فهرستگان نسخه‌های خطی ایران (فنخا)، ج ۳۰، ص ۴۰۱

۴۰۱ فهرستگان نسخه‌های خطی ایران (فنخا) ج ۳۰
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: ۱۵۲۳۲/۴۳ خط: نستعلیق، بی‌کا، تا: ۱۰۳۵ق؛ ۱گ (۲۱۳ر) [مختصر ف: -۷۷۵] ● معرفة استخراج جذر الدرج و الدقایق / هیئت / فارسی و عربی maʻrifat-u istixrāj-i jaḏr-id darj wa-d daqāyiq تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: ۶۳/۱۲ خط: نسخ، بی‌کا، تا: قرن ۱۲؛ جلد: مقوایی، ۵ص (۱۲۴-۱۲۸)، ۲۱سطر (۱۰×۱۶)، اندازه: ۱۶×۲۲سم [سنا: ف: ۱-۳۲] ● معرفت اسرار القلوب هرمس (جدول) / فارسی maʻrefat-e asrār-ol qolūb-e hermes (jadval) هرمس hermes تهران؛ ملک؛ شماره نسخه: ۹۰۸/۲ خط: نستعلیق، بی‌کا، تا: با تاریخ ۱۲۴۶ق [ف: ۵-۲۱۴] معرفة الاسطرلاب ← الاسطرلاب ● معرفت اسطرلاب / اسطرلاب / عربی maʻrefat-e ostorlāb قم؛ مرعشی؛ شماره نسخه: ۱۰۵۸۲/۳ مؤلف ناشناخته؛ بی‌کا، تا: قرن ۱۲؛ قطع: جیبی [میراث شهاب: س۹ش۲-۴۱] ● معرفت اسطرلاب / اسطرلاب / فارسی maʻrefat-e ostorlāb رساله‌ای است در شناخت اسطرلاب در پانزده «فصل» چنان‌که در آغاز کتاب آمده، لیکن نسخه حاضر شانزده فصل است و فاقد خاتمه می‌باشد. باید دانست که مقصد از معرفت اسطرلاب، معرفت استفاده از آن است نه معرفت خود آلت، لذا رسائل معرفت اسطرلاب شامل موضوعاتی هستند که دانستن آن برای منجم ضرورت دارد؛ عناوین رساله به این ترتیب است: مقدمه: آن است که اجزای ویرا بدانند؛ فصل ۱.معرفت ارتفاع آفتاب بر دست راست؛ ۲. معرفت درجه طالع؛ ۳. معرفت تسویة البیوت؛ ۴. معرفت دائر از فلک و معرفت ساعات مستویه و زمانیه؛ ۵. معرفت قوس النهار؛ ۶. معرفت طالع سال آینده؛ ۷. معرفت تسییر درجه طالع؛ ۸. معرفت مواضع کواکب ثابته؛ ۹. معرفت عرض ماه در جنوب و شمال؛ ۱۰. معرفت میل آفتاب و ماه از جنوب و شمال؛ ۱۱. معرفترؤیت ماه؛ ۱۲. معرفت عرض بلد؛ ۱۳. معرفت اول وقت عصر و آخرش؛ ۱۴. معرفت تعدیل جزو آفتاب و جزو طالع؛ ۱۵. تعدیل اجزاء مقنطرات؛ ۱۶. معرفت بالای درخت تا مناره؛ خاتمه: در امتحان اسطرلاب دوازده درجه عقرب بر خط ساعت. آغاز: الحمدلله رب العالمین ... اما بعد این مختصریست در معرفت اسطرلاب مشتمل بر مقدمه و پانزده فصل و خاتمه ۱. قم؛ مرعشی؛ شماره نسخه: ۱۱۳۳۶/۱۱ آغاز: برابر؛ انجام: مقنطرة از مقنطرات مشرق نهد و سر مری جدی نشان کند بر خط وسط السما نهد و سر خط: شکسته نستعلیق، بی‌کا، تا: قرن ۱۳؛ محشی؛ مورخ ۱۸۵۳ میلادی؛ ۴گ (۷۸-۸۱)، ۱۹سطر، اندازه: ۹/۵×۱۶سم [ف: ۲۸-۵۵۴] ۲. قم؛ فیضیه؛ شماره نسخه: ۹۶۷/۲ آغاز: برابر در فهرست از خواجه نصیر دانسته؛ خط: نسخ، بی‌کا، بی‌تا؛ ۸گ (۵۱-۵۸)، اندازه: ۱۶×۲۲سم [ف: ۳-۴۴] ● معرفت اسطرلاب مسرطن و مقوس / اسطرلاب / فارسی maʻrefat-e ostorlāb mosartan va moqavvas حکیم تبریزی، بن محمد، ق۹ قمری hakīm-e tabrīzī, ben mohammad(- 15c) تاریخ تألیف: ۸۵۴ق مؤلف‌می‌گوید: تا این زمان ندیده و نشنیده‌ام که کسی از منجمان با اسطرلاب مسرطن و مقوس تنجیم نماید جز استادام اسماعیل سرخابی و من از پسر ایشان این مقدار را آموختم. وی تفاوت اسطرلاب مسرطن (برج آن به شکل پشت خرچنگ ساخته می‌شود) و اسطرلاب مقوس (که برج آن به شکل کمان ساخته می‌شود) تفاوت این دو با اسطرلاب عادتی و نحوه کار هر یک را توضیح می‌دهد. وی این رساله را در ده «فصل» نوشته است: ۱. دانستن هر چهار ربع منطقه البروج و عمل به افق هر یک؛ ۲. پیدا کردن موضع ... و دانستن ساعات گذشته از روز و شب؛ ۳. دانستن طالع وقت که قبل از نصف النهار؛ ۴. دانستن طالع وقت بعد از نصف النهار؛ ۵. دانستن قوس الیل و قوس النهار بدو نوع؛ ۶. دانستن ارتفاع گرفتن کواکب و ساعات گذشته از شب و طالع در شب؛ ۷. نیمه شب و اول صبح و آخر شفق؛ ۸ دانستن طالع سال آینده از طالع امسال؛ ۹. دانستن اول ظهر در طول سال؛ ۱۰. دانستن اول نماز عصر و آخر نماز عصر به دو مذهب. تهران؛ ملی؛ شماره نسخه: ۴۸۴۱ آغاز: بسمله، حمد له و الصلوة ... این مختصریست در معرفت اسطرلاب مسرطن و مقوس؛ انجام: و این جدول از سبب آن معنی بر بنده روشن شد که چون ازین موامره اسطرلاب مسرطن فارغ شدم از استحضار آن این گشاده شد. المنة لله وحده و جدول
۴۰۱

گزارش اشکال یا پیشنهاد