فهرستگان نسخه‌های خطی ایران (فنخا)، ج ۱۳، ص ۱۷۴

۱۷۴ فهرستگان نسخه‌های خطی ایران (فنخا) ج ۱۳
کاغذ: شطرنجی، ۶گ (۴۲ -۴۷)، ۲۰ سطر، اندازه: ۱۳×۲۱سم [ف: ۲۸ - ۶۳] ● حقیقت طریقت نعمة اللهی / عرفان و تصوف / فارسی haqīqat-e tarīqat-e ne‘mat-ol-lāhī نعمت اللهی کاشانی، جعفر، ق۱۴قمری ne‘mat-ol-lāhī kāšānī, ja‘far ( - 20c) تاریخ تألیف: ۳ محرم ۱۳۱۵ق در شرح حال و عقاید مؤلف و بیان حقیقت طریقت نعمة اللهی، وی خود را پیرو حاج سلطانعلی خراسانی گنابادی می‌داند. تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: ۱۰۲۰۸ آغاز: بسمله اللهم انی احمدک اشکرلک و اصلی و اسلم علی رسولک ... و بعد این فقیر عاصی ... چون از علائم و آثار چنین ظاهر می‌شود که به اواخر مراحل عموم رسیده ام؛ انجام: و صل علی اشرف خلقک ... الطاهرین. قد كتبت هذه الكلمات ... تمت. خط: نستعلیق، کاتب = مؤلف (گویا)، تا: ۳ محرم ۱۳۱۵ق؛ جلد: مقوایی، ۸۱گ، ۱۶سطر، اندازه: ۱۰/۵×۱۷/۵سم [ف: ۳۲ - ۲۵۴] ● حقيقة العرفان = شرح حديث هل رأيت رجلاً = تراب الألباب / کلام و اعتقادات / عربی ḥaqīqat-ul ‘irfān = š.-u ḥadīt-i hal ra’ayta rajul-an = turāb-ul albāb تنکابنی، محمد بن سلیمان، ۱۲۳۴ - ۱۳۰۲ قمری tonekābonī, moḥammad ebn-e soleymān (1819 - 1885) وابسته به: شرح حديث «هل رأيت رجلاً» = شرح حدیث «انا الطین»؛ میرزای قمی، ابوالقاسم بن محمد حسن (۱۱۵۱-۱۲۳۱ق) تاریخ تألیف: جمعه ۲۶ شعبان ۱۲۷۲ق شرح مزجی مختصری است بر شرح میرزای قمی بر حدیث منسوب به حضرت امیرالمومنین علیه السلام «هل رایت رجلا»، مؤلف همچنین به حواشی ملا علی نوری بر همین شرح نظر داشته و در پایان شرح نوری را که پس از نوشتن شرح خود آن را یافته، افزوده است. او پس از این، شرحی به فارسی نیز بر این حدیث نگاشته است. آغاز: الحمدلله الذی خلق الانسان سميعا بصيرا و جعله مطابقا لعالم الكبير فاحتوت ما فيه كبيرا او صغيرا ... انجام: فرج الله الهموم عنا المناعم المفضال صفتان لله حق محمد - صلى الله علیه و آله و سلم - و آله و اصحابه خير صحب و آل چاپ: در پایان کتاب غنائم الایام چاپ شده است [دنا ۷۰۱/۴ (نسخه‌های شرح عربی و فارسی او خلط شده و یکی پنداشته شده که غلط است)؛ الذریعة ۱۸۹/۱۳] ۱. قم؛ مرعشی؛ شماره نسخه: ۸۸۸۵/۱ آغاز: برابر؛ انجام: و قد تم هذا الكتاب المسمى بتراب الالباب. خط: نستعلیق، کاتب = مؤلف، بی‌تا؛ مصحح؛ جلد: تیماج مشکی، ۵۸گ (۱پ-۵۸ر)، اندازه: ۱۰×۱۷سم [ف: ۲۳ - ۷۳] ۲. قم؛ مرعشی؛ شماره نسخه: ۱۱۲۵۹/۱ آغاز و انجام: برابر خط: نسخ و نستعلیق تحریری، کا: یوسف بن صادق بن حسین، حسینی جیلانی، تا: ۱۲۷۷ق؛ از روی نسخه مؤلف کتابت شده؛ مصحح؛ کاغذ: فرنگی، ۵۰گ (۱- ۵۰ )، ۱۵ سطر، اندازه: ۶/۵×۱۲/۵سم [ف: ۲۸ - ۳۸۲] ● حقيقة العرفان = شرح حديث هل رأيت رجلاً = تراب الألباب / عرفان و تصوف، شرح حدیث / فارسی ḥaqīqat-ul ‘irfān = š.-u ḥadīṯ-i hal ra’ayta rajul-an = turāb-ul albāb تنکابنی، محمد بن سلیمان، ۱۲۳۴ - ۱۳۰۲ قمری tonekābonī, mohammad ebn-e soleymān (1819 - 1885) اهدا به: صدر اعظم مشیرالدوله حاجی میرزا حسین خان در شرح حدیث «هل رایت رجلا ... قال انا الطین» ساخته است. از قصص العلماء او برمی‌آید که میرزای قمی شرحی بر این حدیث نوشته و آخوند ملا علی نوری در حاشیه خود بر این شرح از سخنان قمی خرده گرفته و خود تنکابنی در شرح بر این شرح بدان پاسخ گفته است و این شرح او به عربی و شصت چهارمین کتاب او است و شصت و پنجمین کتاب تنکابنی شرح فارسی او است بر این حدیث که همین کتاب باید باشد. او در این رساله می‌گوید: «و حقیر فقیر در سالف زمان شرحی مفصل به لسان عرب بر این حدیث نگاشته و افکار علمای راسخین با اظهار صحت و سقم آن به حسب فکر قاصر در آن مندرج ساخته اکنون به واسطه شداید سفر و نیافتن اسباب فتح اغلاق این باب کما هو حقه ننموده بلکه نمونه‌ای از مفاد این کلام به حسب اقتضای مقام ایراد کرده‌ام». تنکابنی در دیباچه به آن نام «حقیقة العرفان» داده است. آغاز: بسمله. دره بیضا ضیابخش دیده ارباب معرفت و یقین است و غره قمر اعتلا که سناء آن پرتو افکن جبین مبین عارفین است ... سپس سپاس چنین گوید ... ابن سلیمان الطبيب محمد التنكابنی انجام: فالرجاء من علة العلل انفتاح ابواب الفتوح و الانشکاف و صفاء الادراک فی تحقیق مراحله و توضیح مغالقه و الله هو الولی قد فرغ من تسوید هذه الاوراق العبد المذنب المفتاق فی دارالخلافة الطهران فی الثانی من جمادی الثانی فی سنة ۱۲۹۱ من الهجرة النبوية على هاجره الف سلام و تحية. [فهرستواره منزوی ۳۱۱/۷] ۱. تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه: ۳۸۹۳
۱۷۴

گزارش اشکال یا پیشنهاد