ebn-e qānem, ‘abd-os-salām ebn-e ahmad (-1280)
رسالهای کوتاه در عقاید مؤلف در باب توحید و قدرت و علم خداوند متعال.
قم؛ مسجد اعظم؛ شماره نسخه: ۳۳۲۶/۲
آغاز: الحمدلله الذی کیف الکیف و تنزه عن الکیفیة و این الاین و تنزه عن الاینیة و وجد فی کل شیء و تعالی عن العندیة و هو اول کل شیء و لیس له اخریة ان قلت این فقد طالبته بالاینیة؛ انجام: و جعلنا و ایاکم من الذین لهم غرف من فوقها غرق مبنیه و صلى الله علی سیدنا محمد اشرف البریه. و علی اله و ازواجه و خصهم باشرف تحیه تمت
خط: نسخ، بیکا، تا: قرن ۱۲؛ ۲گ، ۲۱ سطر، اندازه: ۱۶×۲۱سم [ف: ۱-۱۷۹]
● اعتقادات = بیان اعتقاد / عرفان و تصوف / فارسی
e‘teqādāt = bayān-e e‘teqād
نسفی، عزیزالدین بن محمد، ق۷ قمری
nasafī, ‘azīz-od-dīn ebn-e mohammad (-13c)
آن را به خواهش درویشان، در صورت و حقیقت ایمان و اسلام، با سربندهای فصل، و سربندهای کوچکتر «ای درویش»: فصل، بدان ... که معنی ایمان از روی لغت ...؛ فصل، بدان که خدای یکی است و قدیم است ...؛ فصل، بدان که هر چیز که پیغمبر فرموده است ... .
آغاز: بسمله، حمدله، عاقبه، صلات. اما بعد، چنین گوید: ... عزیز بن محمد النسفی که جماعت درویشان ... از این بیچاره درخواست کردند که میباید که در بیان اعتقاد رسالهای جمع کنید و بیان کنید که ایمان چیست؟ و اسلام چیست؟ و صورت و حقیقت هریک را بگویید
انجام: و راحت و آسایش باشند. تمام شد بیان اعتقاد. و الحمدلله [فهرستواره کتابهای فارسی ۱۰۰/۷؛ دنا ۱۴/۲ (۳ نسخه)]
۱. اصفهان؛ دانشگاه؛ شماره نسخه: ۳۶۸/۲
خط: نستعلیق، بیکا، تا: قرن ۱۲؛ کاغذ: سپاهانی [نشریه: ۱۱-۹۴۳]
۲. تهران؛ دائرة المعارف؛ شماره نسخه: ۵۳۳/۱۸
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق تحریری، بیکا، تا: قرن ۱۲؛ ۳گ (۱۲۵پ-۱۲۷پ) [ف: ۱-۲۳]
۳. اصفهان؛ دانشگاه؛ شماره نسخه: ۱۷۰/۲
خط: نسخ، بیکا، تا: قرن ۱۳؛ جلد: مقوایی، عطف پارچهای گل دار، ۴گ (۵۱پ-۵۴پ)، اندازه: ۱۴×۲۱/۵سم [ف: ۱-۱۲۱]
● الاعتقادات = العقائد العضدیة / کلام و اعتقادات / عربی
al-i‘tiqādāt = al-‘aqā’id-ul-‘adudīyya
عضدالدین ایجی، عبدالرحمن بن احمد، ۷۰۰؟-۷۵۶ قمری
‘azod-od-dīn-e ījī, ‘abd-or-rahmān ebn-e ahmad (1301-1356)
رساله مختصر است در بیان اعتقاد خود، مطابق با مذهب اهل سنت و بر پایه اندیشه اشعری که آنها را فرقه ناجیه میداند. آنچنانکه برخی از شارحین رساله اظهار داشتهاند، این رساله تألیف آخر ایشان و به تاریخ ۱۲ روز قبل از مرگ بوده است. دانشمندان اهل سنت بر این رساله شروح، ترجمهها و حواشی بسیاری نگاشتهاند و آن را گرامی میدارند و در حوزههای خود تدریس مینمایند.
آغاز: بسمله. الحمدلله علی نواله و الصلاة علی نبیه محمد و آله. قال النبی (ص) ستفرق امتی ثلثا و سبعین فرقة، کلها فی النار الا واحدة، قیل و من هم ؟ قال الذین هم علی ما انا علیه و اصحابی، و هذه عقاید الفرقة الناجية و هم الاشاعرة
انجام: و لایجوز التجسس، ثبتک الله تعالی علی هذه العقائد الصحيحة و وفقک للعمل بما يحب و يرضى
[کشف الظنون ۱۱۴۴/۲؛ الاعلام زرکلی ۲۹۵/۳؛ معجم المطبوعات ۱۳۳۲/۲؛ دنا ۱۴/۲ (۱۳ نسخه)]
شرح و حواشی:
۱- القواعد الشمسية فی شرح العقاید العضدية؛ دامغانی، محمد بن نصرالله (-۷۷۵)
۲- شرح العقائد العضدية = شرح عقائد العضدی؛ دوانی، محمد بن اسعد (۸۳۰-۹۰۸)
۳- شرح العقائد العضدية؛ عصام الدین اسفراینی، ابراهیم بن محمد (۸۷۳-۹۵۱)
۴- حاشية شرح العقائد العضدية؛ خلخالی، حسین بن حسن (-۱۰۱۴)
۵- حاشية شرح العقائد العضدية = خانقاهی؛ قره باغی، یوسف بن محمد جان (-۱۰۵۴)
۶- تتمة الحواشی فی إزالة الغواشی؛ قره باغی، یوسف بن محمد جان (-۱۰۵۴)
۷- حاشية شرح العقائد العضدية؛ سیالکوتی، عبدالحکیم بن شمس الدین (-۱۰۶۷)
۸- الفرائد السنية فی شرح العقاید العضدية؛ رومی، سلیمان بن احمد (-۱۱)
۹- شرح شرح العقائد العضدية؛ خاتون آبادی، اسماعیل بن محمد باقر (۱۰۳۱-۱۱۱۶)
۱۰- حاشية شرح العقائد العضدية = العروة الوثقی؛ سهسلوی، کمال الدین بن نظام الدین (-۱۱۷۵)
۱۱- الفوائد الجليلة الخاقانية = حاشیه خانقاهی؛ وابکنی، عناية الله بن عبدالله (-۱۱۷۶)
۱۲- حاشية شرح عقائد العضدی؛ وابکنی، عناية الله بن عبدالله (-۱۱۷۶)
۱۳- تعليقات و تنبیهات علی شرح العقائد العضدية؛ حسین آبادی،