● وامق و عذرا / شعر / فارسی
vāmeq va ‘azrā
نامی اصفهانی، محمد صادق، - ۱۲۰۴ قمری
nāmī esfahānī, mohammad sādeq(- 1790)
یکی از پنج مثنوی است که شاعر آنها را به نام «نامه نامی» خواندهاست. این مثنویها عبارتند از «درج گهر»، «خسرو وشیرین»، «لیلی ومجنون»، «وامق و عذرا» و «یوسف وزلیخا». این مثنوی نزدیک دوهزار بیت میباشد.داستان وامق و عذرا از داستانهای کهن عرب است و این داستان از آن سامان به ایران آمده و در دست شاعران ایرانی به شعر سروده شده است.پس از حمد و مناجات و نعت در سبب تألیف کتاب میگوید: «چون بتأیید خدای کار ساز×× بود طبعم نامه نامی طراز / موج میزد هر زمان دریای من ×× بر کران میریخت گوهرهای من / باز بود از شوق دل روز و شبم ×× در سرود نامه نامی لبم / از مدد کاری طبع سحر سنج ×× چونکه پر شد از درو گوهر سه گنج / بهر چارم گنج بزمی ساختم×× خانه از نامحرمان پرداختم / قصه شیرین و خسرو شد کهن×× بازگو از وامق و عذرا سخن / تاکنون اینداستان را کس نگفت×× مثقب خامه دری زایشان نسفت».
آغاز: از ز نامت نامه نامی بنام×× وی بنامت افتتاح هر کلام / ای ز عشقت جمله خوبان بی قرار ×× وامق تو همچو عذرا صد هزار
انجام: حق ز هر آفت نماید ایمنش ×× رفته باد از خار و خس پیراهنش / نو گل او تا قیامت تازه باد ×× نامش از نامی بلند آوازه باد
[نسخههای منزوی ۳۲۹۳/۴؛ الذریعة ۱۱۶۵/۹ و ۴۱۹/۱۹ و ۳۳۱]
۱. تهران؛ فیاض؛ شماره نسخه: ۱۵۸
خط: نستعلیق، بیکا، تا: قرن ۱۲ [نشریه: ۷-۷۰۱]
۲. تهران؛ ملی؛ شماره نسخه: ۳۱۷/۴
آغاز: برابر؛ انجام: گر بدارندش بچندین روزگار ×× بر بخور مجمر مشکین بخار
متأسفانه در این نسخه داستان بپایان نرسیده و افتادگی دارد؛ خط: شکسته نستعلیق خوش، کا: فتح الله فراهانی، تا: ظاهراً ۱۱۹۸ق، جا: اصفهان؛ جلد: تیماج، ۵۶ص(۲۳۴-۳۹۰)، ۱۷ سطر، اندازه: ۱۵/۵×۲۲سم [ف: ۱-۳۱۰]
۳. تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: ۱۲۰۰
آغاز: برابر
خط: نستعلیق، بیکا، تا: اوایلقرن۱۳؛ افتادگی: آغاز؛ مجدول؛ جلد: تیماج، ۸۰گ، ۱۵بیتسطر، اندازه: ۱۵×۹سم [ف: ۳-۵۰۴]
۴. مشهد؛ رضوی؛ شماره نسخه: ۱۹۳۵۷
آغاز: بسته زان بر عارض خوبان نگار؛ انجام: موجود: خاکپایش نافه آهوی چین
خط: نستعلیق، بیکا، تا: قرن ۱۳؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ ضمیمه نسخه ش ۴۸۱۹ [رایانه]
۵. تهران؛ ملک؛ شماره نسخه: ۴۹۸۸/۵
آغاز: برابر
خط: نستعلیق، بیکا، تا: جمادی الاول ۱۲۰۲ق؛ در هامش به دنبال متن؛ جلد: میشن، ۶۳گ (۶۸پ-۱۳۱پ)، ۱۲سطر، اندازه: ۱۳/۸×۲۱/۵سم [ف: ۸-۱۵۴]
۶. تبریز؛ ملی؛ شماره نسخه: ۳۰۳۰
آغاز: ... بسته از دل نقشهای پر نگاه ×× بس طلسم بوالعجب بر روی کار؛ انجام: برابر
خط: نستعلیق، بیکا، تا: ۱۲۱۲ق؛ افتادگی: آغاز؛ جلد: چرمی، ۱۲۳گ، ۱۰-۱۱سطر، اندازه: ۱۰×۱۵سم [ف: ۳-۱۳۹۸]
۷. قم؛ مرعشی؛ شماره نسخه: ۶۳۸/۲
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، کا: سید مهدی بن شمس الدین حسینی دهکردی، تا: دوشنبه ۲۶ ربیع الثانی ۱۲۱۸ق؛ جلد: مقوایی، ۹۲گ (۹۶پ-۱۹۲پ)، ۱۵سطر، اندازه: ۱۰×۱۴/۵سم [ف: ۲-۲۳۸]
۸. تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: ۱۳۴۱۰/۱
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، کا: میرزا محمد ملازم، تا: ذیحجه ۱۲۱۹ق، جا: قزوین؛ مجدول؛ ۶۳گ (۱پ-۶۳ر)، ۱۶سطر [ف: ۳۶-۳۴۸]
۹. تهران؛ نوربخش؛ شماره نسخه: ۶۶۳/۲
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، کا: عبدالله پسر رئیس جعفر نوبندگانی، تا: ۱۲۴۰ق؛ ۶۲گ (۹۸-۱۶۰ر)، اندازه: ۱۴/۵×۲۰/۵سم [نشریه: ۱۳-۵۲]
۱۰. تهران؛ ملی؛ شماره نسخه: ۲۳۹۸/۲
آغاز: برابر؛ انجام: نازنینان معانی شگرف××جمله در پیرایههای لفظ و حرف
خط: نستعلیق، بیکا، تا: ۱۲۵۲ق؛ جلد: تیماج، ۹۴ص (۱۴۷-۲۴۱)، ۱۵سطر، اندازه: ۱۱/۵×۲۱/۵سم [ف: ۵-۵۱۴]
۱۱. تهران؛ ملک؛ شماره نسخه: ۵۵۲۹
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق شکسته، بیکا، تا: دوشنبه ۲۷ ذیحجه ۱۲۵۲ق؛ جلد: میشن، ۱۰۰گ، ۱۴سطر، اندازه: ۱۵/۳×۲۶/۶سم [ف: ۴-۸۳۷]
۱۲. مشهد؛ رضوی؛ شماره نسخه: ۲۵۴۱۰
آغاز: از نسیم لطف عنبر یار تو؛ انجام: بدر خوانده گی یا ز سر زندگی ... سنه ۱۲۵۴
خط: نسخ، بیکا، تا: ۱۲۵۴ق؛ افتادگی: آغاز [رایانه]
۱۳. تبریز؛ ملی؛ شماره نسخه: ۲۷۹۸
آغاز: ... رفته از یکدیدن بی اختیار×× پای در گل طاقت از دل، دل ز کار؛ انجام: برابر
خط: نستعلیق، بیکا، تا: ۱۲۵۴ق؛ افتادگی: آغاز؛ جلد: چرمی، ۷۴گ، ۱۷-۱۶سطر، اندازه: ۱۴/۵×۲۰سم [ف: ۳-۱۳۹۸]
۱۴. شیراز؛ علامه طباطبائی؛ شماره نسخه: ۱۱۹۱