الجامع الصحيح
از بخاری، محمد بن اسماعیل (۱۹۴–۲۵۶ ق)
کتابخانه، موزه و مرکز اسناد مجلس شورای اسلامی، تهران ·
کتابت قرن ۱۱ و ۱۲
نسخ
شناسه‌ی فهارس: #90690
کاتب و کتابت
- کاتب
- بی‌کاتب
- تاریخ کتابت
- قرن ۱۱ و ۱۲
- محل کتابت
- نامشخص
- سفارش‌دهنده
- —
ویژگی‌های ظاهری
- خط
- نسخ (خوانا) کیفیت خط:
- شمار برگ
- ۲۴۶ برگ
- شمار سطر
- ۱۲ سطر
- اندازه (سانتی‌متر)
- ۱۷/۵×۲۶/۵سم
- کاغذ
- —
- جلد
- تیماج قهوه‌ای
نشان‌های نسخه‌شناسی
- اصل نسخه (دستخط مؤلف) ندارد
- حواشی به خط مؤلف ندارد
- تذهیب و سرلوح ندارد
- نگاره و نقاشی ندارد
- تصحیح‌شده ندارد
- حواشی (محشّی) دارد
- جدول‌کشی دارد
- رکابه دارد
- مقابله و بلاغ ندارد
- نسخه‌ی عکسی یا میکروفیلم ندارد
اشخاص مرتبط با نسخه
مالکان، واقفان، مصححان، محشیان و دیگر اشخاصی که در این نسخه نشانی از خود گذاشته‌اند هنوز ثبت نشده‌اند. اگر مهر، یادداشت تملک یا وقف‌نامه‌ای در نسخه دیده‌اید، آن را بیفزایید.
رابطه با نسخه‌های دیگر
اگر می‌دانید این نسخه از روی نسخه‌ی دیگری استنساخ شده، با نسخه‌ای مقابله شده، مجلد دیگری از همان دوره است یا نسخه‌ی عکسی یا میکروفیلمی از آن هست، آن را بیفزایید.
آغاز نسخه
بسمله. کتاب النبی صلی الله علیه و آله و سلم الی کسری و قیصر. حدثنا اسحق قال اخبرنا یعقوب بن ابراهیم قال حدثنا ابوصالح عن ابن شهاب قال اخبرنی عبیدالله بن عبدالله ان ابن عباس اخبره ان رسول الله صلی الله علیه و اله و سلم بعث بکتابه الی کسری مع عبدالله بن حذاقه السهمی
انجام نسخه
باب الاخذ بالیدین و صافح حماد بن زید بن المبارک بیدیه حدثنا ابونعیم حدثنا سیف بن سلیمان قال سمعت مجاهدا یقول حدثنی عبدالله بن سجزة ابومعمر قال سمعت ابن مسعود یقول علمنی رسول الله صلى الله علیه و آله و سلم و کفی بین کیف التشهد ... فلما قبض قلنا الاسلام علیه یعنی علی النبی صل الله علی علی و اله و سلم کتابهای موجود در نسخه: کتاب التفسیر، کتاب الاطعمة، کتاب العقیقة، کتاب الاداب، کتاب الاستیذان
متن مأخذ
فهرستگان نسخه‌های خطی ایران (فنخا)
ج ۹، ص ۸۸۶، ردیف ۴۱
● الجامع الصحيح = صحیح البخاری = صحیح بخاری / حدیث / عربی
al-jāmi‘-uṣ ṣaḥīḥ = ṣaḥīḥ-ul buxārī = ṣaḥīḥ-u buxārī
بخاری، محمد بن اسماعیل، 194 - 256 قمری
boxārī, mohammad ebn-e esmā‘īl (811 - 871)
تاریخ تألیف: 256ق
اولین کتاب از کتب سته اهل سنت و به عقیده جمهور اهل سنت افضل و اصح آن در حدیث است. بخاری، 7275 حدیث صحیح را از میان 600 هزار حدیث انتخاب کرده و آن را در مدت 16 سال در صد و اندی کتاب و 1450 باب در «الجامع الصحيح» نگاشته است. وی در تهیه آن دقت کامل نموده ولی بسیاری از اخبار خوارج را در این کتاب نقل کرده و چنان که روضات در 160/4 از حاکم بن بیع نیشابوری که از علماء عامه است نقل نموده، قاضی بخارا از او سؤال نمود چرا در این کتاب خود (صحیح بخاری) از خوارج نقل روایت کرده‌ای جواب داد زیرا که آنها را ثقه می‌دانم، بدین سبب قاضی او را تا زنده بود در حبس داشت. صاحب کشف الظنون راجع به این کتاب در مجلد اول کتاب خود (صص 362-372) بیش از ده صفحه شرح و بسط داده و شراح آن را نام برده است. گویند عنوان صحیح کتاب چنین است: «الجامع المسند الصحيح المختصر من امور رسول الله و سننه و ایامه».
