آل أعین رسالة أبی غالب الزراری
ج ۱، ص ۱۳۳–۱۳۵، ش ۱۳۳
فهرستگان نسخههای خطی حدیث و علوم حدیث شیعه
ج ۱، ص ۱۳۳–۱۳۵، ش ۱۳۳
۱۳۳. آل أعین (رسالة أبی غالب الزراری)
(عربی)
از: احمد بن محمّد بن محمّد زراری شیبانی، ابو غالب (۳۶۸ ق)
رسالۀ مختصری است در احوال شخصیتهای علمی منسوب به خاندان آل اعین که مؤلف نیز خود منسوب به این طایفه است. مؤلف، این رساله را برای نوهاش محمّد بن عبد اللّٰه بن احمد در ذی قعدۀ سال ۳۶۵ تألیف کرده و در سال ۳۶۷ ق، آن را بازنگری و اصلاح نموده است. این رساله یکی از قدیمیترین کتابها در فن تراجم (شرح حال نویسی) است و چون مؤلف یکی از افراد این خاندان بوده، با دقت بسیار، شرح حال ایشان را نوشته است. همچنین این رساله بنا بر گفته شیخ آقا بزرگ تهرانی از قدیمیترین اجازاتی است که از قدما به دست ما رسیده و عدّهای از دانشمندان، این رساله را یکی از اصول علم رجال و مقدم بر کتب پنجگانۀ رجالی مشهور دانستهاند. ابن غضایری (حسین بن عبد اللّٰه بن ابراهیم واسطی) که راوی این رساله است، تکملۀ کوتاهی بر این رساله نوشته که در اغلب نسخهها به اصل رساله ضمیمه شده است.
چاپ: قم، مرکز البحوث و التحقیقات الاسلامیة، با عنوان رسالة أبی غالب الزراری إلی ابن ابنه فی ذکر آل أعین و تکملتها لأبی عبد اللّٰه الغضائری، تحقیق سیّد محمّد رضا حسینی جلالی، سال ۱۴۱۱ ق، وزیری، ۳۶۵ ص.
[الذریعة: ۷/۱۱ و ۱۴۳/۱؛ التراث العربی: ۳۰/۱]
آغاز: حدثنا ابو عبد اللّٰه الحسین بن عبد اللّٰه بن ابراهیم الواسطی قال: حدثنا ابو غالب احمد بن محمّد بن محمّد بن سلیمان بن الحسن بن الجهم بن بکیر بن اعین الشیبانی، برسالة منه الی ابنه محمّد بن عبید اللّٰه بن احمد: سلام علیک فانی
احمد الیک اللّٰه الذی.
انجام: لما وقع زرارة و اشتد به قال ناولینی المصحف فناولته و فتحه فوضعه علی صدره... الحدیث و هذا نهایة من هذا المعجم و نسأل اللّٰه حسن الختام....
نسخهها:
۱/۵۴۴. مشهد، آستان قدس رضوی: ۷۶۶۹، نسخ، بدون نام کاتب، قرن ۱۳ ق، ۱۵ برگ، سابقه: کتابخانه مرعشی: عکس ۲۱۴ [فهرست آستان قدس: ۶۰۹/۶؛ فهرست عکسی مرعشی: ۱۹۶/۱].
۲/۵۴۵. عراق * ، نجف، شیخ آقا بزرگ تهرانی: بدون شماره، شیخ آقا بزرگ محمّد محسن تهرانی، محرم ۱۳۲۰ ق، با مقابله خود او، رسالۀ پنجم مجموعه، سابقه: کتابخانه دانشگاه تهران: میکرو فیلم ۲۳۷۵ [فهرست میکروفیلمهای دانشگاه تهران: ۶۷۶/۱].
۳/۵۴۶. خوانسار، فاضل خوانساری: ۱۹۸، نسخ، محمّد بن نصر اللّٰه شیرازی، صفر ۱۳۳۶ ق، تصحیح شده، رسالۀ سوم مجموعه، «۲۰ پ - ۴۵ پ» ۲۶ برگ، ۱۴/۵ * ۱۹/۵، سابقه: کتابخانه مرکز احیاء میراث اسلامی:؛ عکس ۱۷۰ [فهرست کتابخانه فاضل خوانساری: ۱۴۷/۱؛ فهرست عکسی مرکز احیاء: ۱۹۱/۱].
۴/۵۴۷. قم، مرکز احیاء میراث اسلامی: ۱۰۷۱، آغاز: برابر نمونه، نسخ، سیّد محمّد حسن حسنی طباطبایی، سهشنبه ۳ شوال ۱۳۴۸ ق، در نجف اشرف، رسالۀ اوّل مجموعه، ۳۳ برگ [فهرست عکسی مرکز احیاء: ۳۲۹/۳].
۵/۵۴۸. قم، مرعشی: ۱۵۵، نسخ، بدون نام کاتب، ۱۳۵۹ ق، رسالۀ سوم مجموعه، ۲۳ برگ [فهرست مرعشی: ۱۷۵/۱].
۶/۵۴۹. قم، مرعشی: ۴۰۶۷، نستعلیق، حمزة بن محمود، بدون تاریخ کتابت، رسالۀ سوم مجموعه، «۴۳ پ - ۶۴ پ» ۲۲ برگ [فهرست مرعشی: ۷۳/۱۱].
۷/۵۵۰. مشهد، آستان قدس رضوی: اهدایی رهبری ۸۳۴، سیّد احمد بن محمّد رضا حسینی خوانساری، بدون تاریخ کتابت، با تصحیح و مقابله مصطفی خوانساری، رسالۀ هشتم مجموعه [فهرست آستان قدس: ۳۱۰].
۸/۵۵۱. تهران، دانشگاه تهران: ۶۹۷۰، نسخ، بدون نام کاتب، بدون تاریخ کتابت، رسالۀ سوم مجموعه [فهرست دانشگاه تهران: ۴۱۶/۱۶].
۹/۵۵۲. تهران، دانشگاه تهران: ۶۹۸۲، نسخ و نستعلیق، بدون نام کاتب، بدون تاریخ کتابت، رسالۀ چهارم مجموعه [فهرست دانشگاه تهران: ۴۱۹/۱۶].