است.
آغاز: الحمد لله رب العالمين و العاقبة للمتقین و الصلوة علی رسوله محمد و آله اجمعین. بدان اسعدک الله تعالی فی الدارین که جمله افعال متصرف بر سه گونه است ماضی و مستقبل و حال و هر چه جز این سه چیز است متفرع است هم ازین سه چیز
چاپ: گانپور، سنگی، ۱۲۹۵ق/۱۸۷۸م، وزیری، ۱۴ص
[نسخههای منزوی، ج۳، ص۲۰۷۹؛ مشترک پاکستان، ج۱۳، ص۲۶۰۲-۲۶۰۵ و ۲۹۵۲-۲۹۵۳]
۱. تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: ۸۹۱۴/۸
آغاز: برابر؛ انجام: مفعولات همه زنان کرده شده صیغه جمع مؤنث اسم مفعول.
بیکا، تا: قرن ۱۱؛ جلد: میشن مذهب، ۲۱ص (۵۳-۷۳)، اندازه: ۱۲/۳×۲۳/۶سم [ف: ۲۹/۱-۳۱۲]
۲. تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: ۱۳۹۶۱/۱
آغاز: الحمد لله ... [بدانکه] اسعدک الله تعالی فی الدارین که جمله افعال بنی آدم بر چهار نوعست ماضی و مضارع و امر و نهی؛ انجام: مفعولات کرده شده اند این هم زنان صیغه جمع مؤنث اسم مفعول
خط: نستعلیق، بیکا، بیتا؛ جلد: مقوایی، ۲۴گ (۱پ-۲۴پ)، ۱۲سطر [ف: ۳۷-۵۵۸]
۳. تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: ۱۴۱۷۱/۲
آغاز: برابر؛ انجام: و لام کلمه را تنوین ده تا مفعول گردد اسم فاعل - مفعول مفعولان مفعولون مفعولة مفعولتان مفعولات.
خط: نستعلیق، کا: نبی بخش ساکن قصبه بهار، تا: ۱۶ شوال ۱۲۴۰ فصلی مطابق۱۲۴۸ق؛ جلد: مقوایی، ۸گ (۳پ-۱۰پ)، اندازه: ۱۵×۲۴سم [ف: ۳۸-۲۱۲]
۴. قم؛ مرعشی؛ شماره نسخه: ۱۳۳۹۵/۱
آغاز: الحمد لله رب العالمین ... بدان اسعدک الله تعالی فی الدارین که جمله افعال متصرفه از روی ترکیب حروف اصلی بر دوگونه است ثلاثی و رباعی؛ انجام: و شرط الحاق آن است که مصدر ملحق به موافق باشد، تمام شد.
خط: نستعلیق، بیکا، تا: قرن ۱۴؛ دارای سر لوح؛ ۱۴گ (۱پ-۱۴ر)، ۱۳سطر، اندازه: ۷×۱۴/۵سم [ف: ۳۳-۶۷۵]
● المیزان الصغیر / کیمیا / عربی
al-mīzān-uṣṣaḡīr
جابر بن حیان، ۱۲۰ - ۱۹۸ ؟ قمری
jāber ebn-e hayyān (739 - 814)
۱. تهران؛ ملک؛ شماره نسخه: ۶۲۰۶/۱۵
آغاز: بسمله. اعلم ان الصنعة مبنيه علی اربعة ارکان متضادة متباينة بجمعها ركن خامس ليس هى على طبعها فالاربعة الارکان المتضادة المتبانية هى الحرارة و البرودة والرطوبة و اليبوسة، و الخامس ... هى الروح؛ انجام: و اياك ... نحمد امرك و يسر بمنقلبك ونجد امر كلامى و يرزقك اليه ذلك قريبا انشاء الله تعالى. تم كتاب الميزان الصغير
خط: نسخ، بیکا، تا: قرن ۱۳؛ جلد: میشن، ۱۴ص (۲۳۶-۲۴۹)، ۲۳سطر، اندازه: ۱۸×۲۹سم [ف: ۹-۲۵۹]
۲. تهران؛ ملک؛ شماره نسخه: ۶۴۶۵/۱۸
آغاز: فنقول ان المقدمة فى اخذ الازمنة هى ان تعلم الوقت الموافق؟ ما تحتاج اليه؛ انجام: و يرزقك الله ذلك قريبا انشاء الله تعالى، تم كتاب الميزان الصغير بحمد الله و منه و الان حين ابدء بعمل هذه الاشكال
خط: نسخ، بیکا، تا: ۱۲۶۵ق؛ جلد: تیماج، ۶گ (۷۵پ-۸۰ر)، ۲۴سطر، اندازه: ۱۶×۲۷سم [ف: ۹-۴۲۰]
● میزان الصنایع / اسطرلاب / فارسی
mīzān-os sanāye‘
یزدی، محمد حسین بن محمد باقر، ق ۱۱ قمری
yazdī, mohammad hoseyn ebn-e mohammad bāqer(-17c)
تاریخ تألیف: ۱۰۷۲ق؛ محل تألیف: مشهد رضوی
در دستور ساختن اسطرلاب و اجزاء آن دارای یک «مقدمه» و سه «باب» و «خاتمه»: مقدمه در بیان آلاتی که به آن ساختن اسطرلاب میسر شود و آن مشتمل است بر چند «فصل»: ۱) بباید دانست که بهتر فلزی که اصطرلاب از آن سازند برنج است که طشت میسازند، ۲) در بیان چرخی که حجره صفحات را به آن چرخی، ۳) در ساختن پرگار برنده به جهت کشیدن دوایر اسطرلاب، در ذکر دستور چند که از برای خطوط و دوائر در کار است، در ساختن دستور قسمت بروجات و خطوط ظل و قسمت منطقه البروج و امثال آن؛ باب ۱. در قسمت حجره اسطرلاب و آن چه به آن تعلق دارد مشتمل بر چند «فصل»: ۱- در کشیدن مقنطرات و سموت و خطوط ساعات معوجه و صفحه آفاقی و توابع آن مشتمل بر چند فصل: ۱) در پیدا کردن نشان مقنطرات، ۲) در ذکر نشان کردن مقنطرات و طریق کشیدن، ۳) در کشیدن دوائر سموت، ۴) در کشیدن خطوط ساعات مستویة و معوجه و خط صبح و شفق و نصف تحت الارض؛ باب ۲. در ساختن عنکبوت و قسمت منطقة البروج و تعیین شظایای کواکب؛ باب ۳. در آن چه در بعضی اسطرلابها میکشند از خطوط سموت قبله.
آغاز: بسمله. حمدله ... فقیر حقیر محمد حسین بن محمد باقر یزدی به خاطر رسید که چون والد فقیر در اسطرلاب اختراعی چند فرموده بودند و دستورها وضع نموده که بسیار آسانتر و بهتر بود از طریقه ای که در کتابها مذکور است رسالهای بنویسد تا هر که خواهد از آن منتفع شود و بعد از مدتی که این در خاطر