عالما ... امه فولده منها رقيق الا فى مسئلة واحدة و ... على القول بان العرب لا يسترقون قال مولفه عفى الله له ... و لله الحمد.
قزوین؛ امام صادق؛ شماره نسخه: ۴۲۰
آغاز و انجام: برابر
کامل؛ خط: نسخ عتیق، کا: محمد بن سلیمان بن محمد عثمانی حنفی، تا: چهارشنبه ۴ محرم ۸۷۲ق، برای «اقضی القضاة شهاب الدین شرف العلماء اوحد الفضلاء ابوالعباس احمد الصوفی الشافعی خليفة الحاكم العزيز بالديار المصرية»؛ واقف: حاجی محمد هاشم تاجر با تولیت حاجی عبدالوهاب قزوینی، ذیقعده ۱۲۳۱ق؛ تملک: قاسم بن عبدالرحیم العلوانی؛ جلد: گالینگور آبی، ۳۱۰گ، ۲۷ سطر [ف: ۱ - ۳۲]
● الاشباه و النظائر / فقه / عربی
al-ašbāh wa-n-nazā'ir
مالکی، عبدی بن محمد
mālekī, ‘abdī ebn-e mohammad
در مسائلی که در جهتی با یکدیگر شباهت دارند، بر اساس فقه اهل سنت، با نقل بسیاری از اقوال با عنوان «قیل»، مختصر و بدون ذکر ادله آن مسائل.
قم؛ مرعشی؛ شماره نسخه: ۴۲۶۷/۱
آغاز: باب فی مسائل الغرر، هبة الغرر جائزة و رهن الغرر جائز کله عند ابن القاسم؛ انجام: و کذلک التأجیل فی الخصومة فی الدور و الارضین الخول من غیر هاد.
گویا قطعهای از کتاب باشد که به مسائل غرر شروع شده و به احکام دین ختم میشود؛ خط: نسخ، بیکا، تا: ۸۸۸ق، جا: مدینه؛ مصحح؛ جلد: مقوایی عطف تیماج فرسوده، ۴۱گ (۱پ-۴۱ر)، اندازه: ۱۳×۱۸سم [ف: ۱۱ - ۲۶۹]
● الاشباه و النظائر الفقهية على مذهب الحنفية = الاشباه و النظائر فى الفروع / فقه / عربی
al-ašbāh wa-n nazā'ir-il fiqhīyya ‘alā maḏhab-il ḥanafīyya = al-ašbāh wa-n-nazā'ir fī-l-furū‘
ابن نجیم، زین الدین بن ابراهیم، - ۹۷۰ قمری
ebn-e nojaym, zeyn-od-dīn ebn-e ebrāhīm (- 1563)
تاریخ تألیف: ۲۷ جمادی الثانی ۹۶۹ق (در مدت شش ماه)
کتابی معروف نزد حنفیان در قواعد کلی فقهی در هفت «نوع»: ۱. قواعدی که برای مجتهد لازم است (قواعد اصول فقه)؛ ۲. فن ضوابط؛ ۳. فن جمع و فرق؛ ۴. فن الغاز؛ ۵. فن حیل؛ ۶. اشباه و نظائر؛ ۷. فن حکایات. آن را پس از «الفوائد الزينية في فقه الحنفية» نوشته است. نام منابع مورد استفاده مؤلف در مقدمه کتاب آمده است.
آغاز: الحمد لله علی ما انعم و صلى الله على سيدنا محمد و سلم و بعد فان الفقه اشرف العلوم قدرا و اعظمها اجرا.
انجام: حتى جعلوه على رأس شجرتين فتقطع نصفين رحمه الله وهذا آخر ما اردنا من كتاب الاشباه و النظاير في الفقه على مذهب ... ابى حنيفه النعمان بن ثابت الكوفى ... لم اطلع له على نظير في كتب اصحابنا رحمهم الله تعالى تم.
چاپ: به دفعات در هند، مصر و سوریه چاپ شده است که از آن جمله است چاپ محمد مطیع حافظ به سال ۱۴۰۳ق/۱۹۸۳م در دمشق؛ القاهرة ۱۹۶۸م، بعناية عبدالعزيز الوكيل؛ نخستین بار در شهر کلکته - هند، سنگی، ۱۲۴۱ق [دنا ۸۴۳/۱ (۱۷ نسخه)؛ کشف الظنون ۹۸/۱؛ ريحانة الأدب ۹۸/۱؛ معجم المطبوعات ۲۶۵/۱؛ معجم المؤلفين ۱۹۲/۴؛ ذخائر التراث العربي الاسلامى ۲۶۰/۱؛ بروکلمن ذیل ۴۲۵: ۲؛ الاوقاف العامة بغداد ۳۷۹/۱ و ۳۸۰/۱ و ۳۸۱/۱ و ۳۸۲/۱؛ الاوقاف العامة موصل ۶۷/۴ و ۶۸/۴؛ المعجم الشامل للتراث العربي المطبوع: ۲۲۷/۵]
شرح و حواشی:
۱- غمز عيون البصائر على محاسن الأشباه و النظائر؛ حموی، احمد بن محمد (-۱۰۹۸)
۲- تنویر الاذهان و الضمائر في شرح الاشباه و النظائر؛ جلب مصلح الدین، مصطفى بن خير الدین (-۱۲)
۱. قم؛ مرکز احیاء؛ شماره نسخه: ۷۰۴
آغاز: برابر
نسخه اصل: کتابخانه فاضل خوانساری-خوانسار ۳۷ [در فهرست خوانسار ذیل این شماره «الفوائد الزينية في فقه الحنفية» معرفی شده و معلوم نیست هر دو کتاب است یا یکی]؛ خط: نسخ، بیکا، تا: ۹ ذیحجه ۹۸۱ق؛ مصحح، دارای نشان بلاغ، در برگ اول نام کتاب و شرحی درباره آن از محمد خوانساری آمده؛ ۵۴۶ص [عکسی ف: ۲ - ۳۴۱]
۲. تهران؛ الهیات؛ شماره نسخه: ۲۰۱
خط: نستعلیق، بیکا، تا: قرن ۱۱؛ افتادگی: انجام؛ در برگ ۱۹۳ «المسئلة الخاصة فی الوکالة» از ابن نجیم و در ۱۹۴ شرحی در بیان «ما يسقط من الحقوق بالاسقاط و مالا يسقط» دیده میشود؛ کاغذ: فرنگی، جلد: تیماج سرخ ضربی مقوایی، ۱۹۷گ، ۲۳ سطر (۸×۱۵)، اندازه: ۱۴×۲۰سم [ف: ۴۵۵]
۳. قم؛ مرعشی؛ شماره نسخه: ۶۴۳۰
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، بیکا، تا: قرن ۱۱؛ مجدول؛ تملک: ریحان الله بن جعفر الموسوی، داود بن اسدالله؛ جلد: تیماج قهوهای، ۱۵۴گ، ۲۳ سطر، اندازه: ۱۲/۵×۱۹/۵سم [ف: ۱۷ - ۴۰]
۴. قم؛ گلپایگانی؛ شماره نسخه: ۱۸۰۷-۱۰/۱۱۷
آغاز: بسمله الحمدلله اولاً و آخراً والصلوة والسلام على من كملت محاسنه ظاهراً وباطناً وبعد فهذا هو الفن الرابع من الاشباه و النظاير وهو فن الالغاز جمع لغز قال فی الصحاح الغز في كلامه اذا عمى