فهرستگان نسخه‌های خطی ایران (فنخا)، ج ۱۳، ص ۶۴۱

۶۴۱ فهرستگان نسخه‌های خطی ایران (فنخا) ج ۱۳
در حالات حضرت پیغمبر و ائمه هدا علیهم السلام و ذکر مناقب و فضایل و مصائب آنان، مشتمل بر چهارده «خزانه» و هر کدام دارای چند «نور». [دنا ۸۵۸/۴؛ الذریعه ۱۵۳/۷؛ فهرستواره منزوی ۱۶۳۴/۳] ۱. قم؛ مرعشی؛ شماره نسخه: ۲۹۶۸ آغاز: الحمدلله الذی جعل قلوب المحبین خزينة لانوار محبة أوليائه ... از خزانه سوم از کتاب خزائن الانوار؛ انجام: و خلفای بنی العباس سی و هفت نفر بودند و مدت ملک ایشان پانصد و بیست و چهار سال است از خزانه سوم تا پایان کتاب؛ خط: نستعلیق، کا: محمد بن حسین عینابادی، تا: ۱۲۸۱ق؛ مصحح، مقابله شده در سه‌شنبه ۲۰ ذیقعده ۱۲۸۱؛ چند یادداشت از محمد علی صفا بیرجندی بتاریخ ۱۳۲۲؛ جلد: مقوایی، ۱۷۶گ، ۲۳ سطر، اندازه: ۱۵×۲۶سم [ف: ۸ - ۱۵۰] ۲. قم؛ مرعشی؛ شماره نسخه: ۷۴۹۴ تمام کتاب؛ خط: نسخ و نستعلیق، بی‌کا، تا: ۱۲۸۶ق؛ جلد: تیماج مشکی، ۲۲۷گ، ۲۷ سطر، اندازه: ۲۲×۳۴/۵سم [ف: ۱۹ - ۲۹۰] ● خزائن الانوار و معادن الاخبار فی منقبة الائمة الاخیار / تفسیر / فارسی xazā'en-ol anvār va ma'āden-ol axbār fī manqabat-el a'emmat-el axyār امامی خاتون آبادی، محمد رضا بن محمد مؤمن، - ۱۱۲۷ ؟ قمری emāmī xātūn-ābādī, mohammad rezā ebn-e mohammad mo'men (- 1715) اهدا به: شاه سلطان حسین صفوی (۱۱۰۵-۱۱۳۵ق) تفسیری است روان که گاه به اشعار خویش استناد جسته است؛ با مقدمه ای که شامل یک فاتحه است در معانی حروف و چهارده «خزانه»: ۱. اختلاف قراء؛ ۲. معجزه قرآن؛ ۳. بیان اشتمال قرآن بر انحاء علوم و جامعیت آن بر انواع فنون ... که مفسر را در تفسیر آن ضرور است؛ ۴. بیان کیفیت و آداب تلاوت؛ ۵. بیان جمع و تغییر و زیاده و نقصان قرآن و معنی آن؛ ۶. بیان معنی قرآن و فرقان و معنی ناسخ و منسوخ و محکم و متشابه و تأویل و تفسیر و ظهر و بطن ... و منع تفسیر کردن به رأی خود؛ ۷. بیان آنکه جمله قرآن در باب اهل بیت رسول خدا و دوستان ایشان و ذم دشمنان ایشان نازل شده و علم قرآن بتمامه نزد ایشان است؛ ۸. بیان تقسیم و تعداد آیات و سور مکی و مدنی و معنی تفسیر و تأویل و وحی؛ ۹. عدد آیات و قصص و کلمات و حروف و نقطه و اعراب و مد و تشدید و جزم و معنی اینها؛ ۱۰. بیان اسامی شریفه و القاب قرآن و مدت نزول آن؛ ۱۱. بیان استعاذه؛ ۱۲. بیان افتتاح کارها به تسمیه و تمجید و صلوات و فضیلت این کلمات؛ ۱۳. بیان فضائل و خواص سوره مبارکه فاتحه و اسامی شریفه آن و بعضی فوائدش؛ ۱۴. بیان نکات لطیفه که در باب اختصاص سوره فاتحه به عدد هفت گفته شده و برخی اسرار