فهرستگان نسخه‌های خطی ایران (فنخا)، ج ۱۳، ص ۷۱۸

۷۱۸ فهرستگان نسخه‌های خطی ایران (فنخا) ج ۱۳
بالشكر اهل الكبرياء. دو خطبه منسوب به امام علی؛ خط: نستعلیق، کا: محمد حسین هزار جریبی، تا: رمضان ۱۲۳۳ق، جلد: تیماج، قهوه‌ای، ۲۰ سطر [ف: ۳۶ - ۲۹۷] ۱۹. تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: ۶۸۳۳/۱ شامل این عناوین: خطبه طتنجیه از امام علی (ع)، خطبه افتخاریه آن حضرت، خطبه روحیه آن حضرت، خطبه کواهلیه، خطبه آن حضرت پس از رجوع از نهروان، خطبه آن حضرت فی بیان نورانیته و نورانية الامام، با اشعاری منسوب به محمد بن ابی بکر و امام علی (ع) و امام سجاد (ع)؛ خط: نسخ، بی‌کا، تا: ۱۲۸۵ق؛ کاغذ: الوان، جلد: تیماج مشکی، ۳۲گ (۵۳پ-۸۴پ)، اندازه: ۱۱×۱۷/۵سم [ف: ۲۰ - ۲۹۳] ۲۰. تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: ۷۵۷۱/۲۵ خط: نسخ، بی‌کا، تا: ۱۳۳۸ق؛ جلد: تیماج مشکی، ۸گ (۱۸۴-۱۹۱)، اندازه: ۱۴×۲۰/۵سم [ف: ۲۶ - ۶۷] ۲۱. شیراز؛ شاهچراغ؛ شماره نسخه: ۷۷۰/۱ آغاز: خطبة البيان - آنچه موجود است - قلب الله - ان الينا ايابهم ثم ان علينا حسابهم. دل خدا بدرستیکه سوی ماست بازگشت ایشان که بر ماست حساب ایشان. مناجات - بسمه - الحمدلله الملك المحمود المالك الودود مصور كل مولود؛ انجام: هر چه در دنیا و دین بالاتر از وی هیچ نیست ×× میتوان خواندن تو را الا اله العالمین. مناجات - و له الحمد و السرمد و المدح لرسوله احمد و صلى الله علی محمد و آله و سلم. این قسمت که اول آن افتاده شامل دو خطبه حضرت امیرالمؤمنین علی علیه السلام است. اولی خطبة البیان است که ترجمه کتاب آن با جوهر سرخ در زیر آنها نوشته شده است. دومی مناجات آن حضرت است که از کلماتی ترکیب یافته که حروف آنها بدون نقطه است؛ بی‌کا، بی‌تا؛ کاغذ: نخودی، جلد: مقوا با تیماج مشکی، ۷گ، اندازه: ۱۵/۵×۲۱/۵سم [ف: ۲ - ۳۴۲] ۲۲. تهران؛ سپهسالار؛ شماره نسخه: ۷۴۵۲/۲ دو خطبه «طتنجیه» و «بیان»؛ بی‌کا، بی‌تا؛ کاغذ: فرنگی سفید، جلد: تیماج سبز، ۵گ(۸۲-۸۶)، ۱۸سطر،اندازه: ۱۵×۲۱سم [ف: ۴ - ۳۷۳] ۲۳. تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه: ۵۰۲/۵ آغاز: (و من مناقبه عليهم الصلوة و السلام خبر الدهقان فی قتال النهروان يروى بعد حذف الاسانيد) ان اميرالمؤمنين ص لما خرج الى قتال النهروان نزل بقرية تدعى بنهر نيل بين المنزل و النهروان فلما عرس خفقت بوقات العسكر و قرعت طبولهم فقال ما الخبر قالو وارد آخر العسكر يقول؛ انجام: واعلم ان يومك هذا يوم مميت_ ولم يبق من عسكرهم الا عشرة و لم يقتل من عسكره الا العشرة (والحمدلله رب العالمين و الصلوة على سيد المرسلين محمد و آله الطيبين الطاهرين) در سماء و عالم بحار (۱۴۹: ۱۴) از رسالة الاستخارات ابن طاوس حدیثی به دو روایت آمده که یکی از محمد بن رستم بن جریر طبری امامی (در جزء دوم دلائل الامامة) از حسین بن