کاتب از وی با عنوان «الشیخ ابراهیم» یاد
کرده است (طبقات أعلام الشیعة، قرن دهم، ص ۲). مؤلف در این کتاب، رجال شیعه را از کتاب‌های: الرجال و الفهرست شیخ طوسی، رجال النجاشی، خلاصة الأقوال علامۀ حلّی، رجال ابن داوود، الرجال ابن غضایری، المعالم سیّد جمال الدین و إیضاح الاشتباه علامۀ حلّی، جمع‌آوری کرده و بر اساس حروف تهجّی تنظیم کرده و در پایان کتاب، رجال مشهور به کنیه و لقب و همچنین زنان راوی را ذکر نموده است. او برای هرکتاب، رمزی و برای نام هر امام نیز رمزی قرار داده است. مؤلف همچنین مطالبی را از شهید ثانی در الرجال نقل نموده و مطالب خودش را با عنوان «قلت» آورده است. آغاز: الحمد للّٰه‌رب العالمین و الصلوة و السلام علی افضل المرسلین و آله الطیبین الطاهرین و بعد فهذا کتاب جمعه شیخ ابراهیم بن الشیخ خلیفه الشهیر بابن عذاقه من کتب الرجال و جعل لکل کتاب رمزا و لکل امام رمزا... آدم بن اسحاق بن آدم بن عبد اللّٰه بن سعد الاشعری له کتاب. انجام: ام هانی بنت ابی طالب اسمها فاخته ر ل، ام هشام بنت حارثه ر ل. نسخه‌ها: ۱۳۰۳. تهران، ملک: ۳۵۴۰، آغاز: برابر نمونه، انجام: برابر نمونه، نسخ، حسن بن عبد اللّٰه فتال حسینی نجفی، ۹۸۷ ق، رسالۀ اوّل مجموعه، با نسخۀ اصل در سال ۹۸۷ ق مقابله شده است. در اوّل نسخه تقریظی از طعمة بن علی حسینی در دو صفحه که در آن رموزی را که مؤلف برای مآخذ و نام ائمه (ع) قرار داده توضیح داده است. او میگوید این مطالب را در حدود سال ۱۰۰۲ یا ۱۰۰۳ ق مشافهة از مؤلف شنیده است، ۲۸۲ برگ، ۱۵ سطر [فهرست ملک: ۴۷۹/۶].

گزارش اشکال یا پیشنهاد