آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، کا: حسین بن لقمان مختاری کوبنانی، تا: ۸۶۳ق؛ این نسخه در سال ۱۲۹۹ هجری متعلق به فرهاد میرزا معتمدالدوله بوده و سپس به سال ۱۳۲۲ هجری داخل کتابخانه موزه سرکار شده؛ مجدول، با یک سرلوح کتیبهای سبک کار هرات، یک سرلوح مرصع مذهب منقش خوب؛ کاغذ: ختایی، جلد: مقوای روکش چرم مشکی با ترنج، ۷۹۸ص، ۱۳ سطر، اندازه: ۱۷/۵×۲۴/۵سم [ف: ۵-۵۸]
تاريخ الثقيفة ← سقیفه بنی ساعده
● تاريخ ثورة نجف اشرف / تاریخ / فارسی
tārīx-e sawrat-e najaf-e ašraf
امام جمعه خوئی، محمد امین بن یحیی، -۱۳۶۷ ؟ قمری
emām jomʻe xūīī, mohammad amīn ebn-e yahyā (-1948)
تاریخ روزانه حرکت و جنگ نجفیهاست ضد انگلیسها به سال ۱۳۳۶ق و چگونگی حصار نجف و مقاومت اهالی، با پارهای از تلگراف و نامههایی که بین دو طرف رد و بدل شده است. آنگونهکه در مقدمه نسخه چاپی آن آمده با توجه به اینکه کار مرحوم صدر الاسلام امام جمعه خوئی فراتر از یک استنساخ صرف میباشد و ضمناً چند بار نیز در متن کتاب نامش آمده و خودش نیز در واقعه مذکور در نجف حضور داشته و از سوئی اگر شخص، اندکی تأمل کند، در سه نسخهای از این رساله به خط آن مرحوم موجود است، متوجه میشود که نسخهها اندکی با یکدیگر متفاوت است و بر اساس «خاطرات ذهنی» نگاشته شده است و کاملترین نسخه همان نسخه شماره ۹۳۲۲ میباشد که چاپ شده است. با توجه به این دلائل خدشهناپذیر، به احتمال قوی این تاریخ مختصر، از جمله تألیفات خود مرحوم صدرالاسلام، امام جمعه خوئی است، چنانچه در نسخه چاپ شده این رساله هم در مقدمهاش آن را ترجیحاً از آن مرحوم دانستهاند «و الله العالم» ضمناً در یکی از کتابهای خود (آثار و تألیفات خوئی) صریحاً در ضمن تألیفات نام این کتاب را آورده است.
آغاز: روز سهشنبه ششم جمادی الاخری که دو روز به تحویل شمس و عید سلطانی مانده بود سنه هزار و سیصد و سی و شش هجری (۱۳۳۶) اول فجر جماعتی از اهالی
انجام: انسان با حشرات و حیوانات نباید این معامله را بکند فضلا از نوع خود
چاپ: به کوشش احمد حسینی اشکوری، میراث اسلامی ۳ (۱۳۷۵): ۲۵۷-۳۱۰.
[دنا ۲/ ۶۹۲؛ معجم المؤلفین ۸۱/۹]
۱. قم؛ مرعشی؛ شماره نسخه: ۱۲۲۵۹/۱
آغاز: شب سهشنبه ۶ جمادی الثانية است ۱۳۳۶ هجری قمری مطابق ۲۹ حوت ۱۲۶۶ شمسی نزدیک فجر دفعة صدای تیر و تفنگها در فضای نجف بلند شد و غلطیدن گرفت؛ انجام: و بعضی را عقیده بر آنست که نظر سیاسی بوده و این اقدام در نتیجه روابطی بوده که در بین اعراب نجف و عجمی
خط: شکسته نستعلیق، کاتب = مؤلف، تا: قرن ۱۴؛ افتادگی: انجام؛ مصحح؛ نسبت به نسخه شماره ۹۳۲۲ اختلافات جزئی و جابجایی جملات و کلمات دیده میشود؛ کاغذ: مشکی، ۹گ (۹-۱)، ۲۰ سطر، اندازه: ۹/۵×۱۶/۵سم [ف: ۳۱-۱۰۰]
۲. قم؛ مرعشی؛ شماره نسخه: ۱۲۲۵۹/۲
آغاز: شب سهشنبه ۶ جمادی الثانية است ۱۳۳۶ هجری قمری مطابق ۲۹ حود ۱۲۹۶ شمسی نزدیک فجر دفعة صدای تیر و تفنگها در فضای نجف بلند شد احدی انتظار این صدا را نداشت؛ انجام: نسبت به قضایای آتیه تاریخ و جغرافی دارالحکومة حالیه نجف را نیز مقدمه بطور خیلی اختصار به عرض ایشان برسانم
خط: شکسته نستعلیق، کاتب = مؤلف، تا: قرن ۱۴؛ افتادگی: انجام؛ مصحح؛ کاغذ: فرنگی خطدار، جلد: تیماج عسلی با ترنج گل و بوته، ۴گ (۱۰-۱۳)، ۲۰ سطر (۹/۵×۱۷/۵)، اندازه: ۱۳/۵×۲۱سم [ف: ۳۱-۱۰۱]
۳. قم؛ مرعشی؛ شماره نسخه: ۹۳۲۲
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، کاتب = مؤلف، تا: قرن ۱۴؛ ۳۰گ، ۲۰ سطر، اندازه: ۱۴×۲۱سم [ف: ۲۴-۱۱۳]
● تاریخ جاهلیت / تاریخ / فارسی
tārīx-e jāhelīyat
تهران؛ ملی؛ شماره نسخه: ۲۷۴۷۳
بیکا، بیتا؛ اهدایی: مهدی سراج انصاری [رایانه]
● تاریخ جائس / تراجم / فارسی
tārīx-e jā'es
جائسی، عبدالقادرخان، ق۱۳ قمری
jā'esī, a‘bd-ol-qāderxān (-19c)
عبدالقادر از علاقمندان به تصوف و از مریدان شیخ غفور اشرف اشرفی جائسی بود و در این اثر شرح حال بزرگان صوفیه در جائس را به تفصیل آورده است. مؤلف برای کتاب نام خاصی انتخاب نکرده است ولی در فهرست کتابخانه ندوة العلماء به عنوان «تاریخ جائس» معرفی شده است. نسخه منحصر به فرد تاریخ جائس در کتابخانه ندوة العلماء در لکهنو نگهداری میشود.
[دانشنامه ادب فارسی ۱۸۹۱/۴-۱۸۹۲؛ فهرستواره منزوی ۱۱۶۹/۲]