۱۹۶-۱۴]
۴۳. تهران؛ مفتاح؛ شماره نسخه: ۱۴۲۴/۵
خط: نسخ، کا: محمد علی بن مقصود علی طالقانی، بیتا؛ محشی؛ قطع: ربعی [نشریه: ۷-۲۷۹]
۴۴. مشهد؛ رضوی؛ شماره نسخه: ض۲۰۰۶۳
آغاز: برابر
نام مؤلف به قرینه آغاز نسخه تعیین شد کا: سید احمد صفائی خوانساری، بیتا [اهدائی ف: -۲۸۲]
۴۵. قم؛ مرعشی؛ شماره نسخه: ۶۸۵/۳
خط: نسخ، بیکا، بیتا؛ جلد: مقوایی، ۴گ (۳۶ر-۳۹ر)، اندازه: ۱۳×۱۷سم [ف: ۲-۲۷۹]
۴۶. تهران؛ سپهسالار؛ شماره نسخه: ۲۷۵۵/۴
آغاز: بسم الله تعالی. اما بعد الحمد و الصلاة علی النبی و آله فهذه مختصرة من الفوايد استخرجتها من رشحات امواج البحر الزخار القدوسی محمد بن الحسن الطوسی ... و ذکرتها مشیرا فی خلالها الى المخالفین لها و هی من خصائص المعتقدات الاثنی عشریة..؛
انجام: و اعلم أیضاً ان هذا القدر من الاعتقاد كاف عند الطلب لأولى الرشد. و هو الله الکافی ... و لم یکن له كفواً احد. (علی ید الاقل ابن عبدالرزاق مهدی الکاشی).
از اعتقادات او استخراج شده؛ کا: مهدی بن عبدالرزاق کاشی، بیتا؛ کاغذ: فرنگی سفید، جلد: تیماج زرد یک لا، ۸گ (۴۸ر-۵۵ر)، ۱۶ و ۲۰ سطر، اندازه: ۱۵×۲۱سم [ف: ۳-۱۶۲]
۴۷. قم؛ مرعشی؛ شماره نسخه: ۶۳۴۷/۴
خط: نستعلیق، بیکا، بیتا؛ جلد: تیماج قهوهای بدون مقوا، ۳گ (۵۲ر-۵۴ر)، اندازه: ۱۲/۵×۱۸/۵سم [ف: ۱۶-۳۱۰]
۴۸. قم؛ مرکز احیاء؛ شماره نسخه: ۱۱۷۷/۵
آغاز: اما بعد إذا سأل سائل العالم قدیم أو حادث جوابه حادث فإذا قال ما الدلیل علی حدوثه
نسخه اصل: کتابخانه سید علی عدنانی -خرمشهر؛ خط: نسخ نازیبا، کا: عیسی بن حسن بن عبد الله بن مرهون بن محمد آل شهاب درازی بحرانی، بیتا؛ ۳۴ص (۲۶۵-۲۹۸) [عکسی ف: ۳-۴۶۳]
۴۹. اصفهان؛ مدرسه صدر بازار؛ شماره نسخه: ۸۴۲/۴
خط: نستعلیق، بیکا، بیتا؛ ۲گ (۱۱۱پ-۱۱۲پ)، اندازه: ۱۵/۵×۲۱سم [ف: ۳-۶۲۹]
۵۰. یزد؛ وزیری؛ شماره نسخه: ۱۳۹۶/۲
آغاز و انجام: برابر
نام مؤلف در فهرست نیامده است به قرینه آغاز نسخه تعیین گردید؛ بیکا، بیتا؛ کاغذ: سمرقندی، جلد: مقوایی با تیماج تریاکی، اندازه: ۹×۱۶/۵سم [ف: ۳-۹۴۸]
۵۱. تهران؛ ادبیات؛ شماره نسخه: ۲۶۲/۲
خط: نستعلیق، بیکا، بیتا [ف: ۳-۴۱]
۵۲. تهران؛ ملی؛ شماره نسخه: ۴۶۳۴/۱۰
آغاز: برابر؛ انجام: انه تعالى حكيم لا يفعل قبيحا و لا يخل بواجب ان فعل القبيح لا يفعله الا جاهل.