عبدالله حربی و (ابوالحسین) محمد بن هرون تلعکبری از (ابو محمد هرون تلعکبری از ابوالحسین) محمد بن احمد بن مخزوم (مقری مولی بنی‌هاشم) از احمد بن القاسم (بری) از یحیی بن عبدالرحمن از علی بن (حی بن) صالح کوفی از زیاد بن منذر از قیس بن سعد، دومی از اصبغ بن نباته است در این حدیث علی (ع) در جنگ نهروان با «سر سفیل» دهقان سوار مدائن گفتگو می‌دارد. (نیز سفینه البحار قمی ۴۷۳: ۱) این دو روایت همین حدیث نسخه ما است آنهم با اختلاف و هر سه هم جز آنست که در احتجاج طبرسی ص ۱۲۵ آمده است. این هم گفته شود که رسالة الاستخارات اگر همان «فتح الابواب بین ذوی الالباب و بین رب الارباب» (ش ۶۱۷) باشد که من هر چه گشتم آن دو روایت را در آن نیافتم ولی در فرج المهموم ابن طاوس ص ۱۰۲ همین دو روایت آمده است و سند نخستین آن چنان است که نوشته‌ام و با بحار یکنواخت نیست. در دلائل الامامة چاپی هم این حدیث را ندیده‌ام و گویا از آن بخشی از این کتاب باشد که اکنون در دست نیست و ابن طاوس داشته بود (الذریعه ۲۴۵: ۸). باز در همین جلد بحار (ص ۱۴۴) خبری دیگر است درباره گفتگوی علی با دهقانی ایرانی آن‌چنان‌که در احتجاج طبرسی (ص ۱۲۵) آمده است. همچنین خبری دیگر در ص ۱۵۳ همین جلد از احتجاج (ص ۱۲۵) و نهج البلاغه (۱۲۴: ۱ ش ۷۶ چاپ با شرح عبده) آورده شد. گفتگوی علی با دهقان‌های انبار در مختار حکم نهج البلاغه (ش ۳۸) که نجومی نیست و سخن او هنگامی که به جنگ خوارج می‌رفته (۱۶۰: ۳) هم روایت گردید. پس از حدیث دهقان در گ ۲۰۱پ دارد: و من مناقبه (ع) ماوردت بها الاحادیث ... المروية و اتصلت بها الاخبار عن النبی المختار ص ما ادلهم ليل عسعس فجر و اضاء نهار. من ذلك استخراج الاحاديث الاربعين عن سيد المرسلين فی مناقب اهل بيته المكرمين نقلا من كتاب بخزانة مشهد اميرالمؤمنين ص استخرجه و نسخه السعيد المرحوم جلال الدين محمد بن العمر الطاهر رحمه الله تعالى و نقلته انا من تلک النسخة من يد مملوكه و عتيقه آتش الرومی و هو رواية اسعد بن ابراهيم الاربلی عفى الله عنه ما صورته: بسمله. قال الراجی رحمة ربه المستغفر من ذنبه اسعد بن ابراهيم بن الحسن بن علی الاربلی. در ذریعه از اربعین اسعد بن ابراهیم بن حسن بن علی بن علی حلی که از استادان سنی خود در یک مجلس به سال ۶۱۰ روایت نموده و در آغاز آن گفته که از بسیاری از مشائخ حدیث شنیده‌ام و از امام شافعی و حنبلی روایت کرده که از چهل حدیث آنهائی خواسته شده که در منقبت اهل بیت باشد یاد شده است (۴۱۰: ۱) و می‌نویسد که در الدمعة الساكبة نیم صفحه‌ای از آن آمده و این اسعد سنی و اربلی خوانده شده (مانند نسخه ما) و گویا او را با سعد اربلی که شیخ حسن حلی زنده ۸۰۲ در المحتضر از او بسیار می‌آورد (الذریعه ۴۱۶: ۱) یکی پنداشت با اینکه او یکی از دانشمندان حلی و امامی است؛ خطب و ملاحم؛
۷۱۸

گزارش اشکال یا پیشنهاد