فهرستگان نسخه‌های خطی ایران (فنخا)، ج ۳۲، ص ۵۲۷

۵۲۷ فهرستگان نسخه‌های خطی ایران (فنخا) ج ۳۲
۱. تهران؛ ملک؛ شماره نسخه: ۴۱۹۱/۱۲ آغاز و انجام: برابر خط: نستعلیق، بی‌کا، تا: قرن ۱۱؛ کاغذ: ترمه، ۲گ (۱۶۲پ-۱۶۳پ)، ۱۷سطر، اندازه: ۱۰/۶×۱۸/۸سم [ف: ۷-۲۴۶] ۲. تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه: ۱۹/۲۴۰۱/۸ آغاز: برابر خط: نستعلیق، کا: کشمیری، رضا بن موسی، تا: قرن ۱۱، جا: توس؛ کاغذ: سپاهانی، جلد: تیماج، ۲۸سطر (۱۳/۵×۱۹/۵)، اندازه: ۱۸×۲۴/۵سم [ف: ۹-۱۰۱۵] ۳. تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه: ۴۲۸ آغاز و انجام: برابر بی‌کا، تا: ۱۰۸۳ق؛ ۲گ (۴ر-۵ر)[ف: ۳-۳۲۸] ۴. تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه: ۴۳۱/۱۰ بی‌کا، تا: ۱۳۰۲ق؛ ۲گ (۱۳۷ر-۱۳۸ر) [ف: ۳-۳۲۹] ۵. تهران؛ ملی؛ شماره نسخه: ۶/۲۴۵۴/۶ خط: شکسته نستعلیق، کا: محمد خان، تا: ۱۳۳۳ق، جا: تهران؛ جلد: مقوایی، ۱۶سطر، اندازه: ۱۱×۱۸سم [ف: ۵-۵۹۶] ۶. تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: ۵۰۳۱/۱۹ آغاز و انجام: برابر خط: نسخ خوب، کا: عبرت نائینی، محمد علی، تا: دوشنبه ۱۳ ذیقعده ۱۳۴۷ق؛ جلد: تیماج، ۳ص (۴۸-۵۰)، ۱۸سطر (۸×۱۶)، اندازه: ۱۴×۲۲سم [ف: ۱۴-۳۴۴] ۷. تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه: ۶/۲۲۶۷/۲۱ شماره ۲۴ چاپی؛ خط: نستعلیق، بی‌کا، بی‌تا؛ جلد: تیماج، ۱ص (در هامش ۱۴ر)، اندازه: ۱۸/۵×۲۸/۵سم [ف: ۹-۹۱۸] ۸. تهران؛ مروی؛ شماره نسخه: ۸۵۱/۱۰ بی‌کا، بی‌تا؛ قطع: رقعی[ف: -۳۱۵] ● الموسيقى = المجلة في الموسيقى / موسیقی / عربی al-mūsīqī = al-majalla fī-l mūsīqī شیروانی، فتح الله بن ابی یزید، ؟۸۲۰ - ۸۹۱ قمری Šīrvānī, fath-ol-lāh ebn-e abī-yazīd (1418 - 1486) اهدا به: سلطان محمد فاتح (۸۵۵-۸۸۶ق) این رساله که در آخر آن عبارات «ما اردت ایراده فی هذه المجلة» آمده به نظر همان رساله موسیقی فتح الله شروانی (فاضل زمان الغ بیک) می‌باشد که برای سلطان محمد مراد عثمانی نوشته (فارمر به همین جهت آنرا رساله محمد مراد نام گذارده) ولی چون بدون نام مؤلف بود به نام رساله در موسیقی در اینجا نام گذاری شد و مباحث آن عبارت است از: در آغاز رساله پس از حمد خدا نویسنده (که نام او بدست نیامد) در تحت «اما بعد» بالسانى متکلفانه می‌گوید مرا سر آن است که از موسیقی سخن گویم و مطالب این علم را بیان کنم، بعد او در مدح سلطان زمان با عبارات مصنع و اشعاری چند می‌پردازد و این سلطان را سلطان مراد بدین شرح