فهرستگان نسخه‌های خطی ایران (فنخا)، ج ۴، ص ۲۳۲

۲۳۲ فهرستگان نسخه‌های خطی ایران (فنخا) ج ۴
قم؛ مرعشی؛ شماره نسخه: ۷۵۷۰/۲ آغاز: احمده حمد اولیائه و أصفه وصف أصفيائه ... فهذا أصول العقائد و خلاصة الفوائد المقتبس من أنوار الهداية؛ انجام: و لذا لايجوز لغيره الا العجز و الامساك و السکوت، فالحمدلله رب العالمين و صلى الله علی حبیبه خیر المرسلين و سائر حججه اجمعين. در فهرست مرعشی (۸۰/۳) رساله‌ای با این آغاز را با عنوان «التوحید» به حسن بن عبدالرحیم مراغی نسبت داده؛ خط: نستعلیق، بی‌کا، تا: ۱۲۴۱ق؛ جلد: تیماج مشکی، ۸گ (۲۶پ-۳۳پ)، اندازه: ۱۵×۲۱سم [ف: ۱۹-۳۷۵] ● اصول العقائد / کلام و اعتقادات / عربی uṣūl-ul-‘aqā’id رساله مختصری است در اصول اعتقادات شیعه که با عنوان «مقصد» نگارش یافته است و از حسن و قبح تا امامت را دارد. قم؛ مسجد اعظم؛ شماره نسخه: ۱۴۰۴ آغاز: واذا ورد النهى عنه يصير المامور به الذى كان حسنا بمجرد النهى عنه قبيحا وكذا الفعل الذى ورد النهى عنه في الشرع في وقت امكن ورود الامر به فى تلك الوقت؛ انجام: ستدفن بضعة منى بارض خراسان لايزورها مؤمن الا ... الجنة وحرم جسده على النار وغفر ذنوبه ما تقدم منها. خط: نستعلیق، بی‌کا، بی‌تا؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ جلد: مقوا، ۵۰گ، ۱۵ سطر، اندازه: ۱۲×۱۸سم [ف: ۱-۱۷۳] ● اصول عقاید / کلام و اعتقادات / عربی osūl-e ‘aqāyed مشهد؛ رضوی؛ شماره نسخه: ۲۷۲۷۷ آغاز: قال فی شرح المختصر ثم نقول العقل لایحکم بحسن و لاقبح لما استدل به من لزوم الاضطرار؛ انجام: و صلى علی محمد و اله تمت افردها من مواضع متعدده و اماکن مبدده العبد الفقير الى الله تعالى زین الدین علی بن احمد العالی خط: نستعلیق تحریری، بی‌کا، بی‌تا؛ افتادگی: آغاز [رایانه] ● اصول عقاید / کلام و اعتقادات / فارسی osūl-e ‘aqāyed غیر همانند: ۱. تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: ۳۳۴۸/۳ آغاز: بسمله بدانکه در علم الهی ثابت شده است که علل چهارند فاعل و غاية و مقوم و ماده و هر یک از اینها بالذات می‌باشند و بالعرض می‌باشند بالذات آنست که خود متصف باشد به علیت و اتصاف او به علیت بسبب چیز دیگری نباشد؛ انجام: انما انزل الكتاب علی طائفتین من قبلنا و ان كنا عن (کلمه اخیر را ده صفحه بعد است که در نسخه نیست) رساله‌ای است مختصر در اثبات نبوت و امام و عصمت با شیوه‌ای خاص و همه بر اساس یک اصل. به نظر می‌رسد که نویسنده از همفکران تبریزی و نظائر او است و به هر حال بر طبق تصریح خود، در هزار و اندی پس از هجرت می‌زیسته است. پس از مسائل امامت، درباره قرآن به تفصیل سخن گفته، احتمال زیادت و نقصان و تحریف در آن را با معجز بودن قرآن و حجیت آن در احکام و نیز با مدلول احادیث فراوان و معتبر شیعه که قرآن را تنها محک شناختن حق و باطل و اخباری که تنها قرآن را مدرک استنباط و ماخذ احکام اسلام معرفی می‌کند، مناقض می‌داند و پس از نقل پاره‌ای از اخبار، فهرستی از آیات قرآنی را که دلیل آن است که احکام شرع باید از قرآن استنباط شود، فراهم آورده است و در همین جا دنباله رساله از نسخه حاضر افتاده است. مؤلف این رساله می‌گوید «اینکه بعضی از عوام شیعه نقل می‌کنند که: عثمان بن عفان جمع کننده قرآن است و او بعضی از سوره‌ها را که در مکه نازل شده در آخر گذاشته و بعضی دیگر را که در مدینه نازل شده در اول و این معنی باعث این شد که ناسخ از منسوخ -بر فرض وقوع- معلوم نشود و بعضی از آیات را از کتاب الله بیرون کرده بلکه بعضی از سوره را نیز و از این قسم حکایات نخواسته‌اند مگر اینکه مطاعن جهت او نقل کنند با وجود اینکه او را طعنی بکار نیست زیاده از غصب خلافت ... این گونه حکایات محل اعتماد نمی‌باشد چرا که ظاهر است که بنای این حکایات بر حب و بغض است و محل اعتماد نیست» و نیز در جای دیگر می‌گوید: «همه فرق از کافر و مسلمان در اسناد این کتاب مجید به شخصی که مسمی به محمد بن عبدالله (ص) بود و هزار و چند سال قبل از این در مکه دعوی نبوت کرده است اختلاف ندارند» درباره زردشت گوید «می‌تواند باشد که صائبان مجوس باشند و اینکه دعوی می‌کنند که نبی ایشان زردشت نام داشت حضرت ابراهیم باشد چه نقل کرده‌اند که زردشت خانه کعبه را بنا کرده است چنانکه ثابت شده است که حضرت ابراهیم خانه کعبه را بنا نمود، لكن بسبب بعد عهد و تغییر السنه و نقل کتاب [کتاب زردشت] از زبانی به زبانی دیگر و غلط مترجمین و غلبه متغلبین، آن شریعت تشویش به هم رسانیده»؛ خط: شکسته، نستعلیق، بی‌کا، تا: قرن ۱۲؛ افتادگی: انجام؛ کاغذ: فرنگی و اصفهانی و چند رنگ، جلد: مقوای چیتی با عطف اتیماج مشکی، ۱۶ص (۱۵۳-۱۶۸)، قطع: رقعی، اندازه: ۱۲×۱۷سم [ف: ۱۱۵۰-۱۰] ۲. قم؛ مرعشی؛ شماره نسخه: ۱۴۸۸۱/۱ آغاز: بسمله، بدانکه دانستن این مسائل بر جمیع بالغ و عاقل واجبست و هر کس که اینقدر بداند در قیامت فایز و رستگار باشد و هر که نداند خاسر و زیانکار باشد؛ انجام: و هر امر ممکن
۲۳۲

گزارش اشکال یا پیشنهاد