mūsavī xānsārī, maḥmūd ebn-e ‘abd-ol-‘azīm ( - 19c)
در آن از این مسئله اصولی گفتگو شده است.
آغاز: بسمله. مسئلة وقع التشاجر و التنازع فی حکم الاشیاء قبل الشرع. فالمتجه علی اصل الاشاعرة من نفی حکومة العقل اصلا عدم الحکم اصلا فی کل الافعال.
انجام: و رفض قضاء العقل و الخروج عن مسلک ذوی العقول السالمة عن الشبهات. و الله ولی الحق و له الشکر و هو العالم و الهادی الی مراشد الامور
[دنا ۶۶۵/۴]
۱. تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه: ۱۱۳۶/۳
آغاز و انجام: برابر؛ (قد تمت الرسالة علی ید الاقل الاحقر عبادالله جانخان خلف مرحوم سیف الله خان غفر الله له ۱۲۹۴)
خط: نستعلیق ریز، بیکا، بیتا؛ کاغذ: فرنگی، جلد: تیماج زرد، ۱۱گ (۲۲ر-۳۳ر)، ۲۱ سطر (۷/۵×۱۳)، اندازه: ۱۱×۱۸سم [ف: ۵ - ۱۷۰۰]
۲. تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه: ۱۱۳۶/۵
آغاز و انجام: برابر؛ (قد تمت الرسالة علی ید الاقل الاحقر عبادالله جانخان خلف مرحوم سیف الله خان غفر الله له ۱۲۹۴)
این دو شماره اندکی جدایی دارند؛ خط: نستعلیق ریز، بیکا، بیتا؛ کاغذ: فرنگی، جلد: تیماج زرد، ۹گ (۳۹ر-۴۷پ)، ۲۱ سطر (۷/۵×۱۳)، اندازه: ۱۱×۱۸سم [ف: ۵ - ۱۷۰۰]
۳. اصفهان؛ مدرسه صدر بازار؛ شماره نسخه: ۲۵۳/۴
خط: نسخ، بیکا، بیتا؛ ۱۲گ (۹پ-۲۰ر)، اندازه: ۱۷/۵×۲۲سم [ف: ۱ - ۱۷۷]
● حظوظ الایام / اخلاق / عربی
ḥuẓūz-ul ayyām
بارفروشی مازندرانی، محمد بن مقیم، ۱۱۹۶-۱۲۸۱ قمری
bārforūšī māzandarānī, mohammad ebn-e moqīm (1782 - 1865)
مؤلف به درخواست جمع کثیری از مؤمنین در ماه مبارک رمضان سال ۱۲۴۶ شروع به درس اخلاق و موعظه نموده و بعد آنها را با عناوین «یوم، یوم» تقریر و تحریر کرده است. شامل ۱۲۰ «یوم» در سی جزء میباشد، که مؤلف پس از سفر زیارت به سال طاعون (۱۲۴۶) بنا بدرخواست بعضی از مؤمنین شروع به تألیفش نموده و پس از سال ۱۲۵۳ق به پایان رسیده است.
آغاز: الحمدلله الذی دل علی ذاته بذاته و تنزه عن مجانسة مخلوقاته المتحیر دون ادراک جلاله القلوب ...
انجام: و بعالمية الصورة و المعنی و الظاهر و الخفی یتم عدد الحروف الثمانیه و العشرين و اساس التوحيد و نفی الولادة و السلام خیر ختام.
[دنا ۶۶۵/۴]
۱. قم؛ مرعشی؛ شماره نسخه: ۱۱۵۹/۱
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، کاتب = مؤلف، بیتا؛ مصحح؛ مهر: «عبده یعقوب» (بیضی)، «اللهم صل علی محمد و آل محمد» (بیضی)؛ تاریخ وقف: ۱۲۶۰؛ جلد: تیماج قهوهای، ۲۴۲گ (۸پ-۲۴۹پ)، ۲۰ سطر، اندازه: ۱۷×۲۶سم [ف: ۳ - ۳۳۱]
۲. بابل؛ خاتم الانبیاء؛ شماره نسخه: ۱۶۱/۳
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، بیکا، بیتا؛ نسخه مؤلف، توسط این افراد کتابت شده: شیخ فضل الله، ملا علی اصغر، ملا بابا ایسیر کشیک، ملا حسن ملقب به جناب ملا آقا محمد القراله، ملا حسن اشراقی و ملا علیخان؛ جلد: تیماج قهوهای، ۴۸۷ص (۱۰۸-۵۹۴)، اندازه: ۱۶×۲۴سم [ف: - ۱۱۰]
قم؛ مرکز احیاء؛ شماره نسخه: ۱۷۸۷/۳
نسخه اصل: همان نسخه بالا [عکسی ف: ۵ - ۲۵۳]
● حظیات / ادبیات / فارسی
hazzīyāt
صادقی افشار، صادق، ۹۴۰ - ۱۰۲۲؟ قمری
sādeqī afšār, sādeq (1534 - 1614)
مانند رساله لذات معین استرآبادی خراسانی و در چهار «فصل» است و پانصد حظ به نثر: ۱. آداب عشق و میل بر سبیل هزل و طریق اجمال؛ ۲. لوازم سفر و تدارک آن؛ ۳. نادریات و کلفتیات و مخلات و بی فکریات؛ ۴. ذکر فصول اربعه و سلوک آن و گذراندن اوقات و طلب یاران قابل اختلاط.
آغاز: یا رب ز سخنهای هوس دورم دار ×× و از حرف هوی به لطف مهجورم دار / هر چند به ناصواب گفتم سخنان ×× از گفته ناصواب معذورم دار / این چند کلمه مطایبه انگیز لطایف آمیز که نفس در باب عشرت و طبع اصحاب صحبت را به دستیاری کلمه «وصف العيش نصف العيش» حظ کامل و لذت شامل میبخشد زعفران زاریست که آب از جویبار چشمه سرانجامی خورده و گلدسته ایست از سرابستان خود کامی ایام هیچ مدانی آورده که درین ولابه امر عالی یاران لا ابالی و به اشاره رفیقان از خلل آورده سر کوچه عاشقی صادقی بقدر المامور معذور مرتب ساخت و به چهار فصل و پانصد حظ ساخت و به حظیات موسوم گردانید ...
انجام: زر از بهر خوردن بود ای پدر ×× برای نهادن چه سنگ و چه زر / زر از بهر چیزی خریدن نکوست ×× چه خواهی خریدن به از یار و دوست / تم الحظیات
[الذریعه ۴۸۱/۹ و ۱۰۷۵/۹؛ دیباچه مجمع الخواص دانشمندان آذربایجان ۲۱۳؛ استوری ۱۳۳۵/۱؛ دنا ۶۶۵/۴]
۱. تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: ۹۰۸۷/۸۸