قم؛ مرعشی؛ شماره نسخه: ۹۳۷/۳
آغاز: القطعة الاولى فی التجنيس بطريق اللف و النشر المرتب: قبل و قتل و فیل و قیل و قبل ×× پیش و کشتن پیل و دشمن گفت شاه؛ انجام: بود یکصد و نود دانه انار ×× جماعت نوزده هر یک نوزده بار
خط: نستعلیق، کا: مسیح نوری واری، تا: ۱۲۳۷ق؛ جلد: تیماج، ۳گ (۷۸پ-۸۰ر) اندازه: ۱۵×۲۲سم [ف: ۳-۱۲۴]
● معیار الکشاف / فارسی
me‘yār-ol kaššāf
تهران؛ ملی؛ شماره نسخه: ۲۵۵۱۷
بیکا، بیتا؛ خریداری از میردادخان [رایانه]
● معیار اللغة / لغت / عربی
mi‘yār-ul luġa
شیرازی، محمد علی بن محمد صادق، ق۱۳ قمری
šīrāzī, mohammad ‘alī ebn-e mohammad sādeq (- 19c)
واژهنامهای است به ترتیب الفبایی، هر حرف در یک باب، با توجه به حرف پایانی، و هر باب در چند فصل به ترتیب حرف آغازین واژهها. پیش از آغاز به کار ترتیب اوزان، اوزان افعال، اوزان اسماء، معانی حروف مقطعه آغازین سورهها، اقسام ترکیبها، مصادر ثلاثی، اسماء مشتقه و دیگر مسایل دستوری را آورده است.
با دیباچهای از سید محسن بن محمد صالح کرمانی، که در آن به تفصیل از چگونگی نگارش سخن گفته است و نام نگارنده و کتاب را در دیباچه آورده است. در این دیباچه میگوید این نسخه سوم است. نخستین نسخه به خامه نگارنده بود و متروک، با اجازه آن را از نگارنده گرفتم، در آن دست بردم و اصلاحهایی در آن انجام دادم، به نظر جناب حاج محمدکریم خان قاجار (– ۱۲۸۸ق) رساندم، کار را ستودند و تقریظی بر آن نوشتند و دستور دادند تا نسخه سومی از آن فراهم آید و من آن تقریظ را در این دیباچه میآورم. در دیباچه نگارنده آمده است که این کار را به دستور حاج محمد کریم خان ساختم.
چاپ: مشار عربی، ص۸۷۶؛ تهران، سنگی، ۱۳۱۱ق، رحلی، ۶۲۲ص [دائرة المعارف بزرگ ۱/ ۳۶۹-۳۷۰؛ الذریعه ۲۱/ ۲۸۲ «معیار اللغه»؛ اعلام ۲/ ۱۵۸۹: برای شیرازی؛ الذریعه ۱۶/ ۱۳۱ «فذلکه المناسک» برای کرمانی]
۱. تهران؛ دائرة المعارف؛ شماره نسخه: ۱۸۳۳-عکسی
آغاز: باب الميم. فصل الهمزة. ايام كغراب و ابیم؛ انجام: الخاتمة في الف اللينة ... و قد وقع الاتمام عصر يوم الثلثاء لاثنين بقينا من شهر ذی القعدة الحرام من شهور ۱۲۷۳ ثلث و سبعين و مأتين بعد الالف من الهجرة ... حامداً مصلياً مستغفراً. تمت. مجلد ۴؛ خط: نستعلیق شکسته تحریری، کاتب = مؤلف، تا: ۱۲۷۳ق؛ با خطخوردگیهای بسیار؛ ۸۶۱ص (۲۰۴۵-۲۹۰۶)، ۱۷سطر (۱۳×۱۷/۵) [عکسی ف: ۱-۳۷۰]
۲. تهران؛ دائرة المعارف؛ شماره نسخه: ۱۸۳۰-عکسی
آغاز: دیباچه گردآورنده: حمدله. صلاة. لعنة. و بعد، يقول العبد المسئ الطالج الجانی الفانی السيد محسن بن السيد محمد صالح ... دیباچه نگارنده: الحمدلله الذی اصطفی لغة العرب فجعلها افصح اللغى ... و بعد، يقول العبد الجانی و الاسير الفانی ... محمد علی بن محمد صادق الشیرازی؛ انجام: در باب ذال، فصل واو و ها: الهما ذی کسحاب بياء التشبيه ... اختلاط نوع.
خط: نستعلیق ریز، کاتب = مؤلف، تا: ذیقعده ۱۲۷۳ق؛ پیشگفتار به نسخ خوش گویا میرزا محمد علی کرمانی، با خطخوردگیها و افزودگیهای بسیار؛ ۷۵۶ص (۱۰+۷۴۶)، اندازه: ۱۳×۱۷/۵سم [عکسی ف: ۱-۳۶۹]
۳. تهران؛ دائرة المعارف؛ شماره نسخه: ۱۸۳۱-عکسی
آغاز: فصل الهاء. باب الذال و الراء. فصل الهمزة. الهبذ بمعنى البلد؛ انجام: باب العین و الغین. فصل الياء و الهمزه و الباء. يفع الجبل ... جزرة حمراء.
جلد دوم؛ خط: نستعلیق تحریری ریز، بیکا، تا: قرن ۱۳؛ با خطخوردگیها و افزودگیها در متن و کنارهها؛ ۷۱۱ص (۷۴۷-۱۴۵۷)، ۱۷سطر (۱۳×۱۷/۵) [عکسی ف: ۱-۳۶۹]
۴. تهران؛ دائرة المعارف؛ شماره نسخه: ۱۸۳۲-عکسی
آغاز: هو المستعان. المجلد الثاني من كتاب معيار اللغة. بسمله. باب الغين. فصل الهمزة. ابام. كغراب ... المعجمة و الراء المهملة
جلد ۳؛ خط: نستعلیق شکسته تحریری، بیکا، تا: قرن ۱۳؛ با خطخوردگی و افزودگیها؛ واقف: رضا بن فتح الله یزدی، ۱۳۶۰؛ ۵۹۱ص (۱۴۵۶-۲۰۴۶)، ۱۷سطر (۱۳×۱۷/۵) [عکسی ف: ۱-۳۷۰]
● معیار منطق / منطق / فارسی
me‘yār-e manteq
حیدرآبادی، احمد حسین بن محمد باقر، ق ۱۴ قمری
heydar-ābādī, ahmad hoseyn ebn-e mohammad bāqer
(- 20c)
تاریخ تألیف: ۲۳ ذیقعده ۱۳۰۷ق؛ محل تألیف: حیدرآباد
رساله مختصری است در منطق که مؤلف هنگامی که وارد حیدرآباد شده برای تقدیم به سلطان آن دیار تألیف نموده است. او این رساله را در یک «مقدمه» و دو «باب» و چند «فصل» و «هدایات» و یک «خاتمه» قرار داده است.
قم؛ گلپایگانی؛ شماره نسخه: ۵۱۷۶/۴-۲۶/۵۶
آغاز: بسمله احمدالله مفصل انواع البشر من جنس الحيوان خاصة بالعقل السليم والبيان؛ انجام: چنانکه گوئی هذه المنقوشة علی