بیتا؛ جلد: تیماج قرمز، ۱۰ گ (۵۲ر-۶۱پ)، اندازه: ۱۶×۲۲سم [ف: ۱ - ۹۷]
● احاطه الفاظ کلی بر الفاظ جزوی / فلسفه / فارسی
ehāte-ye alfāz-e kollī bar alfāz-e jozvī
بابا افضل کاشانی، محمد بن حسین، - ۶۶۷ ؟ قمری
bābā afzal-e kāšānī, mohammad ebn-e hoseyn ( - 1269)
بابا افضل در این رساله میگوید علم به جزئی خارجی تصور و یا تصدیق است به حقیقت کلی موجود در ضمن آن جزئی و خود نیز کلی است و برای اثبات صدق این گفتار از نامهنویسی مثال میآورد. در مصنفات بابا افضل این گفتار بهصورت دو گفتار جدا چاپ شده و دو سطر اول (مدعی) با عنوان «شخص فردی و حقیقت کلی» (در ص ۶۳۱) و بقیه گفتار (که تمثیل و استدلال است بر کلیت وجود و ذهنی) در ص ۶۳۹ با عنوان «احاطه الفاظ کلی بر الفاظ جزوی». در نسخه شماره ۴۲۸ دانشگاه نیز چنین است ولی خود پیداست که هیچ از این دو عنوان صحیح و کامل نیست و هیچ یک از این دو فقره از یکدیگر جدا نیست.
آغاز: چون خواهی که نامهنویسی درست شد که نامه نوشتن در تو متصور است، و آنچه در تو متصور است نامه نوشتن کلی است.
انجام: و اگر نه آنستی که در وقت عمل نوشتن گماشته ای بر هر آلتی از آلات بودی الفاظ و رقوم غلط شدی.
چاپ: در مصنفات افضل الدین محمد مرقی کاشانی، به تصحیح مجتبی مینوی و یحیی مهدوی (تهران، خوارزمی: ۱۳۶۶ (چاپ دوم)) (ص ۶۳۹-۶۴۰)
[دانشگاه تهران ۳۳۱/۳ ش ۱۷ که با ش ۱۱ مصنفات یکی دانسته شده؛ ش ۱۵ مصنفات؛ منزوی ۷۳۱؛ فهرستواره منزوی ۶۵/۶]
۱. تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه: ۲۲۶۹/۹-ف
نسخه اصل: نسخه اصل: ایاصوفیا ۴۸۱۱؛ خط: نستعلیق، بیکا، تا: ۸۶۱ق [فیلمها - ف: ۱ - ۶۶۶]
۲. تهران؛ ادبیات؛ شماره نسخه: ۱۴۵/۱۴ حکمت
شماره ۱۵ چاپ شده (مکرر)؛ خط: نسخ، بیکا، تا: قرن ۹ و ۱۰؛ جلد: تیماج مشکی یک لا، قطع: وزیری [ف: ۲ - ۴۳]
تهران؛ ادبیات؛ شماره نسخه: ۱۴۵/۱۹ حکمت
شماره ۱۵ چاپ شده (مکرر)؛ خط: نسخ، بیکا، تا: قرن ۹ و ۱۰؛ جلد: تیماج مشکی یک لا، قطع: وزیری [ف: ۲ - ۴۳]
۳. تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: ۳۹۸۲/۱۶
آغاز: شخص جز وی به حقیقت کلی وجود دارد و داننده معنی این کلمه نه شخص جزوی بود بلکه حقیقت کلی است داننده این معنی و حکم کننده بر صدق این گفتار چون خواهی که نامه نویسی درست شد که نامه نوشتن در تو مصور است و آنچه در تو مصور است نامه نوشتن کلی است پس چون خواهی که جزو کنی تا نامه خواست شود آلات جز وی را بجنبانی از دست و قلم و کاغذ و آن صورت نامه نوشتن کلی را در نامه نوشتن جز وی بنگاری. بابا افضل گفتاری دیگر در اثبات کلی بودن وجود ذهنی دارد ( ش ۲۱ همین دفتر )
در ابتدای آن فایده «شخص جزوی و حقیقت کلی» آمده است؛ خط: نسخ، بیکا، تا: قرن ۱۱؛ کاغذ: اصفهان شکری آهار مهره، جلد: تیماج قرمز، ۳ص (۳۱۹-۳۲۱)، ۱۶ سطر، قطع: رقعی، اندازه: ۱۰×۱۹سم [ف: ۱۰ - ۲۱۴۷]
۴. تهران؛ ملک؛ شماره نسخه: ۴۱۹۱/۱۰
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، بیکا، تا: قرن ۱۱؛ کاغذ: ترمه، ۲گ (۱۶۱پ-۱۶۲ر)، ۱۷ سطر، اندازه: ۱۰/۶×۱۸/۸سم [ف: ۷ - ۲۴۵]
۵. تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه: ۱۹/۲۴۰۱/۶
آغاز: برابر
خط: نستعلیق، کا: رضا بن موسی کشمیری، تا: قرن ۱۱، جا: طوس؛ کاغذ: سپاهانی، جلد: تیماج عنابی، ۲۸ سطر (۱۳/۵×۱۹/۵)، اندازه: ۱۸×۲۴/۵سم [ف: ۹ - ۱۰۱۵]
۶. تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: ۴۸۰۵/۱۶
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، کا: محمد حبیب بن قوام الدین محمد، تا: ۱۰۷۶ق؛ کاغذ: سپاهانی، جلد: تیماج قرمز، ۱ص (۵۰ر)، اندازه: ۱۶×۲۹سم [ف: ۱۳ - ۲۰۹]
۷. تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: ۴۸۰۵/۱۰
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، کا: محمد حبیب بن قوام الدین محمد، تا: ۱۰۸۱ق؛ کاغذ: سپاهانی، جلد: تیماج قرمز، ۲ص (۴۵-۴۶)، اندازه: ۱۶×۲۹سم [ف: ۱۳ - ۲۰۷]
۸. تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: ۵۰۳۱/۵
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ خوب، کا: محمد علی متخلص به عبرت نائینی، تا: دوشنبه ۱۳ ذیقعده ۱۳۴۷ق؛ این رساله در نسخه ما عنوانی نداشت و این عنوان از نسخه چاپی گرفته شد؛ کاغذ: فرنگی، جلد: تیماج مشکی ضربی، ۲ص (۷-۸)، ۱۸ سطر (۸×۱۶)، اندازه: ۱۴×۲۲سم [ف: ۱۴ - ۳۳۸]
۹. تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه: ۴۲۸/۱
آغاز: شخصی جزوی بحقیقت کلی وجود دارد. .. و حکم کننده بر صدق این گفتار چون خواهی که نامه نویسی. .. نوشتن کلی است؛ انجام: برابر
فایده «شخص جزوی و حقیقت کلی» در ابتدای آن آمده است؛ بیکا، بیتا؛ گ ۳ر و ۴ر (در این نسخه دو گفتار دانسته شده و بند دیگری (ش۱۸) در آن گذاردهاند) [ف: ۳ - ۳۳۱]
۱۰. تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه: ۴۳۱/۱۱