فهرستگان نسخه‌های خطی ایران (فنخا)، ج ۴، ص ۲۳۷

۲۳۷ فهرستگان نسخه‌های خطی ایران (فنخا) ج ۴
از کتاب‌های دارالفنون عهد ناصری باشد. آغاز: مقدمات اصلیه مقصود و فایده علم تاریخ طبیعی. تاریخ طبیعی علمی است که گفتگو می‌کند از وضع تشکیل اجسامی که در سطح زمین منتشرند ۱. تهران؛ ملک؛ شماره نسخه: ۴۲۷۷/۲ آغاز: برابر؛ انجام: یا عقل یا نفس ناطقه گویند ... خط: نسخ، بی‌کا، تا: قرن ۱۳؛ افتادگی: انجام؛ کاغذ: آهار مهره فرنگی، جلد: میشن سبز، ۲۵۰ص، ۱۷ سطر، اندازه: ۱۶/۷×۲۲/۳سم [ف: ۷-۳۳۱] ۲. قم؛ مرعشی؛ شماره نسخه: ۹۹۸۸ آغاز: برابر؛ انجام: ۳۱۰ قوه ژوژمان که ذکر یافت اثرش نه تنها همان مداخله‌ایست که دربا خبر شدن خط: نسخ، بی‌کا، بی‌تا؛ افتادگی: انجام؛ جلد: مقوایی، عطف تیماج مشکی، ۱۲۳گ، ۲۰ سطر، اندازه: ۱۳/۵×۲۱/۵سم [ف: ۲۵-۲۵۳] ● اصول علم رمل / رمل / فارسی osūl-e ‘elm-e raml تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه: ۳۷۹۰/۱ آغاز: بسمله. حمدله ... و بعد این رساله ایست مشتمل بر یک مقدمه و دو مقاله: مقدمه در بیان اصول این علم از تولد این اشکال و تسکینات. مقاله [اول] در اصول احکام و ضمایر.مقاله دوم در اعمال متفرقه؛ انجام: و بال عطارد شرف زهره در یک مقدمه و دو مقاله؛ خط: نستعلیق، کا: محمد حسین بن محسن گیلانی، تا: سه‌شنبه ۱۳ صفر ۱۲۷۰ق؛ کاغذ: فرنگی، جلد: تیماج قهوه‌ای ضربی مقوایی، ۳۸گ (۱-۳۸)، ۲۰ سطر (۱۰×۱۵)، اندازه: ۱۸×۲۲سم [ف: ۱۲-۲۷۷۸] ● اصول علم فیزیک / فیزیک / فارسی osūl-e ‘elm-e fīzīk علی خان مهندس، ق۱۳ قمری ‘alī-xān-e mohandes (- 19c) تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: ۳۵۳۸ آغاز: بسمله، اصول علم فیزیک مقدمه: ۱-تعریفات-فیزیک علمیست که؛ انجام: در اینجا ترتیب اصلی ذرات کل چون بر هم خورد فی الفور ... خط: نستعلیق، بی‌کا، تا: قرن معاصر؛ افتادگی: انجام؛ کاغذ: فرنگی سفید، جلد: تیماج عنابی عطف سرخ، ۳۶۳ص، ۱۵ سطر، قطع: رقعی، اندازه: ۱۱×۱۷سم [ف: ۱۰-۱۴۹۷] ● اصول علم فیزیک = حکمت طبیعی / فیزیک / فارسی osūl-e ‘elm-e fīzīk = hekmat-e tabī‘ī ناظم العلوم، علی بن محمد قاسم، -۱۳۱۷ ؟ قمری nāzem-ol-‘olūm, ‘alī ebn-e mohammad qāsem (- 1900) اهدا به: ناصرالدین شاه (۱۲۶۴-۱۳۱۳ق) و علی قلی میرزای اعتضاد السلطنه (۱۲۳۴-۱۳۱۳ق) رساله مختصری است که مؤلف به دستور اعتضاد السلطنه علی قلی میرزا برای تدریس در دارالفنون از کتاب‌های فیزیک دکتر فابر، فیزیک معلول ژامن، فیزیک کانور و جزاثقال دلن به فارسی ترجمه و در پنج «مقاله» و هر مقاله در چند «فصل» مرتب نموده است. وی خود از جمله محصلان دارالفنون است که در زمان سلطنت ناصرالدین شاه قاجار و وزارت علم و صنایع اعتضاد السلطنه برای تحصیل و تکمیل علوم ریاضی و نظامی به فرنگ فرستاده شده‌اند. در آغاز این کتاب پس از سرگذشت کوتاه خود تشکرنامه‌ای نوشته و به‌ترتیب از معلمان مدرسه دارالفنون، اعتضاد السلطنه، مخبر الدوله وزیر و تلگراف، جعفر قلیخان سرتیپ مهندس و رئیس دارالفنون و از میرزا عبدالغفار نجم الملک معلم علوم ریاضی، از میرزا محمد کاظم معلم طبیعی، محمد حسین خان سرتیپ ناظم دارالفنون و میرزا علیخان قاجار معلم طب مجانی مدرسه و از معلمان خارجی مدرسه تشکر کرده است و سپس قبل از آغاز در مطلب، مأخذهای تألیف این کتاب را نوشته است. آغاز: (آغاز دیباچه:) از این قوه واحده که گاهی از او حرکت احداث میگردد و گهی حرارت خاص شود. (آغاز کتاب:) بسمله اصول علم فیزیک مقدمه از تعریفات فیزیک علمی است که در آن بحث میشود از خواص عمومی اجسام. انجام: جمع الوان ورنگ سفید عبارت است از اجتماع تمام الوان اسپکتر. چاپ: تهران، ۱۲۹۵ [الذریعة ۲/ ۲۰۰؛ مشار فارسی ۳۸۳/۱؛ فهرستواره منزوی ۳۷۸۲/۵] ۱. تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: ۳۷۱۳ آغاز و انجام: برابر خط: نستعلیق، کا: محمد تقی ابن محمد کاظم، تا: ۱۳۰۰ق؛ پس از پایان سه صفحه غلط‌نامه است بسیار روشن و با شیوه‌ای تازه؛ کاغذ: فرنگی، جلد: تیماج عنابی، ۴۶۲ص، ۱۴ سطر، قطع: رقعی، اندازه: ۱۱×۱۸سم [ف: ۱۰-۱۶۸۹] ۲. تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه: ۹۹۵۰ دیباچه را ندارد، با فهرست کتاب‌هایی که همین کاتب نوشته است؛ خط: نستعلیق، کا: حاج میرزا سید احمد حسینی مستوفی پسر حاجی امین الدواب میرزا علی رضا پسر حاجی میرزا سید بهاءالدین پسر حاجی میرزا سید علی تفرشی قمی، تا: رجب ۱۳۲۲ق، تا شب یک‌شنبه ۳ شوال لوی ئیل ۱۳۲۲؛ با عکس خود
۲۳۷

گزارش اشکال یا پیشنهاد