فانى كنت اعتمد عليه و فيها جميع المطالب مجملا و مفصلا فلا تمل قرائتها و تصفحها فانك تصل بعون الله تعالى الى الثمرة المربحة من اهل الارض و نصبهم و تنصرف الى ما هو اولى بك من طلب الكمال الخاص بالأنسان و استقرار المعارف من الفلسفة و هذه وصية لغير من كتبت اليه هذا الكتاب فاما المكتوب اليه فمستوص و السلام
خط: نسخ، بیکا، بیتا؛ در وسط پنج برگ سفید و مطلب ناقص مانده و بعد دوباره از آغاز مطلب جدید بقیه نسخه را نوشتهاند؛ جلد: چرمی، ۳۷گ، ۲۰سطر، اندازه: ۱۴/۵×۲۱سم [ف: ۲ - ۷۴۶]
● شیمی / شیمی / فارسی
šīmī
آغاز: قبل از آنکه شروع نمائیم در مطالب مخصوصه علم شیمی بهتر آن است که لغات مستعمله این علم را ترجمه و توضیح کنیم تا متعلمین را کار سهل تر شود
احتمالاً همانند:
۱. مشهد؛ رضوی؛ شماره نسخه: ۳۴۹۱۷
آغاز: برابر؛ انجام: بی اکسید دو میننکانیس مغن
کتابی است در ترجمه و توضیح لغات و اصطلاحات مورد استفاده در علم شیمی با حروف فارسی و معادل لاتین آنها و مقدمهای در تعریف و موضوع و فایده این علم و چند فصل در معادلات شیمیایی. این کتاب نسبتاً مفصل، گویا از کتب دارالفنون است که به ضبط فهرست دانشکده الهیات مشهد در ۱۲۸۴ق تألیف شده، اما تاریخ کتابت نسخه تکیه شوشتریهای نجف ۱۲۴۳ق میباشد؛ خط: نسخ و نستعلیق، بیکا، تا: قرن ۱۳؛ افتادگی: انجام؛ اهدایی: رهبری، اردیبهشت ۱۳۸۶؛ کاغذ: حنایی، جلد: تیماج ماشی، ۵۰گ، ۱۷ سطر، اندازه: ۱۴/۵×۲۰/۸سم [اهدائی رهبر: ۹ - ۴۷۸]
۲. قم؛ مرعشی؛ شماره نسخه: ۶۱۸۳
آغاز: برابر؛ انجام: پس از آن بخار سلفور دو کربون از روی آن عبور دهند
در این کتاب نسبتاً مفصل که گویا از کتابهای دارالفنون میباشد، طی فصول و قواعد مسائل این فن را گزارش داده و نامها و اصطلاحات را با حروف فارسی و معادل آنها به لاتین مینگارد؛ خط: نستعلیق، بیکا، تا: شنبه غره جمادی الاول ۱۲۹۰ق؛ جلد: تیماج سبز، ۳۲۵گ، اندازه: ۱۵×۲۱سم [ف: ۱۶ - ۱۸۳]
۳. قم؛ مرعشی؛ شماره نسخه: ۱۱۱۴۷
آغاز: برابر؛ انجام: و در گوگرد و کربن و کلسیوم و ازت و غیره نیز اعداد صحیح خارج قسمتشان میشود لوحه معادلات ...
