۱۱. تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: ۱۱۲۵
خط: نسخ، کا: سليمان بن على بن جعفر البحرانی، تا: ۱۵ شعبان ۱۱۴۲ق؛ با يادداشت ۱۲۰۱، با مهر و تملک احتشام الدوله خانلر ميرزا در کتابخانه او، با يادداشت و مهر خانلر در ذيقعده ۱۲۷۰ و يادداشتهای تملک کهن که در ص ع بوده؛ کاغذ: سفید، جلد: تیماج تریاکی و مقوایی، عطف تيماج سرخ، ۲۵۳گ، ابعاد متن: ۸×۱۸، اندازه: ۱۴×۲۴سم [سنا: ف: ۲-۱۲۴]
۱۲. تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: ۱۱۳۱/۱۶-طباطبائی
بیکا، بیتا؛ ۲برگ، ۱۱۹-۱۲۱ [ف: ۲۳-۵۸۴]
۱۳. مشهد؛ رضوی؛ شماره نسخه: ۳۴
آغاز: الهمم العوالى معرفة ما به يفوزالسابق و اليه يفى التالى من خلاصة مذاهب الابرار؛ انجام: افيكم احدا کل فی حيوة رسول الله صلى الله عليه و آله من طعام الجنة غيرى قالوا اللهم.
خط: نسخ خوش، بیکا، بیتا؛ افتادگی: آغاز (يک ورق) و انجام (دو ورق)؛ کاغذ: نخودی آهار مهره، جلد: میشن دارچینی، ۲۴۱گ، ۲۱ سطر، اندازه: ۱۶×۲۶سم [ف: ۱-۴۸]
۱۴. تهران؛ مروی؛ شماره نسخه: ۱۶۲
آغاز: برابر
بیکا، تا: قرن ۱۱ و ۱۲؛ قطع: رحلی [ف: ۷۱]
۱۵. قم؛ مرکز احياء؛ شماره نسخه: ۲۱۹۰/۱۶
آغاز: الفصل الرابع فيما خالفوا فيه من مسائل الاصول و سنذكر فيه ما هو ظاهر التداول؛ انجام: برابر
الفصل الرابع تا آخر؛ خط: نستعلیق، بیکا، تا: مقابله شده با نسخهای که از نسخه اصل نوشته شده؛ جلد: تیماج مشکی ضربی، ، ۱۶گ (۲۹۰ر-۳۰۵پ)، ۲۵ سطر، اندازه: ۱۷/۵×۲۹سم [محدث ارموی مخ: ۱-۱۹۲]
● انوار البصائر / چنددانشی / عربی
anwār-ul baṣā’ir
حسن بن محمد شریف، ق۱۳ قمری
hasan ebn-e mohammad šarīf (- 19c)
محل تألیف: اصفهان
کتاب «انوار البصائر» ظاهراً نامی است برای یک رشته از تألیفات عربی مؤلف در رشتههای گوناگون و در علوم متنوعه که ظاهراً در دوازده جلد صورت گرفته است که بعضاً به عنوان مقدمه کتاب انوار البصائر معرفی شده و دارای نامهای مستقلی است که از آن جمله کتابهایی چون «لب اللباب و فصل الخطاب» در حکمت و اعتقادات، «حجية ادلة الفقه» در اصول فقه که محتملاً بخشی از همین کتاب بوده و «زبدة الرجال» در رجال، و بخش فقه آن که در برخی نسخهها دیده میشود. گویا مؤلف در پی نگارش کتاب فقهی مبسوطی بوده که بخش کلام و اصول فقه و رجال را به عنوان مقدمه آن قرار داده است. در دیباچه میگوید: «هنگامی که از مقدمه این کتاب در چند جلد فراغت یافتم به احکام فقهیه آغاز کردم». مؤلف حسن بن محمد، شاگرد آقا باقر بهبهانی است، که تا سال ۱۲۱۶ق در کربلا بوده و سپس به کرمانشاه آمده و بعد به اصفهان رفته است و تألیفاتی از او به عربی و فارسی میشناسیم. نسخههای معرفی شده در فهارس نیز مشوش است و آنچه به عنوان «انوار البصائر» آمده جزئی از آن است که بعضاً دارای نام مستقلی نیز هست.
