۴۲. نجف آباد؛ حججی؛ شماره نسخه: ۴۲/۲
آغاز: برابر
خط: نستعلیق، بیکا، بیتا؛ ۶گ (۱۲۱ر-۱۲۶ر)، اندازه: ۱۱×۱۷/۵سم [ف: - ۷۴]
۴۳. سمنان؛ عمومی؛ شماره نسخه: ۱۸/۵
آغاز: برابر؛ انجام: از این گونه آبی گر افتد بدست ×× ترا حافظ و محدث صحت است.
فاقد مقدمه؛ خط: نستعلیق، بیکا، بیتا؛ جلد: گالینگور قهوهای، ۳گ (۱۲۹پ-۱۳۱ر) [ف مخ]
۴۴. تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: ۱۲۵۸۶/۳
آغاز: برابر؛ انجام: برابر ۲
فاقد مقدمه؛ خط: نستعلیق، بیکا، بیتا؛ جلد: تیماج قهوهای، ۳گ (۴۱پ-۴۳ر)[ف: ۳۶ - ۱۳۷]
● حفظ صحت = طب = تحفه / طب / فارسی
hefz-e sehhat = teb = tohfe
طبیب شیرازی، کمال الدین بن نورالدین، ق ۱۰ قمری
tabīb-e šīrāzī, kamāl-od dīn ben nūr-od-dīn ( - 16c)
اهدا به: شاه طهماسب صفوی (۹۳۰-۹۸۴ق)
تاریخ تألیف: نیمه رجب ۹۷۴ق
در یک «مقدمه» و چهار «مقاله» و «خاتمه»: مقدمه در اموری که پیش از شروع در مقصود بیان باید کرد؛ مقاله ۱. سته ضروریه بر قول کلی و مشتمل بر فصل مفرد و شش «باب»؛ ۲. احکام جزئی از تدبیر اعضاء واجب الحفظ و غیر آن؛ ۳. زینت و آراستن ظاهر بدن؛ ۴. اغذیه و ادویه مفرده و مرکبه (مشتمل بر پنج فصل)؛ سپس خاتمه است به نام «تتمیم الخاتمة فی طرد الحشرات الحیوانات المؤذية» در گزیدن جانوران و دور ساختن آنها خانه. نام مؤلف در دو نسخه مجلس «کمال نور بن کمال الطبيب» است. این کتاب همان است که در الذریعه (۱۳۸/۱۵) به نام «کتاب الطب» یاد و از ریاض نقل شده است.
آغاز: سپاس بیقیاس پادشاهی را جل و علا سزوار است
انجام: و طبخ افسنتین و طبخ سداب در خانه پاشیدن پشه بگریزاند هذا آخر ما اردنا ترقیمه و الحمدلله الذی وفقنا بتتمه.
[فهرستواره منزوی ۳۳۳۴/۵ و ۳۳۵۴/۵ و ۳۴۱۶/۵]
۱. تهران؛ علوم پزشکی؛ شماره نسخه: ۸۲
آغاز: مظهر آثار متضاد میتواند شد به جهت آن که هنگام نسبت او به طرف افراط و تفریط علی السویه است ... جمله دوم در سن آدمی؛ انجام: برابر؛ قدتم فی منصف رجب المرجب سنه ۹۷۴
خط: نستعلیق، بیکا، بیتا؛ افتادگی: آغاز (ما بین صفحات ۲ و ۳ و ۶ و ۷ مطلب افتادگی دارد)؛ ۶۵۰ص، ۱۵ سطر، اندازه: ۱۳×۲۴سم [نشریه: ۳ - ۳۰۹]
۲. تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: ۵۱۹
خط: نسخ، بیکا، بیتا؛ ۱۷ سطر، اندازه: ۱۷×۲۴/۵سم [ف: ۲-۳۰۴]
۳. تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: ۵۰۴
آغاز: برابر
خط: نسخ، بیکا، بیتا؛ ورق آخر نونویس؛ ۸۷گ، ۱۹ سطر، اندازه: ۱۲×۱۸سم [ف: ۲ - ۲۹۶]
● حفظ الصحة / طب / عربی
ḥifẓ-uṣ ṣiḥḥa
طبیب، محمد بن ابی المجد
tabīb, mohammad ebn-e ab-el-majd
اهداء به: شیخ اویس بهادر خان
در کیفیت حفظ صحت و بیان آنچه از ادویه و نوشیدنیها و خوردنیها که برای هر سن و هر شخص مناسب است؛ در «مقدمه» و دو «مقاله»: مقدمة فی ماهية الصحة و اقسامها؛ مقاله ۱. اسباب سته ضروریة، در نه باب؛ مقاله ۲. قوی الاغذية و الاشربة و مايتعلق بهما و الطيب و الملابس، در ۱۰ باب.
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: ۳۶۰/۶۲
خط: نستعلیق، کا: طبیب حموی، تا: شنبه ۷ رمضان ۱۰۰۷ق، جا: اصفهان؛ کاغذ: سفید [سنا: ف: ۱ - ۱۹۱]
● حفظ صحت = طب / طب / فارسی
hefz-e sehhat = teb
؟ حسینی آملی، نجم الدین اسکندر، ق ۱۱ قمری
hoseynī āmolī, najm-od-dīn eskandar ( - 17c)
از نجم الدین سکندر که روزگارش معلوم نیست، تنها نجم الدین اسکندر آملی حسینی را میشناسیم که در قرن ۱۱ در هند میزیسته و ظاهراً کتاب گوهرشناسی را نوشته است (نسخههای منزوی، ۴۵۰/۱)، نامبوب، با سربندهای در خور. با حفظ صحت آغاز میشود، سپس بیماریهای سر تا پا: صداع، فساد ذهن و نسیان، مالیخولیا و عشق، دوار، کابوس، فالج و استرخا، کزاز، اختلاج، زکام، بیماری چشم، بیماریهای گوش، دماغ و بینی، دهان، دندان، لثه، حلق، ششها و صدر، قلب، پستان، مری و معده ... حصبه، بیماریهایی که خاص عضوی نیستند، مانند تبها. (احمد منزوی)
آغاز: حمدله. و الصلاة و السلام علی أشرف الأولين و الآخرين محمد و علی عبادک الصالحین و آله الطاهرين ... بنده احقر نجم الدین سکندر مشهور به دارای انوار بر ارباب هنر عرضه میدارد که جمیع حکما را که مفتاح ابواب ...
انجام: روغن کنجد جوشانیده بر موضوع لکه باید ریخت و به صابون و آب گرم باید شست.
[نسخههای منزوی؛ ۵۲۲/۱: حفظ الصحة؛ فهرستواره منزوی: ۳۴۱۵/۵ و ۳۵۳۰/۵؛ دنا ۶۶۷/۴]