چاپ: این کتاب در هندوستان و بولاق و مصر و اسلامبول و اروپا چاپ‌های متعدد شده؛ السعودی، دار المنهاج للنشر و التوزيع، تصحيح الدكتور محمد زهير بن ناصر الناصر، المجلدات 4، الطبعة الثانية، 1430ق
[دنا 561/3 (76 نسخه)؛ معجم المطبوعات العربية 535/1؛ اوقاف بغداد 37؛ بروکلمان 158/1؛ کشف الظنون 541/1 «الجامع الصحيح»؛ دليل مؤلفات الحديث الشريف المطبوعة: 264/1؛ الفهرس الشامل للتراث العربي الاسلامي المخطوط، الحديث النبوى الشريف و علومه: 493/1-573؛ فهرس المخطوطات المصورة (معهد المخطوطات العربية)، الحديث و علومه: 235/1-290؛ موسوعة المصادر و المراجع: 318-320؛ الاوقاف العامة موصل 20/2 و 21/2 و 156/2 و 36/4 و 38/4 و 39/4]
برخی شروح و حواشی:
1- شواهد التوضيح و التصحيح لمشكلات الجامع الصحيح؛ ابن مالک، محمد بن عبدالله (600-672)
2- جمع النهاية فى بدء الخير و غاية الغاية = مختصر ابن ابی جمرة؛ ابن ابی جمرة، عبدالله بن سعد (-675)
3- الكواكب الدراری فی شرح الجامع الصحيح للبخاری؛ کرمانی، محمد بن یوسف (717-786)
4- التنقيح لالفاظ الجامع الصحيح؛ زرکشی، محمد بن بهادر (745-794)
5- فتح الباری فی شرح صحيح البخاری؛ ابن حجر عسقلانی، احمد بن علی (733-852)
6- هدى السارى لمقدمة فتح البارى = فتح الباری؛ ابن حجر عسقلانی، احمد بن علی (733-852)
7- ارشاد السارى لشرح صحيح البخاری؛ قسطلانی، احمد بن محمد (851-923)
8- تعليقات القارى على ثلاثيات البخاری؛ قاری هروی، علی بن سلطان محمد (-1014)
9- تیسیر القاری فی شرح صحيح البخاری = شرح جامع الصحيح؛ دهلوی، نورالحق بن عبدالحق (-1073)
10- اضائة الدراری فی شرح صحيح البخاری؛ منینی، احمد بن علی (1172-1089)
11- صحیح بخاری (ترجمه و شرح)؛ عبدالحی بن ابوالخیر
12- فهرست کتب فتح البارى بشرح صحیح البخاری
13- خیر جاری شرح صحیح بخاری
14- شرح الصحیح البخاری (3عنوان)
15- فهرست فتح البارى فی شرح صحیح البخاری
16- صحیح البخاری و مسلم (منتخب)؛ مقدسی، عبدالغنی بن علی
...
41. تهران؛ شورا؛ شماره نسخه: 9495
آغاز: بسمله. کتاب النبی صلی الله علیه و آله و سلم الی کسری و قیصر. حدثنا اسحق قال اخبرنا یعقوب بن ابراهیم قال حدثنا ابوصالح عن ابن شهاب قال اخبرنی عبیدالله بن عبدالله ان ابن عباس اخبره ان رسول الله صلی الله علیه و اله و سلم بعث بکتابه الی کسری مع عبدالله بن حذاقه السهمی؛ انجام: باب الاخذ بالیدین و صافح حماد بن زید بن المبارک بیدیه حدثنا ابونعیم حدثنا سیف بن سلیمان قال سمعت مجاهدا یقول حدثنی عبدالله بن سجزة ابومعمر قال سمعت ابن مسعود یقول علمنی رسول الله صلى الله علیه و آله و سلم و کفی بین کیف التشهد ... فلما قبض قلنا الاسلام علیه یعنی علی النبی صل الله علی علی و اله و سلم
کتابهای موجود در نسخه: کتاب التفسیر، کتاب الاطعمة، کتاب العقیقة، کتاب الاداب، کتاب الاستیذان؛ خط: نسخ خوانا، بی‌کا، تا: قرن 11 و 12؛ مجدول، محشی، رکابه‌دار؛ جلد: تیماج قهوه‌ای، 246گ، 12 سطر، اندازه: 17/5×26/5سم [ف: 30 - 169]
یادداشت‌ها و منابع پژوهشی
اگر درباره‌ی این نسخه نکته‌ای می‌دانید که در شناسنامه نیامده، یا چاپ، پژوهش، فهرست دیگر یا تصویری از آن سراغ دارید، آن را بیفزایید. پس از بررسی، با نام شما (اگر بخواهید) در اینجا منتشر می‌شود.
حالت پیشنهاد اصلاح.
روی کنار هر فیلد بزنید. برای موارد دیگر، مثل تکراری بودن رکورد، از «پیشنهاد کلی» استفاده کنید.