آغاز: در بیان مناظره نمودن با آنجماعت ابتداءً مناظره چند که أقل العباد؛ انجام: بعد از تفکر بسیار استحسان مکالمه نمود و الحمدلله رب العالمین. ..
خط: نسخ، کا: محمد حسین فرزند محمد جعفر، حسینی هروی کرمانشاهی کربلایی، تا: شنبه ۱۵ رمضان ۱۲۲۳ق، جا: روستای «فدشکوه» از روستاهای فسای فارس؛ افتادگی: انجام؛ مصحح، نسخه از جهت کلمات اندکی با نسخههای موجود در منابع متفاوت است، آغاز کتاب به علت توأم بودن این دو کتاب (إبصار المستبصرین و رساله حاضر) نامحسوس میباشد و به رساله قبلی الصاق گردیده است. در پایان نسخه یک برگ در تعبیر خواب آمده است؛ کاغذ: فرنگی، ۱۶گ (۱۲-۲۷)، ۱۶ سطر، اندازه: ۵/۵×۱۰سم [ف: ۲۹ - ۵۳۴]
۸. قم؛ مرکز احیاء؛ شماره نسخه: ۵۱/۲ و عکسی ۱۶۴۰/۲
آغاز: برابر۲؛ انجام: برابر
خط: نسخ، کا: محمد حسین بن آقا عبدالله شیروانی شیرازی، تا: جمعه ۱۴ رجب ۱۲۴۰ق؛ جلد: تیماج مشکی بدون مقوا، ۱۹گ (۳۹پ-۵۷ر)، ۱۸ سطر، اندازه: ۱۴×۲۰/۵سم [ف: ۱- ۷۸] و [عکسی ف: ۵ - ۸۴]
۹. مشهد؛ رضوی؛ شماره نسخه: ۱۲۱۹۰
آغاز: بسمله، اما بعد فیقول احقر البریه راسخ الطویه؛ انجام: بعد از تفکر بسیار استحسان نمود رجب المرجب ۱۳۰۷ در دارالخلافه تهران
خط: شکسته، بیکا، تا: ۱۳۰۷ق، جا: تهران؛ کاغذ: نباتی، جلد: میشن [الفبائی ف: ۵۵۴]
۱۰. قم؛ طبسی؛ شماره نسخه: ۳۵۶/۲
آغاز: برابر۲؛ انجام: چون بنات النعش ازهم پاشیدند و مانند جمال بوال بیعقال براعقاب خود شاشیدند الحمدلله الذی نجانا من هولاء القوم الذین لا یکادون یفقهون حدیثاً. .. ذلک فضل الله یوتیه من یشاء والله ذوالفضل العظیم
خط: نسخ، کا: محمد عطار، تا: ۱۳۱۳ق؛ جلد: تیماج قهوهای دورو سوخت مجدول با ترنج و سرترنج، ۲۵گ (۴۸پ-۷۲پ)، ۱۶ سطر، اندازه: ۱۴×۲۰سم [ف مخ: ۲ - ۵۳۰]
۱۱. تهران؛ ملک؛ شماره نسخه: ۴۱۳۷/۴۱
آغاز: برابر۲؛ انجام: برابر
خط: نستعلیق، بیکا، بیتا؛ کاغذ: ترمه، جلد: رویه میشن یشمی ضربی، ۶گ (۴۱پ-۴۶ر)، اندازه: ۱۵/۹×۲۹/۵سم [ف: ۷- ۲۱۲]
۱۲. تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه: ۴۲۹۶/۲
آغاز: برابر۲؛ انجام: برابر
خط: نستعلیق، بیکا، بیتا؛ کاغذ: هندی، جلد: مقوا عطف پارچه، ۲۶گ (۲۴ر-۴۹ر)، ابعاد متن: ۶×۱۵، اندازه: ۱۰×۱۹سم [ف: ۱۳ - ۳۲۶۶]
احتجاج طبرسی ← الاحتجاج على اهل اللجاج
احتجاج طبرسی (ترجمه) ← احتجاج احمدی
● الاحتجاج على اهل اللجاج = احتجاج طبرسی / کلام و اعتقادات، حدیث / عربی
al-iḥtijāj ‘alā ahl-il-lijāj = ehtejāj-e tabarsī
طبرسی، احمد بن علی، - ۶۲۰؟ قمری
tabarsī، aḥmad-e-bn-e ‘alī ( - ۱۲۲۴)
در نسبت این کتاب به فقیه متکلم ابو منصور احمد بن علی بن ابی طالب طبرسی نگارنده «کافی» در فقه و شیخ طبرسی صاحب «تفسیر مجمع البیان» مفسر صاحب نام (فضل بن الحسن بن الفضل ۴۷۰-۵۴۸ق) اختلاف است. ابن شهر آشوب که شاگرد مؤلف بوده در «معالم العلماء» (ص ۲۱۹) و ابن طاوس در «کشف المحجه» (فصل ۵۴ ص۳۵) نگارنده «الاحتجاج علی اهل اللجاج» است را احمد بن علی طبرسی میدانند نه شیخ طبرسی؛ نگارنده «مشایخ الشیعة» و ابن ابی جمهور احسائی در «غوالی اللئالی» و امین استرآبادی پنداشتهاند که از آن شیخ طبرسی مفسر معروف است که نظر دوم خطاست و کتاب از احمد بن علی طبرسی است، اگر چه در خود کتاب نامی از خود نبرده و به کتاب هم نامی نداده است. احمد بن علی طبرسی در روزگار شیخ طبرسی مفسر و ابوالفتوح رازی میزیسته و از ابوجعفر مهدی بن ابی حرب حسینی مرعشی از ابوعلی حسن فرزند شیخ طوسی و ابوعبدالله جعفر بن محمد بن احمد دوریستی روایت داشته است (ص ۳ و ۳۳ احتجاج چاپ نجف). سخنان و فتواهای فقهی او را شهید اول در «غایة المراد» و شهید دوم در «شرح ارشاد» آوردهاند.
مؤلف در مقدمه کتاب میگوید: «چون جمعی از شیعیان امامیه در احتجاج به مخالفین و جدال به معاندین کوتاهی میکنند و تصور نموده که چون پیغمبران گذشته و ائمه دین علیهم صلوة الله اجمعین این راه را نپیمودهاند احتجاج بدعت است بدین سبب این کتاب را که مشتمل بر احتجاجات پیغمبران گذشته و حضرت خاتم النبيين و ائمه هدی (ع) در اصول و فروع دین میباشد از کتب معتبره جمع و تألیف و کتاب خود را به احتجاج شیخ مفید و سید مرتضی رحمة الله عليهما که از بزرگان علماء امامیهاند ختم مینمایم.» در ابتدای کتاب آیاتی از قرآن که در آن برخی از انبیاء الهی مامور به احتجاج با دشمن شده اند بیان شده است. همچنین تعدادی از احادیث و روایات در فضیلت مدافعان از دین خدا با حجت و برهان در فصل اول کتاب بخشی از مجادلات حضرت رسول و ائمه اطهار و برخی از دانشمندان بزرگ شیعه در فصول دیگر کتاب ذکر شده است. اکثر احادیث ذکر شده در کتاب، بهجز روایات منقول از تفسیر امام حسن عسکری مرسل میباشند و بدون ذکر سند آورده شدهاند. کتاب در دو جلد سامان یافته است.
آغاز: بسمله. الحمدلله المتعالی عن صفات المخلوقين المنزه عن