● تاریخ کشیک خانه همایونی / تاریخ / فارسی
tārīx-e kešīk-xāne-ye homāyūnī
نجیب کاشانی، نورا بن محمد حسین، ق ۱۱ قمری
najīb-e kāšānī, nūrā ebn-e mohammad hoseyn (-17c)
تاریخ تألیف: ۱۱۰۹ق
مجموعهای است در شرح احوال و بیان حوادث دوران سلطنت سلسله گورگانی هندوستان خاصه در ذکر احوال جلال الدین اکبر شاه هندی با شرح مبسوطی در تراجم احوال شعرا، علما و بزرگان و وزرای معاصر که به دستور وزیر اعظم شاه سلطان حسین صفوی محمدطاهر وحید (وحید الزمانی) مؤلف آن را به رشته تحریر کشید. در این تاریخ نورالدین محمد شریف کاشانی به فحوای مطالب و روایات مندرجه اشعار و ابیاتی به زبان عربی و فارسی و نیز چند بیتی به لهجه کاشی در مدح و توصیف بزرگان و امرای آن عصر سروده و ضمیمه نموده است. برخی عناوین آن: گزارش قطعه و تاریخ به پادشاه زاده هندوستان در مجلس اول؛ مختصری از احوال فیثاغورس و ابتدای به هم رسیدن علم موسیقی و ساز؛ تدبیر جهانگیر پادشاه جهت وصال نور جهان بیگم و شرح احوال او و غیره ... است و به نظر میرسد که کاتب نسخه حاضر خود مؤلف باشد. مؤلف علت اسم تاریخ کشیک خانه را چنین ذکر نموده است «چون حسب الفرمان همیون کمترین را در دربار ایشان کشیک به کشیک بار بود و تمامی وقایع مسطوره در کشیک صحبت آن همیون جناب روی داده لهذا این کتاب را به کشیکخانه همیون موسوم نمود».
تهران؛ سلطنتی؛ شماره نسخه: ۷۲۳
آغاز: بسمله-گوش بر آوازان لآلی ستایش را بشارت که غواص روزگار گوهر شاهواری از دریای نیایش برآورده که سنجیده گوهران کامل عیار و حلقه بگوشان سلسله افتخار در کوشش میدانند ... اما بعد حسب الفرمان ... شاه سلطان حسین الحسینی الموسوی الصفوی ... بتاریخ شوال ۱۱۰۹ و الدستور الاعظم ... وحید الزمانی ... مقرر شد که انبساط آرائی سخنان رنگین و خاطر فریبی عبارات دلنشین ... با خلف دودمان کورکانی ... شاهزاده و الاگهر سلطان جلال الدین اکبر از طرفین گذارش یافته باضافه آنچه از آنجناب در هر باب دیده و شنیده ... در سلک تحریر منسلک ... . و این کتاب را بکشیکخانه همیون موسوم نمود؛
انجام: چون حسب الامر شه تمامش کردم ×× خود را فارغ ز اهتمامش کردم / آغاز کشیکها بانجام رسید ×× تاریخ کشیکخانه نامش کردم / هشتاد و چهار روز از ایام فلک ×× بی آنکه معاونت بخواهد ز کمک / تألیف نجیب کرد و تاریخ نوشت ×× هشتاد و چهار روز اما بی حک. تمت الکتاب بعون الملک الوهاب غره شهر محرم الحرام سنه ۱۱۱۰.
خط: نستعلیق، بیکا، تا: ۱۱۱۰ق؛ دارای یادداشتهای متعددی است به سنوات ۱۱۶۲-۱۱۵۱ که از عرض کتابخانه دولت صفوی گذشته، به سال ۱۲۸۲ از عرض کتابخانه قاجار گذشته، مجدول، کمندکشی زرین؛ مهر: ناصرالدین شاه قاجار؛ کاغذ: اصفهانی، جلد: مقوای روکش چرم مشکی، ۷۲۴ص، ۱۵ سطر، اندازه: ۱۷×۲۹/۲سم [ف: ۵-۳۷۷]
تاریخ کعبه ← مفرحة الانام فی تاسیس بیت الله الحرام
تاریخ کلام الملوک ← شرح دعاء السحر
تاریخ کلام الملوک ← کلام الملوک
● تاریخ کلده و آشور / تاریخ / فارسی
tārīx-e kalde va āšūr
سپهر، عبدالحسین، ۱۲۵۰-۱۳۱۲ شمسی
sepehr, ‘abd-ol-hoseyn (1871-1933)
اهداء به: مظفرالدین شاه و میرزا نصرالله مشیرالدوله
تاریخ تألیف: ۱۳۲۳ ق
مؤلف که به نقل خود از پیش خدمتهای همایونی و نایب اول وزارت خارجه ایران بوده است، دست به تألیف تاریخ کلده و آشور میزند ابتداء از وضع جغرافیایی کلده و آشور شروع میکند و پس از نشان دادن مختصات اقلیمی این دو ناحیه به تاریخ این دو کشور از ادوار اولیه تا انقراض بابل میپردازد و در آخر نیز از اختراعات مردم بابل و معابد و ارباب انواع و علم نجوم و پیشگویی در این دو کشور سخن میراند. (انوار)
آغاز: بهترین کلام و برترین مرام سزاوار بارگاه خدائی است یگانه
[دنا ۷۳۳/۲]
۱. تهران؛ ملی؛ شماره نسخه: ۳۱۱
آغاز: برابر؛ انجام: پس از آنکه زایجه طالع او معلوم میشد از حالات او خبر میدادند و میگفتند هر آدمی ستاره دارد که مادام العمر
خط: نستعلیق، کاتب=مؤلف، تا: اوایل قرن ۱۴، جا: تهران؛ افتادگی: انجام؛ کاغذ: فلفل نمکی فرنگی، جلد: مخمل بنفش با گل و بته، ۱۵۴گ، ۱۲ سطر (۱۰×۱۵)، اندازه: ۱۷×۲۲سم [ف: ۱-۳۰۳]
۲. تهران؛ ملی؛ شماره نسخه: ۳۳
آغاز: برابر؛ انجام: بضیافت خواسته بود فرمان پادشاه اجابت نکرد و خواجگان خبر با ملک بابل
خط: نستعلیق، بیکا، تا: اوایل قرن ۱۴، جا: تهران؛ افتادگی: انجام؛ کاغذ: ترمه، جلد: مخمل سبز، ۱۷۴گ، ۱۱ سطر (۱۳/۵×۲۰)، اندازه: ۱۹×۲۸سم [ف: ۱-۲۴]
تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه: ۱۸۱۸-ف
همان نسخه بالا [فیلمها ف: ۱-۳۶]
● تاریخ کلکته / تاریخ هند / فارسی