● الخلاصة النافعة بالأدلة القاطعة فی فوائد تابعة / کلام و اعتقادات / عربی
al-xulāṣat-un nāfiʻa bi-l-adillat-il qāṭiʻa fī fawāʼid-in tābiʻa
رصاص، احمد بن حسن، - ۶۵۶ قمری
rasās, ahmad ebn-e hasan (- 1259)
یکی از متون معروف کلامی مذهب زیدیه است که به آن بسیار اعتنا ورزیده و بر آن شروح و حواشی نگاشتهاند، این کتاب در چهار «باب» است: ۱. وجوب النظر و ما يتعلق به؛ ۲. التوحيد و قسمة مسائله؛ ۳. العدل؛ ۴. الوعد و الوعید و ما يتبعهما.
آغاز: الحمدلله على نعمه التوام و اياديه الجسام الذی هدانا للاسلام و جعلنا من امة محمد (ع).
[دنا ۹۸۶/۴؛ مؤلفات الزيدية ۴۴۴/۱؛ عبدالعظيم الهادی ص ۹]
شرح و حواشی:
۱- شرح الخلاصة النافعة بالادلة القاطعة؛ اسعد بن منصور
۱. قم؛ مرکز احیاء؛ شماره نسخه: ۷۲۱/۱
آغاز: برابر
نسخه اصل: کتابخانه واتیکان-رم ۱۱۳۱؛ کا: عبدالمغیث بن عزالدین بن هادی مسوری حمیری ملقب به توهمی، تا: سهشنبه ۲۹ ربیع الثانی ۱۰۲۲ق؛ ۱۳۰گ (۵-۱۳۴) [عکسی ف: ۲ - ۳۸۴]
۲. قم؛ مرکز احیاء؛ شماره نسخه: ۱۵۷۵/۴
نسخه اصل: کتابخانه واتیکان - رم ۱۱۵۲؛ خط: نسخ، کا: حسن بن زيد الشجاع المومرى زيدی ساکن بیت عذافر، تا: با تاریخ ۱۰۴۳ق؛ ۱۷۰ص (۲۵۵-۴۲۴) [عکسی ف: ۴ - ۴۲۹]
● خلاصة النجوم / هیئت / فارسی
xolāsat-on nojūm
قطب الدین خسرو شاه، ق ۱۰ قمری
qotb-od-dīn xosro šāh (- 16c)
مؤلف پس از تألیف «خلاصة الحساب» خود به تألیف رساله حاضر در ده «فصل» و یک «خاتمه» پرداخته است.
آغاز: حمد و سپاس پادشاهی را که کوکبه کواکب ثوابت و سیارات شمه ای از آثار قدرت اوست.
اصفهان؛ مدرسه صدر بازار؛ شماره نسخه: ۴۸۱/۵
آغاز: برابر؛ انجام: فاما نظرات مشتری دلیل.. و نظرات عطارد یا زحل دلیل رعد و برق و علی هذا القياس.
خط: نسخ و نستعلیق، کا: عبدالمطلب بن غیاث الدین محمد علائی، تا: غره جمادی الاول ۹۶۹ق؛ ۴گ (۸۰پ-۸۳ر)، اندازه: ۱۳×۱۸سم [ف: ۲ - ۳۴۵]
● خلاصة النجوم / هیئت / فارسی
xolāsat-on nojūm
فیض، رضاحسین، ق ۱۴ قمری
feyz, rezā-hoseyn (- 20c)
رساله در بیان بعضی از قواعد نجومی است.
مشهد؛ رضوی؛ شماره نسخه: ۱۱۷۱۵
آغاز: پس از خطبه و نام مؤلف: که سال ها بسلک زمره متلمذان و خادمان عالی جناب فضائل مآب معالم انتساب علامی فهامی حضرت غلامحسین صاحب قبله منشی حضور مهاراجه مهپور مستفید و ممتاز و از کسب علوم مستفیض و سرافراز گردید. چون شرق علم نجوم هم گریبان گیر خاطر گردید به تعلم و تفهم قوانین و ضوابط آن پرداخت و هرچه از زبان فیض ترجمان قبله معنوی و صوری و کعبه دینی و دنیوی حضرت اوستادی مد ظله العالی براء و نزه عن وجوده الآفات و البلیات و استمر و افاض علينا ببقائه الافادات و الافاضات زیب ارشاد مییافت بعبارت سلیم بحسب قرب فهم ناقص خود مینگاشت رساله ترتیب داده؛
انجام: و بجای دقیقه بیست و شش نوشتیم.
خط: نستعلیق، بیکا، تا: قرن ۱۳؛ ضمیمه: صدر نسخه ۸ صفحه مقالی در کسور؛ واقف: سید کاظم عصار؛ کاغذ: نخودی فرنگی، جلد: مقوا با روکش پارچه، ۱۴گ، اندازه: ۱۲×۱۸/۵سم [ف: ۱۸-۶۳]
● خلاصة النجوم / هیئت / فارسی
xolāsat-on nojūm
در احکام نجوم و تأثیر کواکب مطابق با آنچه در کتب قدما همچون بطلیموس و حکمای هند آمده شامل ابواب و جدولهای تطبیقی و دوایر است، ازجمله مباحث کتاب: در کیفیت گردش هفت فلک و بروج و سیاره، نظرات کواکب با همدیگر ... بستن ساعات لغایت یک سال و روز ...، دانستن نیک و بد کواکب ... در مراتب اعداد حرفها متعلق به نه فلک، سالهای ترکان ...، خواص سیاره قمر در نیک و بد و جهات، یک جا بودن سیاره در زایجه ...، کیفیت طلوعات بروج ...، احکام ساعات فرخنده بنیاد و از هندوستان تا دکن، ... تصویر فلک البروج ...، حالات قمر، ... ، احکام سفر ...
آغاز: بدانکه حکمای یونان و مغرب چون خواهند که بدانند که میان دو کس موافقت و مناسبت است یا نیست اسم طالب و اسم مطلوب معه ... در کیفیت گردش هفت فلک ... بدانکه هرچه در عالم کبیر میگذرد از تأثیرات دوازده بروج است
انجام: و بارانها و ابر و تیرگی هوا و ستم بر پیشه وران و در تابستان هوا خشک گردد و خاک بارد از آسمان و الله اعلم بالصواب.
[فهرستواره منزوی ۲۹۱۹/۴]
قم؛ گلپایگانی؛ شماره نسخه: ۱۷۱۴-۱۰/۲۴