خط: تعلیق، بیکا، تا: با تاریخ ۹۱۳ق؛ کاغذ: ترمه، جلد: تیماج، ۱۹گ (۱۱۰پ-۱۲۸پ)، اندازه: ۱۲×۱۷/۵سم [ف: ۳-۵۶۰]
● تحفة الاخوان فی اصول الدین و الایمان / کلام و اعتقادات / فارسی
tohfat-ol exvān fī osūl-ed dīn va-l īmān
حسینی، حسین بن عبدالرزاق، ق۱۳ قمری
hoseynī, hoseyn ebn-e ‘abd-or-razzāq (-19c)
تاریخ تألیف: ۱۲۲۴ق؛ محل تألیف: مدرسه جده اصفهان
در پنج «باب» و یک «خاتمه»، و هر بابی در چند «فصل». گویا همان که در الذریعة ۴۱۴/۳ یاد شده است.(دانش پژوه)
[فهرستواره منزوی ۱۷۴/۹؛ ذریعه ۴۱۴/۳]
یزد؛ وزیری؛ شماره نسخه: ۱۴۶۲
آغاز: بسمله، الحمدلله الذی وجبت علی الخلائق معرفته و صدقت علی کل مربوب ربوبیته ... اما بعد چنین گوید غریق بحر عصیان؛
انجام: شیعیان عاصی خود را شفاعت کنند وفقنا الله للتوبة و ... تا اینجا ختم شد رساله ...، بید مؤلفه ... فی یوم الجمعة ثامن و عشرین من شهر جمادی الثانیة من شهور سنة الف و مأتین و اربع و عشرین من هجرة خاتم الانبیاء فی آخر الزمان
خط: نسخ، کاتب = مؤلف، تا: ۱۲۲۴ق، جا: اصفهان، مدرسه جده؛ اهدایی: شیخ مصطفی علمیه؛ کاغذ: فرنگی، جلد: مقوایی تیماج تریاکی گوشه تیماج قرمز، ۸۱گ، ۱۲ سطر (۷×۱۱)، اندازه: ۱۰×۲۶سم [ف: ۳-۹۶۶]
تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه: ۲۳۹۶-ف
نسخه اصل: همان نسخه بالا [فیلمها ف: ۱-۴۲]
● تحفة الاخوان فی العمل و الایمان / شعر / فارسی
tohfat-ol exvān fe-l ‘amal va-l īmān
نجف پور، اسماعیل، ق۱۴ قمری
najaf-pūr, esmā‘īl (-20c)
تاریخ تألیف: رمضان ۱۳۴۹ق
منظومه ای مفصل در اصول دین و اخلاق است که دارای شش «باب» و چهار «قسم» الحاقی است: باب ۱. توحید؛ ۲. عدالت؛ ۳. عصمت انبیا؛ ۴. امامت؛ ۵. معاد؛ ۶. اخلاق؛ ملحقات: چهار «قسم»: ۱) بیان بی وفایی دنیا، ۲) مناجات، ۳) فضایل بعضی از ائمه و تاریخ ولادت ایشان، ۴) تاریخ زلزله سلماس.
آغاز: سزد حمد بر داور کردگار×× که بی او نباشد به عالم قرار
انجام: بود حاوی تمامی و آنها ×× هر طرف را از آن خیابانها
[فهرستواره منزوی ۵۴۴/۱۰]
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: ۷۲۷۲
خط: نستعلیق، کاتب = مؤلف، تا: قرن ۱۴؛ جلد: گالینگور قهوهای، ۱۲۶گ، ۱۴ و ۱۵ سطر، اندازه: ۱۴×۲۱سم [ف: ۲۵-۲۶۹]
● تحفة الاخوان فی تقویة الایمان / فضایل و مناقب، تفسیر / عربی
tuḥfat-ul ixwān fī taqwīyat-il īmān
؟ طریحی، فخرالدین بن محمد، ۹۷۹-۱۰۸۷ ؟ قمری
torayhī, faxr-od-dīn ebn-e mohammad (1572-1677)
تفسیر آیاتی است که درشأن ائمه اطهار (ع) نازل شده است. در پشت صفحه نخست نسخه دانشگاه تهران (ش ۵۸۹) نوشته شده: «تحفة الاخوان للفاضل المحدث المتتبع الماهر المولى سعید المرندى ...». لیکن صاحب الذریعه میگوید: این کتاب را به شیخ طریحی و ملا سعید مرندی هر دو نسبت دادهاند. نسخهای که در کتابخانه شیخ مشکور در نجف میباشد به طریحی نسبت داده شده و مؤید اینکه این کتاب از شیخ مرندی نیست، آنکه صاحب ریاض و صاحب روضات کتاب «تحفة الاخوان» نگارش ملا سعید مرندی را فارسی شمردهاند، حال آنکه این کتاب عربی است. صاحب ریاض در ترجمه شیخ عبدالله بن سعید بن متوج بحرینی گوید: «قال المولى محمد سعید المرندی فی کتابه «تحفة الاخوان» بالفارسیة فی ترجمة هذا الشیخ ما معناه انه كان عالما بالعلوم العربیة». از این عبارت معلوم میشود «تحفة الاخوان» مرندی، شرح زندگانی برخی از رجال و به فارسی بوده که صاحب ریاض عبارات بالا را به عربی گردانیده و صاحب روضات در ترجمه احمد بن عبدالله بن متوج نیز آن را آورده است. (علینقی منزوی)
این کتاب از آغاز قرآن به ترتیب سورهها شروع شده و تا سوره ناس ادامه یافته است. سطوری از مقدمه آن چنین است: «و بعد فانی احببت ان اجمع كتابا موجزا فى و تفسیر بعض الایات المتضمنة لمدح اهل البیت و شیعتهم و آیات متضمنة لذم اعدائهم و التابعین لهم و لعله ان یتعرض لایات متضمنة لشییء من المواعظ و القصص لبعض الانبیاء علیهم السلام علی وجه الایجاز و هو قلیل من كثیر یلتقط من تفاسیر متعددة و اكثر روایتها نوردها بحذف الاسانید و هم الراوة طلبا للاختصار».
آغاز: بسمله. الحمدلله المتفضل الوهاب المبین من عباده الاولى الالباب ... و بعد فانی احببت ان اجمع كتاباً موجزاً فی تفسیر بعض الآیات المتضمنة لمدح اهل البیت و مدح شیعتهم الاخیار و الایات المتضمنة لذم اعدائهم ...
انجام: و يدخلنا الجنة فی زمرتهم انه بالاجابة جدير و هو علی كل شیء قدير
[الذريعة ۴۱۴/۳]
۱. تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: ۵۵۷
آغاز: برابر؛ انجام: و لو كانت زبد البحر
خط: نسخ، بیکا، تا: قرن ۱۲؛ کاغذ: سفید، جلد: تیماج مشکی با