فهرستگان نسخه‌های خطی ایران (فنخا)، ج ۵، ص ۳۸۴

۳۸۴ فهرستگان نسخه‌های خطی ایران (فنخا) ج ۵
اول نام شاپور جی ملا منوچهر جی ملا فیروز آمده؛ تملک: موبد اردشیر ابن موبد رستم جمشید رستم کیخسرو و یادداشت وی مبنی بر خرید نسخه به سال ۱۲۷۴ یزدگردی در بمبئی در برگ ۲۶۷؛ مهر جدید وی با سجع «یزدانی اردشیر موبد رستم»؛ کاغذ: فرنگی شکری، جلد: تیماج قهوه‌ای مقوایی عطف تیماج عنابی، ۳۰۷گ، ۲۳ سطر (۱۶×۳۲)، اندازه: ۲۳×۴۰/۵سم [رایانه] ۳. تهران؛ دائرة المعارف بزرگ اسلامی؛ شماره نسخه: ۱۸۶۲-عکسی آغاز: بینه و چه یزه ته کیتا عجه بو هوره؛ انجام: توان کرم اج دادار او رمزد اوخشا کتاب آسمانی زردشتیان. نخستین بند: «ماه نیایش» (مس و وه فیروز گریباد مینوی و همن ماه کوش ورام نو) (ص۸) عبارت (مس و وه فیروز گرباد مینوی) بدنبال سربندها تکرار شده است. دیگر سربند: «سروش یشت‌ها دوخت» (مس فیروز گرباد میتوی آدر خروه آدر کشسف آدرو بر زین مهر او ...) (ص ۵۶)؛ بخش‌هایی از آن؛ خط: نستعلیق خوانا، بی‌کا، تا: قرن ۱۲-۱۳؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ ۱۷۶ص، ۱۲ سطر (۸/۵×۱۴/۵)، اندازه: ۲۱×۳۰سم [عکسی: ۱-۴۳] ۴. تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: ۱۵۲۸۷ یک پاره؛ بی‌کا، تا: قرن ۱۳ [مختصر ف: ۹۵] ۵. تهران؛ ملی؛ شماره نسخه: ۶۲۱۲ پهلوی-دین دبیره. دستورهای خواندن وندیداد و یسنا به زبان و خط پهلوی به سرخی و دین دبیره یا اوستایی به سیاهی؛ کا: فریدون بن موبد آبادان، تا: ۱۲۷۲ق، به درخواست مالک نسخه مهربان خسرو مهربان؛ یادداشتی مورخ ۱۲۵۷ یزدگردی در حاشیه (برگ ۱۶۳) نوشته شده؛ کاغذ: فرنگی شکری، جلد: تیماج قهوه‌ای، مقوایی ضربی دارای ترنج و سرترنج و کتیبه قلمدانی، ۳۰۱گ، ۲۱ سطر (۱۶×۲۶/۵) و (۱۴×۲۷)، اندازه: ۲۲×۳۴/۶سم [رایانه] ۶. تهران؛ ملی؛ شماره نسخه: ۶۲۱۰ کتاب دینی زردشتیان و ایرانیان باستان و شاید قدیمترین اثر مکتوب مردم ایران. به نوشته لغت نامه دهخدا در قدیم ظاهراً بسیار مفصلتر از اوستای موجود بوده و می‌گویند آن را روی دوازده هزار پوست گاو نوشته اند و اسکندر آن را سوزانده است. در دوره ساسانیان به جمع‌آوری و تدوین آن پرداختند و گویند اوستای کنونی یک پنجم آن است. دارای ۲۱ نسک و در پنج قسمت است: ۱. یسنا (در ۷۲ فصل که ۱۷ فصل آن را گاتها تشکیل می‌دهد)، ۲. ویسپرد، ۳. وندیداد ۴. یشتها، ۵. خرده اوستا. گویند فقط گاتها از خود زردشت و قدیم ترین جزء اوستا است و بقیه اوستا به وسیله دیگران نوشته شده است. اوستا شامل نیایش اهورا مزدا و امشاسپندان و ایزدان و موضوع‌های اخلاقی و دینی و داستانهای ملی و ... است. این کتاب به زبان‌های فرانسه و آلمانی و فارسی ترجمه شده است، نسخه حاضر شامل «وندیداد» و بخش‌هایی از «یسنا» و «ویسپرد» (جهت