رساله مصور و مبسوطی در شیمی جدید (امروزی) است این نوع کتب غالباً برای تدریس فرزندان قاجار تهیه میشده است؛ خط: نستعلیق زیبا، بیکا، تا: قرن ۱۴؛ افتادگی: انجام؛ دارای تصاویر بسیار دقیق و زیبایی از آزمایشات شیمیایی. در تطبیق با نسخه شماره ۶۱۸۳ همین کتابخانه چندین برگ افتادگی دارد، در این نسخه در بسیاری موارد از خط لاتین استفاده شده؛ کاغذ: فرنگی، ۱۸۲گ، ۱۹ سطر (۱۰×۱۶/۵)، اندازه: ۱۷×۲۲سم [ف: ۲۸ - ۲۱۲]
۴. قم؛ مرکز احیاء؛ شماره نسخه: ۷۷/۳
آغاز: برابر
طی فصول و قواعد متعدد مسائل علم شیمی را گزارش داده و نامها و اصطلاحات آن را به فارس و معادل آنها را به لاتین مینگارد؛ خط: نستعلیق، بیکا، تا: قرن ۱۴؛ جلد: تیماج مشکی، ۲۲۶گ(۵۷پ-۲۸۲پ)، اندازه: ۱۷×۲۲سم [ف: ۱ - ۱۱۲]
۵. تهران؛ عبدالعظیم؛ شماره نسخه: ۶۶۱/۴
آغاز: برابر؛ انجام: دیگر بواسطه لوله شیردار است که بواسطه آن مایع دیگ B به A میرسد و بواسطه شیر خارج میشود به مرور.
خط: نستعلیق، بیکا، تا: قرن ۱۴؛ بخش اندکی از کتاب در این نسخه موجود است؛ ۲۷گ، ۱۹ سطر، اندازه: ۱۳×۲۰/۵سم [ف: ۱ - ۳۶۰]
۶. قم؛ گلپایگانی؛ شماره نسخه: ۵۷۴۵/۱-۲۹/۸۵
آغاز: برابر؛ انجام: سولفات دو کنینی که بدست میآید رنگین است ... و با آب ماده آن به طریقی که ذکر شده عمل نمایند نباید آبهای ماده را قوام آورند زیرا که ماده ملونه به وجود
مطالبی است درعلم شیمی که از زبانهای انگلیسی و فرانسوی برای تدریس در کلاسهای درسی، نقل و تدوین شده است؛ خط: شکسته، نستعلیق، بیکا، تا: قرن ۱۴؛ افتادگی: انجام؛ جلد: مقوا سفید، ۳۰گ، ۱۸ سطر، اندازه: ۱۸×۲۲سم [ف: ۵ - ۲۷۴۰]
۷. تهران؛ ملک؛ شماره نسخه: ۳۴۷۲
آغاز: برابر؛ انجام: هفتم جسم چهل و هشت سطحی مانند الماس جمیع این اشکال مقاراند دور اطراف سه محور قایم الزوایا واقع اند
خط: نستعلیق، بیکا، تا: ۱۳۰۳ق؛ با تشریح قلب و عروق و عمل آنها در یک مجلد است؛ کاغذ: فرنگی، ۵۲ص (۴۶+۶)، ۱۵ سطر، اندازه: ۱۳×۲۱سم [ف: ۳ - ۱۰۶۸]
۸. تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: ۶۶۳۹/۱
آغاز: برابر؛ انجام: فلرور دو کلیسیوم و بزیت هفتم جسم چهل و هشت سطحی مانند الماس جمیع این اشکال مقارن اند و در اطراف سه محور قائم الزوایا واقع اند.
در مباحث شیمی جدید و ظاهراً ترجمه یکی از کتابهای اروپایی در این فن میباشد که جهت مدرسه دارالفنون ترجمه شده است؛ خط: نستعلیق، کا: احمد، تا: ۱۳۰۳ق؛ مصحح؛ معادل لاتین لغات مقابل آنها آمده؛ جلد: تیماج مشکی، ۳۸گ(۱پ-۳۸پ)، ۱۶ سطر، اندازه: ۱۷×۲۱/۵سم [ف: ۲۰ - ۱۶۷]
۹. مشهد؛ الهیات؛ شماره نسخه: ۶۹۱/۳
آغاز: برابر؛ انجام: ولی چون مستثنیها بسیار جزئی است ضرر کلی بصحت این قاعدهها در معادلات شیمیائی وارد نیاید.
تألیف شده در سال ۱۲۸۴، مؤلف در آغاز به تعریف و موضوع و فایده علم شیمی پرداخته آنگاه لغات مستعمله در این علم را