معرفی می‌کند: «هو الملک المجاهد المظفر ... السلطان العادل الغازی محمد ... ابن السلطان المجاهد المرحوم ... مراد» و در ذیل این معرفی باز به مدح خود ادامه می‌دهد تا آن که بدون آنکه مقدمه به پایان رود عبارات ابتر می‌ماند. پس از آن رساله آغاز می‌شود با این عبارت: «قدرتبته علی مقدمة و قسمین» و خاتمه او در مقدمه می‌گوید به اینجا مطالبی آورده می‌شود که شروع موسیقی متوقف بر آنهاست یعنی تعریف و موضوع و مبادی و بعد از مقدمه دو قسم می‌آید: قسم ۱. در تألیف: در این قسم مؤلف مناسبتتألیفیه را می‌آورد و این مناسبت را شرح می‌دهد و همچنین قول شیخ الرئیس ابوعلی سینا را در این باره شرح می‌دهد و می‌گوید بنا بر قول فیثاغورس و افلاطون و ارسطاطالیس این مناسبات شش می‌باشند ولیغیر از این شش مناسبات چهار مناسبت دیگر یافت می‌شوند که مجموع آنها ده مناسبت می‌گردد. پس از این بیانات از جذر و مجذور سخن می‌گوید و عدد اصم و منطق را تبیین می‌کند و با شرح آنها به قسم اول که در تألیف است می‌پردازد و در تحت آن نغمات و تنافر و اسباب موجب تنافر و ادوار می‌آید (با جداول بسیار). سپس‌مبحث شعب آغاز می‌گردد و در آن بحث ۲۴ شعبه که همان دستگاه‌هاست مورد بحث واقع می‌شود؛ قسم ۲.در ایقاع: در آن فصلی در تقسیم ایقاع منعقد می‌شود و بر حسب این تقسیم ایقاع به دوقسم منقسم می‌شود یکی موصل و دیگر مفصل. پس از آن فصل دیگری به نام ادوار ایقاعی به بحث می‌آید؛ خاتمه در بیانات، در پنج فصل: ۱) نشید عرب و بسیط و نوبت مرتبه و ضروب و کل نغم و کل ضروب و نغم و عمل و نقش و صوت و پیشرو و زخمه و مرصع شرح داده می‌شود، ۲) بیان دخول و خروج در تصانیف، ۳) بحث در خوانندگی، ۴)مرتبه آهنگ و شرح آهنگ، ۵) بیان تحریر. آغاز: بسمله و به نستعین، الحمد لله الذی فضلنا على كثير من عباده المؤمنین و آتانا من كل شيئ ان هذا لهو الفضل المبين تفرد بتألیف نغمات ادوار الافلاک الدائرة ... اما بعد فانی ایها المتوخی فی مطارح الافكار ما یشوقک طلاوته ... انجام: فهذا آخر ما اردت ایراده فی هذه المجلة و الحمد لله اولا و آخرا. چاپ: میراث بهارستان، دفتر دوم، تصحیح سید محمد تقی حسینی و علی قزانی، صص ۶۶۳-۷۳۱، تهران، ۱۳۸۸ش، کتابخانه مجلس شورای اسلامی تهران؛ ملی؛ شماره نسخه: ۱۶۵۱/۴ آغاز و انجام: برابر خط: نستعلیق، کا: محمد حکیم بن محمد صالح مکنی به ابوعیسی، تا: ۱۰۲۸ق؛ کاغذ: دولت آبادی، ۲۲۰ص (۱۰۶-۳۲۵)، ۱۵ سطر (۵×۱۱/۵)، اندازه: ۱۰×۱۹/۵سم [ف: ۱۰-۲۲۹]
۵۲۷

گزارش اشکال یا پیشنهاد