وندیدادخوانی و دستورهای قرائت آن به خط و زبان فارسی و جوهر قرمز) است؛ بی‌کا، تا: ۱۲۵۰ یزدگردی = ۱۲۹۸ق؛ خط پهلوی، دین دبیره، فارسی. دستورهای قرائت با جوهر قرمز و به فارسی. اشعاری از کاتب به یادگاری برای موبدهای دیندار به درخواست همان موبد بهرام در (برگ ۲۰۴)، خانم دکتر فرداپور و خانم دکتر حسینی بررسی کنندگان این نسخه، معتقدند این موبد بهرام کاتب نسخه است. لکن به نظر می‌آید وی تنها همان اشعار را به یادگاری برای مالک نسخه نوشته است. نسخه به زبان پهلوی است؛ مالک نسخه موبد بهرام پسر هماوند پسر دستور تیران و فرزندان وی و یادداشتی از او در (برگ ۳۴۲پ) مورخ ۱۲۷۲ یزدگردی، تاریخ روز و ماه [تولد/فوت] افراد خانواده مالک در پایان نسخه نوشته شده است. یکی از آنها تاریخ سال ۱۲۹۶ یزدگردی دارد؛ کاغذ: فرنگی شکری، جلد: تیماج قهوه‌ای روشن، مقوایی دارای لچک ترنج و سرترنج ضربی به رنگ سبز با نقش گل و بوته، ۳۷۴گ، ۲۱ سطر متغیر میان (۱۳/۵×۲۳) و (۱۵×۲۶)، اندازه: ۲۱×۳۱سم [رایانه] ۷. تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه: ۹۳۴۶ عنوان‌ها به فارسی برای خواندن یا بیان مطلب؛ بی‌کا، بی‌تا؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ به خط اوستایی؛ کاغذ: سپاهانی کبود، جلد: تازه رحلی، ۱۲۹گ، ۱۷ سطر (۱۳/۵×۲۵)، اندازه: ۲۴×۳۳/۵سم [دانشگاه ف: ۱۷-۳۵۱] ۸. تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه: ۹۳۴۵ عنوان‌ها برای طرز خواندن آن به پهلوی؛ بی‌کا، بی‌تا؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ کاغذ: سپاهانی، جلد: تازه، ۱۳۶گ، ۲۵ سطر، قطع: ربعی، اندازه: ۱۷×۲۳سم [ف: ۱۷-۳۵۱] ۹. تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه: ۹۶۰۹ متن به خط اوستایی و عنوان‌ها به خط پهلوی با بازمانده از نسخه‌ای گجراتی، گذشته از چند جا که به فارسی است، در یک صفحه فرسوده آن عباراتی به فارسی آمده و برگ‌های پاره شده و فرسوده و رساله‌ای به فارسی و پهلوی هم در آن هست. به خط اوستایی و پهلوی و فارسی و گجراتی؛ بی‌کا، بی‌تا؛ به چند اندازه [ف: ۱۷-۴۳۴] ۱۰. قم؛ گلپایگانی؛ شماره نسخه: ۷۶۱۷-۳۸/۲۳۷ آغاز: بنام ایزد بخشاینده بخشایشگر مهربان داکر راستی پسند گشاینده هر دوجهان خورشید نیایش بن مس و وه فیروز گربادفه مینوی خورشید مرگ را یومند ضروه؛ انجام: انوشه روان بی شک پیکان براسته درسته دین یک یزدان الشونه اشم وهی یک کفش خط: نستعلیق، بی‌کا، بی‌تا؛ در آخر نسخه آمده است: «این کتاب اوستا خورده از دست خط موبد بهرام موبد هماوند از بهرامشایه در دیدار گرفته»؛ جلد: تیماج قهوه‌ای سوخت با ترنج و سرترنج و لچکی، ۱۵۶گ، ۸ سطر، اندازه: ۹×۱۱سم [ف: ۱-۵۵۶] ۱۱. قم؛ مسجد اعظم؛ شماره نسخه: ۴۰۶۶/۳
۳۸۴

گزارش اشکال یا پیشنهاد