آن. نام کتاب و نگارنده و فهرست بخش‌ها در دیباچه آمده است. در انگیزه این تفسیر آورده: «و از تفاسیر شیعه آنچه جامع فواید عظیمه و فراید جسیمه است و جمهور ارباب دانش و بینش از آن بهره مند حظ وافرند به عربی تألیف شده اواسط الناس را از استشمام روایح آن نصیبی نبود از تفاسیر ... که مقنع طبایع ارباب ذهن و ذکاء و مضامین آن از کتب معتبره بین العلماء و مستندش بائمه هدی رسیده ... بخاطر فاطر این بی بضاعت می‌رسد که انشاء الله تعالی تفسیری کامل و شرحی شامل بر قرآن مجید ... فقراتش مستند به اسانید معتبره از مفسرین و بیان نکات صداقت آیاتش منتسب به احادیث مرویه ائمه معصومین». روش کار او این است که نخست ترجمه و بیان مدلول آیات را آورده و سپس نکات و لطائف تفسیری را در عنوان «خزانه» برای نمونه: «الحی القیوم دو خبر مبتداء سابق یعنی او است زنده پاینده. خزانه: بدانکه حی آن کس را گویند که اطلاق علم و قدرت بر وجه صحت بر وی کنند با عدم زوال این دو صفت از وی ازلا و ابدا چه صفات او بالذات است نه بالقوة و الامکان پس زندگی هرذی حیاتی بعلم و قدرت اوست و حیات دائمی او را اصلا مجانست و مشابهت بحیات ذوی الحیات نیست بچند وجه». می‌خواسته آن را در ۴ مجلد بسازد. مجلد یکم از مقدمه تفسیر تا آخر سوره نساء و ظاهراً بیش از همین یک جلد را تألیف نکرده است. آغاز: معمار خزاین فکر غواصان امواج وجود از بحر وسیع سبع المثانی و معیار معانی سنج سر صرافان نقود از گنج خانه معانی ... [الذریعة ۱۵۳/۷؛ نسخه‌های منزوی ۴۵/۱ (۲ نسخه)؛ دنا ۸۵۸/۴ (۸ نسخه)] ۱. مشهد؛ گوهرشاد؛ شماره نسخه: ۲۰ آغاز: بدنش بلرزید و موهایش راست شد و برخاست و بخانه خود برگشت. پس قریش؛ انجام: و یزدهم من فضله ... که آن از قرار یک در ده و یک در هفتاد و یک در هفتصد باشد و زیاده. از وجه چهارم از خزانه دوم (که برگ اول وارونه صحافی شده) از مقدمه تفسیر را دارد تا آیه ۱۷۳ از سوره نساء «فاما الذین امنوا و عملواالصالحات فیوفیهم اجورهم و یزیدهم من ...» که شامل جلد اول آن است؛ خط: نسخ و نستعلیق، بی‌کا، تا: قرن ۱۲؛ افتادگی: آغاز و انجام (یک برگ) شامل پنج جزء کامل از اول و کمی از جزء ششم قرآن را دارد؛ مصحح، مقابله شده؛ واقف: حاج سید سعید، جلد: تیماج مشکی، ۴۰۰گ، ۳۱ سطر (۱۴/۵×۲۷/۵)، اندازه: ۲۱/۵×۳۳/۵سم [ف: ۱ - ۱۷] ۲. قم؛ مرعشی؛ شماره نسخه: ۳۲۳ آغاز: برابر؛ انجام: و نور در دیده وی پیدا شود و هیبت او داخل شود بدلهای کافران. از اول کتاب تا آخر سوره بقره ختم؛ خط: نسخ، بی‌کا، تا: اواخر رجب ۱۱۱۹ق؛ مصحح؛ جلد: تیماج مشکی، ۳۲۵گ، ۲۴ سطر،
۶۴۱

گزارش اشکال یا پیشنهاد