آغاز: برابر ۱
جلد اول، مشتمل بر آیاتی است که راجع به تمام انبیاء عظام علیهم السلام در قرآن است و از حضرت آدم (ع) شروع و آیات راجعه به هر یک از انبیاء را در کتابی به نام خود آن بزرگوار چون کتاب آدم، شیث، نوح و غیره جمع و تفسیر و ترجمه نموده و آیات راجعه به حضرت خاتم (ص) و غزوات و جنگها و قضایای تاریخی و غیره را که مربوط به ایشان بوده در کتابی با شرح و بیان تاریخی نقل از ائمه علیهم السلام در آخر و پس از ختم این قسمت آیات راجعه به امامت و اینکه زمین هیچگاه از حجت خالی نخواهد ماند با شرح و بیانی که از ائمه (ع) رسیده ذکر و به ختم این موضوع جلد اول از تفسیر خاتمه یافته. و در خاتمه کتاب خاتم (ص) چنین رقم نموده: «بتاریخ مغرب روز دوشنبه هشتم ماه ربیع الثانی از شهور سنة (۱۲۳۰) هزار و دویست و سی ناقصه هجریه علی ید مؤلفه اقل الاقلین الجانی محمد باقر المدعو بباقر لاهیجانی عفی عنه اعتصمت بالله هو مولینا فنعم المولى و نعم النصیر». پس از و نعم النصیر چیز دیگر نوشته نشده، کاتب نام خود و سال کتابت را رقم ننموده، محتمل است که خط مؤلف باشد ولی دلیلی بر این احتمال جز ختم کتاب به آخرین عبارت مؤلف نیست و برهانی هم بر انکار این احتمال از خود نسخه به دست نیاوردیم؛ خط: نسخ خوب، بیکا، بیتا؛ دارای دو سرلوح خوب، مجدول مذهب؛ واقف: سپهسالار؛ کاغذ: سمرقندی، جلد: روغنی گل و بوته، ۳۶۲ص، ۳۳ سطر، اندازه: ۲۰/۵×۳۰/۵سم [ف: ۱ - ۹۸]
● تحفة الخاقان / طب / فارسی
tohfat-ol xāqān
هلاکو قاجار، - ۱۲۷۱ قمری
holākū qājār ( - 1855)
وابسته به: برء الساعة؛ رازی، محمد بن زکریا (۲۵۱-۳۱۳)
اهدا به: فتحعلی شاه قاجار (۱۲۱۱-۱۲۵۰ق)
نویسنده میگوید روزی در خدمت فتحعلی شاه قاجار سخن از «برء الساعة» محمد زکریای رازی و ترجمه فارسی آن رفت. چون ترجمه کتاب مزبور را راضی و کافی به درگاه سلطنت ندیدم بر آن شدم که کتابی حاوی مطالب عمده پزشکی فراهم آورم و تقدیم بارگاه ایشان کنم. لذا این رساله که حاوی سی «فصل» در پزشکی است بدین قرار فراهم آوردم: مقدمه: در صحت؛ فصل ۱. ناخوشی دردسر؛ ۲. خون آمدن از بینی؛ ۳. ناخوشی بیخوابی؛ ۴. ناخوشی سکته؛ ۵. ناخوشی چشم؛ ۶. ناخوشی زکام و نزله؛ ۷. ناخوشی درد گوش؛ ۸. ناخوشی درد دندان؛ ۹. ناخوشی درد گلو؛ ۱۰. ناخوشی درد معده؛ ۱۳. چیزهایی که باعث اشتها و قوت معده میگردد؛ ۱۴. ناخوشی حیضه؛ ۱۵. ناخوشی اسهال؛ ۱۶. ناخوشی زهیر؛ ۱۷. ناخوشی قولنج؛ ۱۸. ناخوشی بواسیر؛
۱۹. ناخوشی سوزنک؛ ۲۰. ناخوشی سرعت انزال؛ ۲۱. تقویت باه؛ ۲۲. ناخوشی دمل؛ ۲۳. تدبیر فربه شدن؛ ۲۴. علاج چوب خورده و از اسب افتاده؛ ۲۵. تدبیر جراحات؛ ۲۶. تدبیر خستگی؛ ۲۷. تدبیر ضرر زهر؛ ۲۸. علاج اسب افتاده؛ ۲۹. احوالات موی؛ ۳۰. رخسار؛ خاتمه: در امراض مختص زنان.
آغاز: رب يسر و به نستعين. بسم الله. حمد فزون از حوصله قیاس و سپاس بیرون از ادراک حواس سزاوار درگاه و شایسته پیش گاه ... اما بعد چنین گوید کمترین چاکر درگاه شهریار جم اقتدار احمد قاجار که روزی در پیش گاه حضور ساطع النور پادشاه جم جاه ... صاحب قران اعظم فتح علی شاه قاجار ... ذکری از کتاب برء الساعة محمد زکریای رازی ... و ترجمه نمودن آن ... رساله ای ترتیب نمود خالی از اطناب ... مسمی به تحفة الخاقان.
انجام: و این طلسم نیز در آسانی وضع حمل مجرب است که با خود دارند
[نسخههای منزوی ۴۸۸؛ فهرستواره منزوی ۳۳۳۶/۵]
۱. تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: ۶۵۹۲/۲
خط: نستعلیق، کا: محمد رحیم بن محمد باقر جراح شیرازی متخلص به اخگر، تا: ۱۲۶۳ق؛ جلد: تیماج ساغری مشکی با ترنج و سرترنج، ۲۱گ (۵۶ر-۷۶پ)، ۱۵ سطر، اندازه: ۱۴/۵×۲۱/۵سم [ف: ۲۰ - ۱۴۳]
۲. تهران؛ ملی؛ شماره نسخه: ۲۳۶۹/۲
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، کا: محمد علی مازندرانی، تا: ۱۲۶۴ق، جا: زنجان؛ کاغذ: فرنگی، جلد: تیماج قرمز با ترنج و نیم ترنج، ۱۷ص (۱۸۸-۲۰۴)، ۱۸ سطر (۱۰×۱۵)، اندازه: ۱۷×۲۲سم [ف: ۵ - ۴۹۰]
۳. رشت؛ جمعیت نشر فرهنگ؛ شماره نسخه: ۶۹۳/۴ر
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق خوش، بیکا، بیتا؛ قطع: بیاض رقعی [رشت و همدان: ف: ۱۲۲۵]
۴. قم؛ معصومیه؛ شماره نسخه: ۱۲۴/۱
آغاز: برابر؛ انجام: باب درد دل علاجش این است بگیرد صبر سیاه سه مثقال و نیم و ... و در ایام خوردن حب از ماست و ترشی و از سبزی پرهیز کند.
نام کتاب و مؤلف به استناد نسخه فهرست رشت و همدان ص ۱۲۲۵ تعیین شد؛ خط: نستعلیق، بیکا، بیتا؛ افتادگی: انجام؛ جلد: تیماج مشکی، ۱۴گ (۱پ-۱۴پ)، اندازه: ۱۵/۵×۱۹/۵سم [ف: ۱ - ۱۴۹]
تحفة الخاقان و مرتبة العنوان ← دوائر العلوم و جداول الرقوم
● تحفة الخاقانية = سفرنامه هند / سفرنامه / فارسی
tohfat-ol xāqānīya = safar-nāme-ye hend