نام مؤلف در فهرست نیامده است به قرینه آغاز نسخه تعیین گردید؛ بیکا، بیتا؛ افتادگی: انجام؛ جلد: تیماج زرشکی، مقوایی عطف و لبهها تیماج قهوهای، ۲گ (۱۴۸-۱۴۹)، ۱۷ سطر (۸/۵×۱۷)، اندازه: ۱۴/۵×۲۶سم [ف: ۱۹-۲۹۶]
● الاعتقادات = اقل ما يجب اعتقاده على المكلف = العقيدة المفيدة / كلام و اعتقادات / عربی
al-i‘tiqādāt = aqall-u mā yajib-a i‘tiqād-u-h ‘ala-l mukallaf = al-‘aqīdat-ul mufīda
نصیرالدین طوسی، محمد بن محمد، ۵۹۷-۶۷۲ قمری
naṣīr-od-dīn-e ṭūsī, mohammad ebn-e mohammad (1201-1274)
خواجه طوسی در این رساله که در پاسخ به سؤالی نگاشته، اقل اعتقاد مکلف را اعتقاد و تصدیق به آن حقیقتی میداند که در لا اله الا الله و محمد رسول الله نهفته است و خلاصهای از آنچه این اعتقاد میطلبد را بیان کرده است و معتقد است این مقدار برای مردم عادی کافی است و نیاز به حصول معرفت عقلانی بر پایه بحث و فحص تفصیلی و اقامه براهین نیست و مباحث کلامی و فلسفی مطرح را در گرو دانستن شبهاتی میداند که ممکن است برای عوام در اثر شبهات بیش از فهم پاسخ آن باشد و باعث تزلزل ایمان آنها شود. عالم استدلال و دفع شبهات را میدان عالمان قوی بنیه دانسته و مردم عادی را بی نیاز از ورود به آن دانسته و اعتقاد به کلیات را برای آنان کافی میداند. در نهایت شرح آنچه را گفته است، به کتاب «قواعد العقاید» خود ارجاع میدهد. الذریعه آن را « اعتقادات» ثبت کرده و میگوید شاید این همان رسالهای باشد که شیخ سلیمان ماحوزی آن را به نام «وجیزة» نامیده است و در جای دیگر آن را «اقل ما يجب الاعتقاد به» نامیده که برداشتی از آغاز این رساله است. فیض کاشانی در دو کتاب خود «حقایق» و «قرة العیون» آن را به تمامه آورده است.
آغاز: بسمله. اعلم ایدک الله ايها الاخ الصالح العزيز ان اقل ما يجب اعتقاده على المكلف فهو ما ترجمه قوله « لا اله الا الله محمد رسول الله» ثم اذا صدق الرسول فينبغی ان يصدقه فی صفات الله تعالى و اليوم الآخر و تعيين الامام المعصوم. و كل ذلك بما يشتمل عليه القرآن من غير مزيد و برهان
انجام: تضربون كتاب الله بعضه ببعض انظروا ما ذا امركم الله به فافعلوا، و انهاكم عنه فانتهوا. فهذا تنبيه على منهج الحق و استيفاء ذلك شرحناه فی كتاب قواعد العقائد فاطلبه منه و الحمد لله رب العالمين و صلى الله على خير خلقه و آله اجمعين.
چاپ: در نهایت کتاب تلخیص المحصل همراه با چند رساله دیگر خواجه؛ در احوال و آثار خواجه مدرس رضوی، ص ۵۵۱، چاپ جدید؛ به کوشش فاطمه فنا، در گنجینه بهارستان،