بن حیان با وصیت سقراط، همراه ترجمه فارسی آنها؛ کاغذ: فرنگی، ۲گ (۲۷ر-۲۸پ)، ۱۳ سطر، اندازه: ۸/۵×۱۴سم [ف: ۳۳ - ۳۵]
خلاصة السكون فی نیل الرفعة و السموک ← خلاصة السلوک فی نیل الرفعة و السموک
● خلاصة السلوک فی نیل الرفعة و السموک / عرفان و تصوف، اخلاق / عربی
xulāṣat-us sulūk fī nayl-ir rafʻa wa-s sumūk
قبسی، حاجی بن سعید
qebasī, hājī ebn-e sa‘īd
این کتاب که بیان نوعی از اخلاق صوفیانه است در پنجاه و هشت «باب» پرداخته شده: ۱. عقل؛ ۲. عاقل؛ ۳. علم؛ ۴. عالم؛ ۵. معرفة؛ ۶. عارف؛ ۷. نیت؛ ۸. ادب؛ ۹. زهد؛ ۱۰. زاهد؛ ۱۱. ورع؛ ۱۲. محبة؛ ۱۳. شوق؛ ۱۴. عشق؛ ۱۵. وجد؛ ۱۶. رجوع؛ ۱۷. ریاضه؛ ۱۸. مجاهده؛ ۱۹. خوف؛ ۲۰. رجاء؛ ۲۱. توبة؛ ۲۲. انابة؛ ۲۳. فقر؛ ۲۴. غناء؛ ۲۵. فتوة؛ ۲۶. رضاء؛ ۲۷. اخلاص؛ ۲۸. رياء؛ ۲۹. عزلة؛ ۳۰. خلوة؛ ۳۱. اولياء؛ ۳۲. كرامة؛ ۳۳. توکل؛ ۳۴. تواضع؛ ۳۵. قناعة؛ ۳۶. استقامت؛ ۳۷. امر و نهی؛ ۳۸. بلاء؛ ۳۹. قرب؛ ۴۰. عبودية؛ ۴۱. يقين؛ ۴۲. تقوی؛ باب ۴۳. اهل حلال؛ ۴۴. ذکر؛ ۴۵. تفکر؛ ۴۶. فراسة؛ ۴۷. دنیا؛ باب ۴۸. حرص؛ ۴۹. حسد؛ ۵۰. تصوف؛ ۵۱. مراقبة؛ ۵۲. حسن خلق؛ ۵۳. بكاء؛ ۵۴. اراده؛ ۵۵. غض بصر؛ ۵۶. حرية؛ ۵۷. رزق؛ ۵۸. حفظ خوارج. (عبدالله انوار)
آغاز: بسمله حمدله ... و بعد فقد قال المفتقر ... حاجی بن سعید القیسی ... و سميته خلاصه السلوک فی نیل الرفعة و اسموک و رتبته بنیف و خمسين بابا ... يشتمل علی ثلاثة فصول فی کل باب ... الباب الاول فی العقل ...
