حافظ ابرو، عبدالله بن لطف الله، ۷۶۳؟-۸۳۴؟ قمری
hāfez abrū, ‘abd-ol-lāh ebn-e lotf-ol-lāh (1362-1431)
قسمتی از مجموعه تاریخی حافظ ابرو است که به دوره پادشاهی شاهرخ تیموری اختصاص دارد. حافظ ابرو این تاریخ را به دستور شاهرخ نوشته و حوادث و وقایع دوره سلطنت وی را تا سال ۸۱۹ق آورده است.
آغاز: حمد و سپاس مبدعی را که بیک اشارت کن ابداع موجودات و اختراع مصنوعات کرد.
[استوری، ترجمه فارسی (ادبیات فارسی) ۴/۲-۵۰۳؛ فهرستواره منزوی ۸۷۸/۲؛ برگل، فارسی ۵۰۲/۲ «تاریخ شاهرخ» که میگوید تا سال ۸۱۶ق/۱۴۱۳م را دارد؛ دنا ۷۱۷/۲]
۱. قم؛ مرعشی؛ شماره نسخه: ۸۸۱ عکسی
آغاز: برابر؛ انجام: ذکر ... در آن ایام که رایات همایون حضرت سلطنت شعاری خلد الله تعالی ملکه و سلطانه به ممالک فارس در آمد ایلچی بجانب کرمان
نسخه اصل: کتابخانه دانشکده ادبیات-تهران، بشماره (۲-ب) [در فهرست ادبیات مجمع التواریخ معرفی شده]؛ خط: نستعلیق، بیکا، تا: قرن ۱۱؛ افتادگی: انجام؛ مصحح؛ ۷۷گ (۲۰۱پ تا ۲۷۸پ)، ۳۱سطر [عکسی ف: ۲-۳۵۹]
۲. تهران؛ دائرة المعارف؛ شماره نسخه: ۴۴۰/۶-عکسی
آغاز: برابر؛ انجام: در اوایل ربیع الآخر تسع عشر و ثمانمایة بدان حوالی رسیدند و اهالی به نهب و غارت و انواع عقوبت مبتلا و بلاد کرمان مجمع فتنه و بلا و مسکن رنج و عنا شد، سلطان اویس ... و لوله اخبار استماع کردند روی به قلعه نهادند.
نسخه اصل: ملک ۴۱۶۴ (ملک ۲۲۲/۷)؛ خط: نسخ پخته، کا: ابن محمد مهدی، آقا بابا شهمیرزادی، تا: ۱۲۷۱ق [عکسی ف: ۲-۵۶]
۳. تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه: ۳۹۲۳-ف
آغاز: برابر؛ انجام: خاص و عام و شیخ و شاب چند روز متعاقب قدم بر بساط نشاط نهادند و به تجرع رحیق ارغوانی با ... (یک کلمه خوانده نشده است) کامرانی مداومت و مواظبت نموده و به استماع اغانی از لحن غوانی نصیبی وافر و حظی کامل داشت.
بخشی است از زبدة التواریخ که ربع چهارم آن است و در «تاریخ شاه رخ» و جغرافیا؛ بیکا، بیتا [فیلمها ف: ۲-۲۸۲]
تاریخ شاهرخ میرزا ← مطلع السعدین و مجمع البحرین
● تاریخ شاهزاده خانم بابلی = رمان ولتر / داستان / فارسی
tārīx-e šāhzāde xānom-e bābelī = romān-e volter
ولتر، فرانسوا ماری آروئه دو، ۱۶۹۴-۱۷۷۸ میلادی
volter, ferānsvā mārī āro’e do (1694-1778)
شرح حال و وقایع ایام یکی از سلاطین بابل بنام «بلوس» است و در آن ولتر نشان میدهد که دربار این مرد، با اینکه خود را برترین مردان عالم میدانست، چگونه محل چاپلوسان شد و نابخردان و متملقین به آنجا نفوذ کردند و سرانجام به بدنامی شاه کشید ... در این کتاب از اثاثه و وسائل دربار نیز اسم برده شده است. این رمان یازده «فصل» دارد.
آغاز: فصل اول، بسمله، یکی از سلاطین قدیم بابل که او را بلوس مینامیدند
انجام: آنجشن چنان مفصل شد که هفتاد نفر از شعرای بزرگ مشغول قصیده سرائی و مداحی آن بزم بودند و تعریفات او را در کتابهای خود مینوشتند.
[دنا ۷۱۸/۲؛ فهرستواره منزوی ۲۹۹/۱ و ۴۱۶؛ نسخههای منزوی ۳۷۱۹/۵ (۱نسخه)]
۱. اصفهان؛ صارم الدوله (کتابخانه فرهنگ اصفهان)؛ شماره نسخه: ۹۶۳
آغاز و انجام: برابر
در فهرست به عنوان «تاریخ بابل» و بدون نام مؤلف آمده است؛ خط: نستعلیق، بیکا، تا: قرن ۱۳؛ ۱۵۲ص، ۱۴ سطر (۹×۱۷)، اندازه: ۱۵/۵×۲۲سم [ف: ۹۱]
۲. تهران؛ ملی؛ شماره نسخه: ۲۴۱
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ خوش، بیکا، تا: قرن ۱۳، جا: تهران؛ به خط ناصرالدین شاه نوشته شده: «تماماً در کلاردشت ملاحظه شد»؛ کاغذ: فلفل نمکی، جلد: تیماج مشکی، ۸۶گ، ۱۴ سطر (۱۰/۵×۱۷)، اندازه: ۱۹×۲۷/۵سم [ف: ۱-۲۴۳]
۳. تهران؛ ملی؛ شماره نسخه: ۶۳۴
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، کا: محمد ابراهیم بن محمد شریف قزوینی، تا: ۱۳۱۳ق؛ کاغذ: فرنگی آبی، جلد: تیماج قرمز، ۱۲۲گ، ۱۱ سطر (۷×۱۳)، اندازه: ۱۴×۲۰/۵سم [ف: ۲-۱۴۳]
● تاریخ شاه صفی / تاریخ ایران / فارسی
tārīx-e šāh safī
حسینی تفرشی، ابوالمفاخر بن فضل الله، ق ۱۱ قمری
hoseynī tafrīšī, ab-ol-mafāxer ebn-e fazl-ol-lāh (-17c)
اهداء به: شاه سلطان صفی صفوی
تاریخ عمومی ایران است در سالهای ۹۹۵-۱۰۵۲ ق در تاریخ به سلطنت رسیدن و سوانحی که برای شاه سلطان صفی صفوی اتفاق افتاده است، مشتمل بر یک «مقدمه» و دو «باب»: مقدمه: در بیان چگونگی به سلطنت رسیدن شاه صفی؛ باب ۱. بیان سوانحی که بعد از جلوس وی رخ داده است؛ باب ۲. ذکر وقایعی که بعد از رجعت لشکر روم و قتل زینل خان به وقوع پیوسته است.
آغاز: سبحان الله زهی رتبه بیضا ساطعه ارجمند ابد پیوند جلال پادشاه حقیقی و جهتی مزیت ازل لامعه بی مانند متعال ایزد