● احتجاجات ائمه (ع) (منظوم) = مثنوی حماسی دینی / شعر / فارسی
ehtejājāt-e a'emme (manzūm) = masnavī-ye hemāsī dīnī
مجذوب تبریزی، محمد بن محمد رضا، - ۱۰۹۳ قمری
majzūb-e tabrīzī, mohammad ebn-e mohammad rezā ( - 1682)
مثنوی است بر وزن لیلی و مجنون نظامی (مفعول مفاعلن فعولن) در احتجاجات دینی، داستانهای حماسی، معجزات امامان، سروده میرزا شرف الدین محمد بن محمد رضا تبریزی متخلص به مجذوب از عالمان و شاعران عارف مشرب، عنوانهای این مثنوی هر یک، مصراعی میباشد: رمزی ز عجایبات قرآن، طوفان عطای بحر توحید، درجی است لبالب از لآلی، اشراق جمال صاحب الامر، طغرای صحیفه معارف، تقطیع سماع و چرخ طامات، احسان عظیم روز میثاق، تشریف الست پاکدینان، برهان تمام حقشناسان، آیینه دلگشای اعجاز، تفریح جواب حیرت افزا، هم مژده و هم جواب محکم، تزویر دروغ راست مانند، ثعبان حصار گنج اسلام، آیات مکارم امامت، درجیست مرصع و پر از در. در انتها ترجیعبندی با عنوان «ترجیع مناقب امامت» و بیت الترجیع «روزی که قلم گرفت معبود ×× لوحش کف مرتضی علی بود» دارد. در فهرست نسخه های خطی فارسی (ج۴، صص ۳۱۲۱ و ۳۱۳۳) با عنوان «مثنوی حماسی دینی» و «مثنوی مجذوب تبریزی» و همچنین در برگه دانی مخزن با عنوان «مدایح المعصومین» آورده شده است. لازم به یادآوری است آقای منزوی در فهرستواره ۱۷۵۳/۳ با ذکر نسخه آستان قدس و دانشگاه تهران، نامی از مؤلف به میان نیاورده است.
آغاز: مثنوی: بسمله، سبحان الله عز شانه ×× من جل جلاله و عمه / هم جل جلاله ازانت × هم عم نواله نشانت. .
[منزوی ۳۱۲۱؛ فهرستواره منزوی ۱۷۵۳/۳ بدون نام مؤلف]
۱. مشهد؛ رضوی؛ شماره نسخه: ۹۸۰۶
آغاز: برابر؛ انجام: مثنوی: هم لعنت حق جهان جهان پاک ×× بر کفر و نفاق و ظلم و الحاد. .. روزی همه روزه او رساند ×× از خوان کرم بكل عالم
خط: نسخ، بیکا، تا: قرن ۱۲؛ کمند و جداول اوراق و عناوین و بیت الترجیع و بعضی لغات در حاشیه به شنگرف، معانی و شرح لغات به سیاهی؛ واقف: خان بابا مشار، تاریخ وقف: اردیبهشت ۱۳۴۶؛ کاغذ: نخودی فرنگی آهار مهره، ۳۲۲گ، ۱۴ سطر، اندازه: ۱۸×۲۷سم [ف: ۱۷ - ۷]
۲. مشهد؛ رضوی؛ شماره نسخه: ۲۳۳۴۷
آغاز: با مهر تو خورده شیر مادر ×× نور دو برادر و دو خواهر؛
انجام: شخصی گفتا از آن جماعت ×× پرسم ز علی و امامت. خط: نسخ، بیکا، تا: قرن ۱۲؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ فاقد ترجیعبند میباشد؛ کاغذ: حنایی فرنگی آهار مهره، ۱۳۰گ، ۱۹ سطر، اندازه: ۱۴/۵×۲۲سم [ف: ۱۷ - ۸]
۳. تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه: ۹۵۹۴
آغاز: برابر؛ نقلی است صحیح و هوش افزا ×× گوش دل و جان به هوش بگشا / راوی گوید شدیم حاضر ×× در خدمت آن امام باهر / نور ششم ان وصی مطلق ×× از روز ازل وصی بر حق. .. / ملحد کی گفت ز ایرانیان × با یکی از عارف ایمانیان / کای سپه روس به ایران زمین؛ انجام: خواهی اگر مرد خردمند را × خوب به بین سید الوند را / سید عالی لقب آن رادمرد × فکرت او اختر آفاق گرد / آن به کمالات پدر بر پدر × تا شمری نامور و دادگر / داور روشندل و روشن روان × پیر به آداب و به همت جوان. ../ فرد جوان فردی و فردی تمام × نامه بروختم کنم و السلام / فرد چو قدوس شود مرد باش × مرد شو در طلبش گرد باش
خط: نسخ، بیکا، تا: قرن ۱۳؛ افتادگی: انجام؛ کاغذ: فرنگی، جلد: تیماج تریاکی لایی، ۲۱۹گ، ۱۸ سطر (۹×۱۴)، قطع: ربعی، اندازه: ۱۴×۲۸سم [ف: ۱۷ - ۴۱۶]
● احتجاجات فیاض / کلام و اعتقادات / فارسی
ehtejājāt-e fayyāz
فیاض، ق ۹ قمری
fayyāz ( - 15c)
تاریخ تألیف: ۸۱۸ق
احتجاجاتی است از مؤلف که پس از نسبت دادن پارهای از اعتقادات کفرآمیز و مخالف دستورات دینی به نگارنده، مردم استرآباد به غوغا برخواسته بودند بدین جهت در سال ۸۱۸ با گروهی از دانشمندان به بحث و گفتگو نشسته و پس از آن بحث ها را در این کتاب نگاشته است.
آغاز: سپاس و منت وجودی را که کلیات بید قدرت خویش بسرشت و دیباچه دو جهان بصفحه چهره وی بنوشت. .. من بعد سبب تحریر این وریقات آن بود که چون این ضعیف را از خدمت متکلمان خراسان مراجعت اتفاق افتاد. .. در محروسه استرآباد. .. در گوشه انزوا اختیار کرده شد. ..
چاپ: میراث اسلامی ایران، ۱۳۷۷خ، دفتر ۸، ص ۲۵۶-۲۹۵
[فهرستواره منزوی ۴۰/۷]
قم؛ مرعشی؛ شماره نسخه: ۱۰۸۰۸
آغاز: برابر؛ انجام: و همین است آنچه در اصول آثار علوی باشد این کفایتست که گفته شد
خط: نستعلیق، بیکا، تا: قرن ۱۲؛ جلد: مقوایی عطف پارچه، ۶۱گ، ۱۶ سطر، اندازه: ۷×۱۲سم [ف: ۲۷ - ۲۲۸]
● احتجاجات النبی (ص) / حدیث / فارسی