[دنا ۲۱۶/۲]
۱. کرمانشاه؛ میبدی (خاندان)؛ شماره نسخه: ۱۴۷/۱
آغاز: الحمدلله رب العالمین ... اما بعد فهذا هو الجزء الخامس من مقدمة كتابنا الموسوم بأنوار البصائر فی أصول الفقه؛ انجام: این نسخه: الا أن يكون المتخاطبين من بلد واحد عرفه يغاير عرف بلد التخاطب فاشكال بل الراجح عرفهما
خط: نسخ، کاتب = مؤلف، تا: قرن ۱۳؛ جلد: تیماج قهوهای بدون مقوا، ۶۲گ (۱پ-۶۲ر)، ۱۲ سطر، اندازه: ۱۵×۲۰سم [ف: ۱۰۷]
قم؛ مرکز احیاء؛ شماره نسخه: ۲۲۰۹/۱
نسخه اصل: همان نسخه بالا [عکسی ف: ۶-۲۶۵]
۲. تهران؛ سپهسالار؛ شماره نسخه: ۱۲۷۵
آغاز: بسمله. و به نستعین. الحمدلله ... فهذا هو الجزء الرابع من مقدمة كتابنا الموسوم بانوار البصائر ... فاقول و انا ... حسن بن محمد ... فی الامور العامة و فيه فصول ... الفصل الاول في الوجود و فيه اصول؛ انجام: و لم يفد الاستثناء من المنفی اقرار و هو خلاف فهم العرف (از مبحث مخصص. بقیه افتاده ظاهراً).
خط: نسخ و نستعلیق، کاتب = مؤلف، تا: قرن ۱۳؛ افتادگی: انجام؛ آغاز علم کلام: «بسمله. و به نستعین. الحمدلله ... فهذا هو الجزء الرابع من مقدمة كتابنا الموسوم بانوار البصائر ... فاقول و انا ... حسن بن محمد ... في الامور العامة و فيه فصول ... الفصل الاول في الوجود و فيه اصول ...»، انجام علم کلام: «و ليكن هذا آخر ما اردنا ايراده فى هذا الكتاب، و من الله فصل الخطاب. و الحمدلله رب العالمين و صلى ... بحق محمد و آله»، و سپس علم اصول فقه و مباحث الفاظ میباشد، آغاز: «حمدله ... فهذا هو الجزء الرابع من مقدمة كتابنا الموسوم بانوار البصائر فی بیان اصول الفقه ... فاقول و انا ... حسن بن محمد ... لما رأيت التشاجر بين اصحابنا في شرعية علم اصول الفقه ...»، انجام علم اصول فقه: «و لم يفد الاستثناء من المنفى اقرار و هو خلاف فهم العرف» (از مبحث مخصص. بقیه افتاده ظاهراً)؛ کاغذ: فرنگی آبی، جلد: تیماج سرخ یک لا ضربی، ۱۸۳گ، ۱۶ سطر، اندازه: ۱۷/۵×۲۲سم [ف: ۳-۲۰۲]
۳. تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: ۳۳۸۵
آغاز: الحمدلله رب العالمین ... اما بعد فهذا هو الجزء الرابع من مقدمة كتابنا الموسوم بانوار البصائر و هو في نفسه من الذخائر اذكر فيه المسائل الكلاميه مشتملا على ابواب مسمى بل الالباب و فصل الخطاب فاقول و انا احقر العباد حسن بن محمد؛ انجام: و كسب جميعها و كسب الجوهريه و العرضيه اجمع خاص