پیش سلطان عالم شاه و از او مدد خواستن و بهشت ساختن البرز علیه اللعنه و العذاب؛ بیرون آمدن خسرو از شهر الماسیه و ازو از رعنا فرزندی به عمل آوردن که نام او لعل الماس پوش است و با مادر خود جنگ کردن و از پی پدر خود رفتن؛ بردن شاهزادهها خسرو فیروز در بر محیط در پیش انجم شاه که او را اخضر شاه نام برد؛ بردن شهزاده فیروز را در صحرای هیهات و خسرو را در مملکت ظلمات و ستم کشیدن ایشان تا به جای خود رسانیدن؛ رفتن الوند با ملک خورشید و بابازاده با گردان اسلام در عالم آباد [و] رفتن و دعوا کردن ایشان تا میرسیم [؟]؛ رفتن رعنا با لعل الماس پوشان به پیش الماسیه و ازو دختری به وجود آوردن؛ گرفتن قلعه الماسیه را بابا سیاره و گرفتن بابا ... (یک کلمه سیاه شده) فرنگی و کریاس ارسی و قلعه را به تصرف در آوردن؛ رفتن صاحبقران در ولایت جابلقا و آوردن میرزاده صاحبقران را از الماسیه که از دختر نهنگ شیر به عمل آورده بود [و] شماسه شاهزاده لعل زبرجد خفتان سر راه بر صاحبقران گرفتن؛ پسری از هیکلان به عمل آوردن از خورشید و آمدن در خدمت مهر؛ منظومهای به همین نام از محمد بن احمد عصار تبریزی میشناسیم که در ۵۱۲۱ بیت در ۷۷۸ق سروده شده است و ظاهراً ارتباطی با این کتاب ندارد.
تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه: ۱۰۷۱۲
آغاز: نخوردی و الحال پیک اجل یعنی موی سفید قدم در عرصه وجودت گذاشته پیغام [کذا] مرگ به خط ... [پس از ۱۲ برگ در ۱۲ر] غضب کردن مشتری در خانه و نامه آوردن سیاره از نزد مهر و جواب نامه بردن. و بعد از آن مشتری با خود گفت که حالا [کذا] من بسته هزار ندیدم چگونه میتوانم از مهر جدایی کنم: حال عاشق تو چه دانی که نباشی عاشق ×× حال بیمار چه دانی که نگشتی بیماراما از آن جانب چون مهر از این سخن خبردار شد بابا سیاره را طلبید و گفت بابا مرا چه باید کرد؟ نمی توانم یک ساعت بی مشتری زنده گانی کنم؛ انجام: ایشان یافتند که این مهر است به یک مرتبه به خاک افتادند و شکر الهی به جای آوردند و بعد از آن اجازت خواستند که در شهر بروند. ایشان را روانه کرد ایشان یکدیگر را ملاقات کردند. تمام شد
خط: نستعلیق، کا: عبدالعظیم بن ابراهیم سبزعلی، تا: ۲۰ شعبان ۱۲۴۶ق؛ نسخه مغلوط است؛ جلد: مقوا، ۲۶۶گ، ۱۷سطر (۱۰/۵×۱۶/۵)، اندازه: ۱۷×۲۲سم [ف: ۲۰-۲۲۶]
● مهر و مشتری / داستان / فارسی
mehr va moštarī
داستان منثور مهر و مشتری.
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: ۵۹۳۰
خط: نستعلیق، بیکا، تا: ۱۲۵۴ق؛ جلد: تیماج، ۳۴ص، ۲۳سطر، اندازه: ۲۰×۳۰/۵سم [ف: ۱۷-۳۱۹]
● مهر و وفا / شعر / فارسی
mehr va vafā
شعوری کاشانی، ق ۱۱ قمری
šo‘ūrī kāšānī(- 17c)
۱. تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه: ۳۲۸۰/۲
آغاز: مثنوی من مقالات ... مولانا شعوری. بسمله. الهی از دل من بند بردار ×× مرا در بند چون و چند مگذار/ خداوندا زبانم را بیان ده ×× بیانم را بلطف آن ده که آن به؛ انجام: شعوری بشنو این پند ولاویز ×× ز رنگ آمیزی دوران بپرهیز / قلم در کش حروف آرزو را ×× در آب افکن کتاب گفت و گو را / قلم را از روایت بی زبان کن ×× رقم را از درایت بی نشان کن / بیان را مهره ازآسودگی ده×× که هست از هر چه هست آسودگی به / این بحر که درهای فصاحت دارد ×× از ما بشمار خویش عادت دارد / از شان بیان این سخن باخبر است ×× آن کس که نشانی از «بلاغت» دارد
در ۱۴۳۲ (=بلاغت) بیت و داستان عشقی و عرفانی است، بدین گونه: ۱. مناجات اول در شکایت قیودان نفسانی و طلب استخلاص از وساوس شیطانی و زبان گشودن به عجز و ناتوانی، ۲. نعت محمد، ۳. شب معراج، ۴. مدح علی، ۵. مدح شاه عباس، ۶. المناظرة در تحقیق بهار جوانی، ۷. شرف گوهر آدم، ۸. تصریح به نام کتاب و توصیف حاتم بیک، در اینجا آمده: «بیان قصه مهر ووفا کرد ×× مرا نیکو بآن طرز آشنا کرد»، ۹. تعریف سخن، ۱۰. آغاز داستان مهر و توصیف پدر آن قمر چهر وشنیدن مهر از دایه حکایت عابد و از پدر رخصت خواستن و به زیارت عابد شتافتن، ۱۱. رفتن مهر به بارگاه شاه، ۱۲. داخل شدن وفا بکار و انگاه مهر و دیدن از دور دیدار آن پریچهر و افتادن به قید عشق از تقاضای سپهر بی مهر، ۱۳. دیدن مهر و وفا را در بیرون خیمه، ۱۴. سبب انگیختن سپهر بی وفا که دو اختر را روز وصال به فراق مبدل کرد و زاری مهر از دوری وفا، ۱۵. داخل شدن وفا به لشکر گاه خویش، ۱۶. رفتن مهر به جانب دیر عابد، ۱۷. حکایت گفتن عابد با مهر درباره صبوری، ۱۸. معذرت گفتن مهر که چون زید با صبوری و شنیدن از عابد مژده نفی دوری، ۱۹. پدر مهر را دل از جان برداشتن، ۲۰. نشستن مهر آفتاب چهر پس از پدر بر تخت شاهی و خواستن وفا، ۲۱. طلوع مهر باستقبال قمر، ۲۲. کام وفا به دخول مصر شیرین گشتن و مراغبت بمنا کحت مهر یافتن، ۲۳. عروسی مهر، ۲۴. چهار پسر مهر، ۲۵. محمود و ایاز، ۲۶. حقیقت و وزیرش عدالت، ۲۷. موعظه نفس و ترغیب اطاعت وی به قناعت، ۲۸. داستان مهر پس از مرگ وفا، ۲۹. تحقیق مظاهرات علوی و سفلی، ۳۰. شکر شعوی از اتمام کتاب؛ خط: نستعلیق، کا: نجف علی بن محمد کاظم، تا: ۱۲۳۹ق؛ ۷۲گ (۸۳-۱۵۴)، ۹