ابن میثم، میثم بن علی، ۶۳۶-۶۸۹ قمری
ebn-e meysam, meysam ebn-e ‘alī (1239-1291)
اهدا به: نظام الدین ابوالمظفر منصور بن علاء الدین عطاء ملک بن بهاء الدین محمد جوینی در یک «مقدمه» و دو «جمله» در معانی و بیان که در آن به نام اصول علم البلاغة یاد شده است.
آغاز: بسمله. الحمد الله الذی خلق الانسان علمه البیان ... و بعد فهذه اصول من علم البلاغة جردتها عن الحشو المذموم و ضبطها بالحدود و الرسوم ...
انجام: هذا هو المتبادر الى الفهم من ذوق العربية و الله اعلم.
چاپ: محقق: عبدالقادر حسین، بیروت، دار الشروق، ۱۴۰ص، ۱۹۸۱م. [دیباچه اخلاق محتشمی ص ۳۱ ش ۹۱ بلاغت عارف حکمت؛ الذریعه ۳۵۲/۳]
۱. تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: ۲۸۶/۴
کا: محمد بن ابی طالب آوی، تا: سهشنبه ۱۲ ذیقعده ۷۳۵ق؛ مصحح؛ کاغذ: سفید سمرقندی، جلد: تیماج سرخ یکلا نو، بیاضی، ۲۳ص (۱۴-۳۶)، ۲۴ سطر (۵×۱۳)، اندازه: ۸/۵×۱۶سم [سنا: ف: ۱-۱۴۶]
۲. تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه: ۵۹۲۶/۲
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، کا: علی بن شاه اللباد نیشابوری، تا: چهارشنبه ربیع الاول ۸۳۸ق؛ کاغذ: سمرقندی، جلد: تیماج سرخ ضربی مقوایی، ۴۶گ (۱۴۵-۱۹۰)، ۱۵ سطر (۸×۱۴)، قطع: ربعی، اندازه: ۱۲×۲۴سم [ف: ۱۶-۱۵۶]
۳. مراغه؛ عمومی؛ شماره نسخه: ۱۷۹
آغاز: برابر؛ انجام: الفصل الرابع فی الفصل و الوصل حاصل معرفتهما يعود الى معرفة مواضع العطف و الاستيناف و ...
از ابتدا تا آغاز «الفصل الرابع»؛ خط: نسخ عتیق، بیکا، تا: حدود قرن ۹-۱۰؛ افتادگی: وسط و انجام؛ مصحح؛ ۸گ، ۱۷ سطر، اندازه: ۱۱×۱۶سم [ف: ۲۳]
اصول علم الحديث ← معرفة علوم الحديث
● اصول علم بیان / معانی بیان / فارسی
osūl-e ‘elm-e bayān
غیرهمانند
۱. خوانسار؛ مدرسه علوی؛ شماره نسخه: ض۷
رسالهای مختصر درباره برخی مسائل علم بیان، مانند مجاز؛ خط: نسخ و نستعلیق، کا: محمد بن ابراهیم بن عیسی اوالی، تا: قرن ۱۰، ۵گ (۶۸-۷۲)، مختلف السطر، اندازه: ۱۰×۱۵سم [آینه پژوهش: سال ۴ ش ۲۲-۱۰۳]
۲. تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: ۷۵۷۷/۷۹
آغاز: اگر دواعی تربیت و اشارت تأیید باشد میتوانم که در خلال الفاظ و نسق سخن طرازی اصول علم بیان از مجاز و تشبیه..؛
انجام: پس بمراقبت خاطر و خامه این رساله بی شبه در تشبیه تشهیر فضل و تشویق افاضل جهان را خاتمه کتاب ساخت و هو فی آخر کتاب الوصاف و السلام
مختصری است در قواعد علم بیان، مؤلف در آن بیست و پنج قسم از اقسام مجاز را ذکر نموده است؛ خط: نسخ، کا: محمد حسین بن حاج احمد تستری، تا: پنجشنبه آخر جمادی الاول ۱۲۷۷ق، جا: نجف اشرف؛ جلد: تیماج قهوهای مجدول، ۳ص (۲۷۳-۲۷۵)، ۱۹ سطر، اندازه: ۱۳×۲۱/۵سم [ف: ۲۶-۷۷]
● اصول علم تاکتیک / فنون نظامی / فارسی
osūl-e ‘elm-e tāktīk
در صفحه عنوان نسخه ما چنین آمده است: «بسمله و به نستعین. اصول علم تاکتیک است که هنگام تدریس به شاگردان پیاده نظام گفته شد و از آلمانی به فارسی ترجمه گردید و اکنون دو روز درس گفته شد به تاریخ ۱۵ جمادی الثانی ۱۳۰۳».
تهران؛ حقوق؛ شماره نسخه: ۴۷-د
آغاز: بسمله. مقدمه: بواسطه تحصیل تاریخ جنگ بعضی قواعد کلیه بدست میآید که از قدیم تا بحال بتجربه رسیده؛ انجام: و فوائد نیکو از آن حاصل نمودند. قد فرغ من تحریر هذه الرسالة المشتمل فی فنون الپیاده و التاکتیک علی حسب امر الاستاد الماهر فی هذا العلم و بجمیع العلوم احمد آقا زاده الله توفیقاته فی یوم الاربعا من تاسع و العشرین شهر ربیع المولود من شهور سنة ۱۳۰۲-بسم الله خیر الاسماء. نسخه اصول تاکتیک است که حقیر روز بروز در سر درس پیاده ترجمه نموده و شاگردان نوشتهاند انشاء الله غلطات آن بتصحیح خواهد رسید و امید است که این نسخه مطبوع اهل این فن آید و من الله التوفیق حرره مهدی قلی
خط: شکسته نستعلیق، بیکا، تا: ۲۹ ربیع الاول ۱۳۰۳ق؛ نسخه از کتابخانه مخبر السلطنه بوده که پس از مرگش به دست کتابفروشان افتاده و دانشکده از آنها خریده است؛ کاغذ: فرنگی کبود، جلد: تیماج سرخ مقوا، ۲۰۶گ، ۱۳ سطر (۶×۱۳/۵)، اندازه: ۱۱×۱۷سم [ف: ۱۵]
● اصول علم جبر و مقابله / حساب / فارسی
osūl-e ‘elm-e jabr va moqābele
در شناسایی قواعد و اصول جبر و مقابله برای یافتن اعداد مفروضه، با مقدماتی برای تعریف کلیات و رموز و نشانیها لاتینی و گویا از کتابهای شاگردان دارالفنون تهران باشد.