فهرستگان نسخه‌های خطی ایران (فنخا)، ج ۳، ص ۴۷۴

۴۷۴ فهرستگان نسخه‌های خطی ایران (فنخا) ج ۳
صانع آن مظهر خط: تعلیق، کا: واضح، تا: قرن ۹ [الفبائی: ۴۹] ۶. مشهد؛ نواب؛ شماره نسخه: ۵۹ آغاز: قسم دوم در صنعت اصطرلاب و بیان؛ انجام: از منطقة البروج و کواکب ثابته و مرها بخشی از کتابی است که موجودی آن از قسم دوم در صنعت اسطرلاب و بیان تسطیح و لواحق آن شروع می‌شود. مقدمه: بدانکه اسطرلاب از روی لغت اسمی مرکب به زبان یونانی و ترجمه این ترازوی آفتاب ... النصف الاول فی تخطیط الاسطرلاب الشمالی مشتمل بر ۳ «اصل»، اصل اول در ساختمان و حجره و ظاهر اسرSelected: اسرلاب ... شامل هشت «باب»: ۱. معرفت و صفت اجسام، ۲. تخطیط أم و حجره و ...، ۳. تخطیط عضاده و حجره، ... اصل دوم در هشت «باب»: ۱. تسطیح و تخطیط مدارات، ۲. تسطیح و تخطیط افق، ۳. دائره، ۴. ساعات زمانی، ۵. تخطیط بعضی از قوس‌ها، ۶. صنعت صحیفه تسییر، ۷. عمل صحیفه، ۸. عمل صحیفه میان العنکبوت، اصل سوم در ساختن عنکبوت دارای چهار «باب»: ۱. عمل تسطیح و تخطیط دایره بروج، ۲. عمل رئوس کواکب ثابته، ۳. عمل عنکبوت به حساب مسطره، ۴. حرق عنکبوت؛ خط: نستعلیق سمرقندی، بی‌کا، تا: قرن ۹؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ دارای دوائر و جداول، دارای بلاغ؛ کاغذ: سمرقندی، جلد: مقوا عطف میشن قهوه‌ای، ۶۴گ، ۲۱ سطر (۹/۵×۱۵/۵)، اندازه: ۱۵×۲۴سم [ف: ۶۹] ۷. تهران؛ ملک؛ شماره نسخه: ۳۱۵۶/۲ آغاز: (افتاده تا میانه باب چهارم) ... بسیار است از آنکه حکماء اوائل همان ... (پس از سه برگ) باب پنجم در معرفت دوائر و ساعات مستوی در آن لحظه که طالع بر افق باشد؛ انجام: عضاده برای احکام شناختن نهیم که خط قبله باشد سکیزیلدر یکم و یازدهم و شست و یکم، و الله اعلم بالصواب در اسطرلاب = رساله در شناختن اوقات نماز در هر ارض و اقلیم؛ خط: نستعلیق، بی‌کا، تا: قرن ۹؛ افتادگی: آغاز؛ کاغذ: ترمه، جلد: میشن سیاه، ۶گ (۵۷ر-۶۲پ)، ۱۵ سطر، اندازه: ۱۲×۱۷سم [ف: ۶ - ۲۴۸] ۸. تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه: ۱۳۹۹/۱ رساله‌ای است در اسطرلاب در دو «مقاله»: ۱. «در ذکر مسایل و اعمال آن بر صفایح بلاد» در ۳۸ باب، ۲. «در ذکر مسایل و اعمال اسطرلاب بر صفحه آفاقی» در ۱۲ باب، تا نیمه باب ۱۲ مقاله دوم را دارد؛ خط: نستعلیق ریز، بی‌کا، تا: قرن ۱۱؛ کاغذ: سپاهانی آهار مهره، جلد: تیماج عنابی ضربی، ۲۶گ (۱پ-۲۶پ)، ۲۷ سطر (۸×۱۲)، اندازه: ۱۰×۱۵سم [ف: ۸ - ۷۷] ۹. تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: ۳۱۹/۲ در دیباچه آمده «این رساله‌ای است مشتمل بر هژده باب»؛ خط: نستعلیق، بی‌کا، تا: