کمال طبیب، حسین بن محمد
kamāl tabīb ،hoseyn ben mohammad
اهداء به: شاه تهماسب صفوی
رسالهای است در حفظ الصحة دارای یک «مقدمه»، چهار «مقاله» و «خاتمه»: مقدمه: در حفظ الصحة؛ مقاله ۱. حفظ الصحه کلی، در سه فصل؛ ۲. حفظ فصلی، در چهار باب؛ ۳. حفظ الصحه اعضاء رئیسه، در دوازده باب؛ ۴. حفظ الصحه با ادویه مفرده به ترتیب حروف تهجی؛ خاتمه: حفظ الصحه با نوشیدنیها.
قم؛ مرعشی؛ شماره نسخه: ۱۵۶۱۹/۲
آغاز: بسملة، كتاب أحكمت آياته من لدن حكيم عليم، حمد و ثنا حكيمى را جل و علا سزد كه مزين ساخت خزانه دلهاى حكماء الجواهر حكمت و عرفان و روشنی گردانید به نور هدایت دیده ارباب درایت را و خلاصی داد از ظلمات؛ انجام: و اگر قولی ضعیف یا غریب بوده به منقول عنه نسبت کرده و بیشتر مسایل و فوائد معتمد علیه است كل الإعتماد و الله الموفق للخير و السداد و الحمدلله ...
خط: نستعلیق، بیکا، تا: قرن ۱۲؛ مصحح، محشی، برخی عبارات قلم خوردگی دارد؛ تملک: محمد جعفر بن میرزا محمد جعفر بن میرزا محمد علی موسوی به تاریخ ۱۱۱۶، محمدرضا بن میرزا محمد علی حسینی برزانی اصفهانی روضه خوان به تاریخ ۱۲۵۹؛ کاغذ: شرقی، جلد: تیماج دارچینی، ۲۳۵گ (۴۳پ-۲۷۷پ)، ۱۹ سطر (۶×۱۳)، اندازه: ۱۱×۲۰سم [ف: ۳۹ - ۵۶۷]
● حفظ الصحة / طب / عربی
ḥifẓ-uṣ ṣiḥḥa
کرمانی، محمد کریم بن ابراهیم، ۱۲۲۵ - ۱۲۸۸ قمری
kermānī, mohammad karīm ebn-e ebrāhīm (1810 - 1871)
یزد؛ وزیری؛ شماره نسخه: ۱۵۳۳/۶
بیکا، بیتا؛ کاغذ: فرنگی، جلد: مقوایی، ۵گ، ۱۴ سطر (۱۴×۲۲/۵)، اندازه: ۲۳×۳۵سم [ف: ۳ - ۹۸۴]
● حفظ الصحة / طب / فارسی
ḥifẓ-uṣ ṣiḥḥa
کوثر همدانی، علی نقی بن محمد رضا، - ۱۲۹۶؟ قمری
kowsar-e hamadānī, ‘alī naqī ebn-e mohammad rezā ( - 1879)
به درخواست: امیر زاده جلال الدین میرزا
تاریخ تألیف: ۱۲۷۹ق
کلیات پزشکی است برای حفظ سلامت بدن، که در پنج «فصل» کوتاه و یک «خاتمه» نگارش یافته: ۱. آداب خواب و بیداری؛
۲. آداب حرکت و سکون؛ ۳. آداب تغذیه؛ ۴. آداب سفر؛ ۵. آداب تغذیه پیران سالخورده؛ خاتمه: در بعضی امور مناسب مزاج.
آغاز: الحمدلله رب العالمین ... و بعد معروض میدارد عبد فانی ... بتاریخ ۱۲۷۹ فایز شدم بشرف حظور و مهر ظهور
انجام: و اگر از کلیه میوه هابغیر انار احتراز بفرمایند البته بهتر خواهد بود، و الحمد لله اولا و آخرا ...
[دنا ۴: ۶۶۸؛ فهرستواره منزوی ۳۴۱۸/۵]
قم؛ مرعشی؛ شماره نسخه: ۶۴۲۱/۱
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، بیکا، بیتا؛ جلد: تیماج مشکی، ۱۲گ (۱پ- ۱۲پ)، اندازه: ۱۳×۱۹/۵سم [ف: ۱۷ - ۳۱]
● حفظ الصحة / طب / فارسی
ḥifẓ-uṣ ṣiḥḥa
ساوجی، موسی بن علیرضا، ق۱۳ قمری
sāvajī, mūsā ben ‘alī rezā ( - 19c)
اهدا به: ناصرالدین شاه قاجار (۱۲۶۴-۱۳۱۳ق) به نام میرزا آقا خان نوری و به خواهش میرزا اسدالله خان میرآخور
تاریخ تألیف: ۱۲۶۸ق
مؤلف میگوید: به دوران سلطنت ناصرالدین شاه و صدر اعظمی میرزا آقا خان نوری، میرزا اسدالله خان میر آخور مرا بر آن داشت که رسالهای در حفظ الصحه برای بهداشت پادشاه وقت بپردازم من نیز در کمال خجلت به این رساله که حاوی یک «مقدمه» و دو «مطلب» و یک «خاتمه» است بدین قرار دست زدم: مقدمه: در تعریف علم طب و مسائل آن علم و نیز دو مسأله حیات و موت و در چند فصل؛ مطلب ۱. بیان سته ضروریه و مشتمل بر چند فصل؛ مطلب ۲. بیان تدبیر حافظ الصحه بحسب توارد فصول اربعه و آن نیز در چند فصل.
آغاز: اما مقدمه و آن مشتمل بر چند فصل است
انجام: و این از اسرار مکنونه است دانستن مسافرین را بسیار مفید است
[دنا ۴: ۶۶۸؛ فهرستواره منزوی ۳۴۱۵/۵]
۱. تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: ۶۹۴۱/۱
خط: نستعلیق زیبا، بیکا، تا: قرن ۱۳؛ مصحح؛ جلد: تیماج قهوهای، ۶۹گ (۱پ-۶۹ر)، اندازه: ۱۷/۵×۲۱/۵سم [ف: ۲۰-۳۵۶]
۲. تهران؛ ملی؛ شماره نسخه: ۱۳۲/۱
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، کا: آقا بابای شاهمیرزادی پسر محمد مهدی، تا: ۱۲۶۸ق؛ کاغذ: ترمه، جلد: بوم قهوهای، ۲۰۷ص (۱۲- ۲۱۸)، ۱۷ سطر (۱۰×۱۸/۵)، اندازه: ۱۶×۲۷/۵سم [ف: ۱ - ۱۳۰]