[دنا ۹۵۵/۴]
۱. تهران؛ ملک؛ شماره نسخه: ۴۷۴/۱
آغاز: برابر؛ انجام: فیقول الیک عنی یا اهل اما فالنوم اليوم مشغول
خط: نسخ، بیکا، تا: قرن ۱۰؛ بین السطور هشت ورق اول دارای ترجمه فارسی است؛ کاغذ: ترمه بخارائی، جلد: میشن یشمی، ۱۱ سطر [ف: ۵ - ۳۲]
۲. تهران؛ ملی؛ شماره نسخه: ۱۰۰۰۰
آغاز: بسمله، الحمدلله رب العالمین و العاقبه للمتقین و الصلوة علی رسوله محمد و اله اجمعین؛ انجام: حقه و لا تهترله الا بالامر
خط: نسخ ثلث، بیکا، تا: محتملاً قرن ۱۱؛ افتادگی: انجام؛ کاغذ: اصفهانی شکری، جلد: تیماج مشکی، ۲۷۰گ، ۱۳ سطر (۹×۱۵/۵)، اندازه: ۱۳/۵×۲۳سم [ف: ۸ - ۴۸۶]
۳. مشهد؛ رضوی؛ شماره نسخه: ۲۱۷۳۸
آغاز: برابر؛ انجام: و اذا اتمها امر اسرافيل ينفخ فی الصور و قا القیمة
نسخه حاضر مانند نسخه ۲۸۲۶۹، ۵۸ باب دارد با این تفاوت که عناوین باب ۲۶ و چهار باب آخر به این شرح تغییر کرده است: ۲۶. الرضا، ۵۵. المراد، ۵۶. الحرمة، ۵۷. الموت، ۵۸. القيامة و الحساب. ابواب مذکور در نسخه ۲۸۲۶۹ (حتی با جابجایی) دیده نمیشود؛ خط: نستعلیق، بیکا، تا: قرن ۱۲؛ اهدایی: رهبری، خرداد۱۳۷۳؛ کاغذ: حنایی و نخودی، جلد: مقوا، ۴۷گ، اندازه: ۲۰/۵×۱۳سم [اهدائی رهبر: ۶ - ۷۶]
۴. مشهد؛ رضوی؛ شماره نسخه: ۲۸۲۶۹
آغاز: برابر؛ انجام: خمس علامات السعادة اليقين بالقلب و الورع با الجوارح و الزهد فی الصدر و الحیاء فی الوجه و الخشية فی ... زرقها الله تعالى هذه الاشياء تمام شد نسخه خلاصة السلوک ... سنه ۱۱۱۹
خط: نستعلیق تحریری، بیکا، تا: ۱۷ شوال ۱۱۱۹ق؛ اهدایی: رهبری، تیر ۱۳۸۱؛ کاغذ: نخودی، جلد: مقوا، ۲۴گ، ۱۷ سطر، اندازه: ۱۷/۳×۱۰/۵سم [اهدائی رهبر: ۶ - ۷۶]
● خلاصة السیر / تاریخ ایران / فارسی
xolāsat-os seyar
محمد معصوم بن خواجگی اصفهانی، ق ۱۱ قمری
mohammad ma‘sūm ebn-e xājagī-ye esfahānī (- 17c)
تاریخ تألیف: ۱۰۴۸ق
مقصد سوم از مطلب چهارم خلاصة السیر است در تاریخ شاه صفی صفوی (= ۱۰۳۸-۱۰۵۲ق) شامل کلیه وقایع و سوانحی که در ایام دولت این پادشاه به ترتیب سنوات روی داده است، از درگذشت شاه عباس اول تا جلوس شاه عباس ثانی تألیف محمد معصوم بن خواجگی اصفهانی که در زمان شاه عباس اول و شاه صفی مشرف اصطبل شاهی بوده و در اواخر به وزارت قراباغ منصوب گردیده و به همین جهت در پایان کتاب خود فصلی در اوصاف گنجه و احوال مرتضی قلیخان زیاد اوغلی بیگلربیگی قراباغ و گنجه و خاندان وی بعد از ذکر احوال خود افزوده، و با یک خاتمه در چگونگی این تألیف که شروع آن در سال ۱۰۴۷ بوده به کار خود پایان داده است. مؤلف در مقدمه و خاتمه مینویسد که نخست در صدد تألیف از تاریخ عمومی بوده و بدین منظور از مبدأ آفرینش تا مقدمه جلوس امیر تیمور گورکان را نوشته بوده و بعداً که شاه صفی مستحضر گردیده او را از ادامه این کار باز داشته، به ذکر سوانح و وقایع دوران سلطنت خود وادار کرده است، ولی چنانکه از عنوان کتاب و گزارش واقعه ناگزیر شاه عباس اول برمیآید، مقصد اول و دوم از مطلب چهارم کتاب خلاصة السیر در تاریخ صفویه بوده (از بدو تأسیس تا در گذشت شاه عباس اول) و مؤلف در همین مقاله میگوید: «شرح احوال بتفاوت درجاتهم قبل ازین در مقصد دویم ذکر یافته» و به هر حال اگر هم این کتاب در اصل