قرن ۱۱؛ کاغذ: سفید، جلد: تیماج مشکی ضربی مقوایی نو، ۲۵ص (۶۱-۸۵)، ۱۵ سطر (۷×۱۳)، اندازه: ۱۴×۲۱سم [سنا - ف: ۱ - ۱۶۳] ۱۰. تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: ۶۸۷۲/۳ آغاز: سپاس بی قیاس مالک الملکی را که اطباق سموات سبع شمه ای از آثار قدرت اوست؛ انجام: همین کافی است در امتحان اسطرلاب این نسخه از صفحه خاطر نوشته شده نه آنکه از کتاب جمع شده. در یک «مقدمه» و سه «باب» به این عناوین: مقدمه در معرفت آلات اسطرلاب، باب ۱. اعمال ام، ۲. عمل صفایح، ۳. عمل عنکبوت؛ خط: نسخ، بی‌کا، تا: قرن ۱۱؛ دارای اشکال هندسی دقیق، مجدول، محشی؛ جلد: تیماج دورو، ترنج و سرترنج دار، ۱۲گ (۵۳پ-۶۴ر)، ۲۱ سطر، اندازه: ۱۵×۲۴سم [ف: ۲۰ - ۳۱۳] ۱۱. تهران؛ ملک؛ شماره نسخه: ۲۴۱۳/۳ آغاز: بسمله، الحمدلله الذی زین السماء الدنيا بزينة الكواكب و جعلها ليلا ... فصل این مختصریست که مؤانس از بهر پیغمبر خویش جمع کرده است از کتب اهل علم به مواقیت و ارباب این صنعت؛ انجام: باب صدودهم مؤذن که در اسحار خواننده گی کند باید که مبدء خوانندن ؟ نوبت اول چنانکه ... یک ساعت تا طلوع صبح باشد الا در رمضان که یک ساعت و نیم مانده باشد (سپس جداول و دوائر است) ۱۱۰ باب با جداول در اسطرلاب = رساله در شناختن اوقات نماز در هر ارض و اقلیم؛ خط: نستعلیق، بی‌کا، تا: قرن ۱۲؛ کاغذ: پسته‌ای، جلد: میشن مشکی لایی، ۶۰گ (۸۹پ-۱۴۸ر)، ۲۱ سطر، اندازه: ۱۵×۲۵سم [ف: ۶ - ۱۱] ۱۲. مشهد؛ رضوی؛ شماره نسخه: ۱۲۰۴۲/۱۱ آغاز: بسمله، علاقه، حلقه، عروه، کرسی، اجزاء حجره، عنکبوت؛ انجام: ۱ ساعت ۲ دانگ خط: نستعلیق تحریری، کا: محمد هادی بن محمد تقی سهروردی مشهور به شولستانی، تا: ۱۱۰۴ق، جا: شیراز، مدرسه صالحیه؛ کاغذ: نخودی آهار مهره، جلد: تیماج، اندازه: ۱۴×۲۶سم [ف: ۱۰ - ۱۷۷] ۱۳. دامغان؛ صادقیه؛ شماره نسخه: ۱۹۲/۲ آغاز: الحمدالله رب العالمين ... اما بعد وقوفات افلاک علویه از جام جهان نمای که بر حکیمان ماضی کشف شده)؛ انجام: که هیچ ستاره ایستاده نباشد و راجعی نبود ولیک بدیدار چشم نیاید. رساله‌ای است مختصر در بیان اسطرلاب و قواعد آن و بیان آلات این فن؛ خط: نستعلیق، کا: عبدالوكيل بن محمد باقر، تا: ۱۹ ربیع الاول ۱۱۰۹ق؛ جلد: تیماج قهوه‌ای ضربی بدون مقوا، ۳۳گ، اندازه: ۱۳×۱۸/۵سم [ف: - ۱۱] ۱۴. کاشان؛ فرهنگ و ارشاد؛ شماره نسخه: ۱۰ آغاز: الحمدلله رب العالمين ... اما بعد چون از رساله نجوم فارغ شدیم ابتدا کردیم به رساله ثانی درمعرفت آلات رصد از اسطرلاب؛ انجام: و از جانب دیگر تا مدار سرطان تا مقدار میل کلی منقسم گردانند که آن میل باشد بدان طریق که باز نموده شد.
۴۷۴

گزارش اشکال یا پیشنهاد