ثمرة الفؤاد
از شریف لاهیجی، قطب الدین محمد بن علی (د. ۱۰۹۷ ق)
کتابخانه، موزه و مرکز اسناد مجلس شورای اسلامی، تهران ·
کتابت قرن ۱۲
نستعلیق
شناسه‌ی فهارس: #89270
کاتب و کتابت
- کاتب
- بی‌کاتب
- تاریخ کتابت
- قرن ۱۲
- محل کتابت
- نامشخص
- سفارش‌دهنده
- —
ویژگی‌های ظاهری
- خط
- نستعلیق کیفیت خط:
- شمار برگ
- ۹۱ برگ
- شمار سطر
- ۱۴ سطر
- اندازه (سانتی‌متر)
- ۱۱×۱۸سم
- کاغذ
- —
- جلد
- تیماج قهوه‌ای
نشان‌های نسخه‌شناسی
- اصل نسخه (دستخط مؤلف) ندارد
- حواشی به خط مؤلف دارد
- تذهیب و سرلوح ندارد
- نگاره و نقاشی ندارد
- تصحیح‌شده ندارد
- حواشی (محشّی) دارد
- جدول‌کشی ندارد
- رکابه دارد
- مقابله و بلاغ ندارد
- نسخه‌ی عکسی یا میکروفیلم ندارد
اشخاص مرتبط با نسخه
مالکان، واقفان، مصححان، محشیان و دیگر اشخاصی که در این نسخه نشانی از خود گذاشته‌اند هنوز ثبت نشده‌اند. اگر مهر، یادداشت تملک یا وقف‌نامه‌ای در نسخه دیده‌اید، آن را بیفزایید.
رابطه با نسخه‌های دیگر
اگر می‌دانید این نسخه از روی نسخه‌ی دیگری استنساخ شده، با نسخه‌ای مقابله شده، مجلد دیگری از همان دوره است یا نسخه‌ی عکسی یا میکروفیلمی از آن هست، آن را بیفزایید.
آغاز نسخه
بسم ... الحمدلله الذی جعل قوام الدین و نظام امور المسلمین منوطا بأعمال الجوارح ظاهرا، و مربوطا بأفعال القلوب باطنا. و الصلوة على متمم مدار الإصطفاء و معدل نهار الإهتداء اول الأنبیاء باطنا و آخرهم ظاهرا؛ و وصیه الذی هو سهیمه فی الخلقة النوریة أولا ومعینه فی تأدية الرسالة إلى الخليقة آخرا؛ و أولاده خلفاء الله فی أرضه، المستحفظین للأمانة الموروثة من آبائهم الكاملین المکملین؛ کیلا یتطرق علیها الفساد و الإختلال من مساس المجنبین، و تفرق الاتصال من وساطة المخبطین؛ صلوة باقیة إلى یوم الدین. و بعد، فیقول الفقیر إلى الله الغنى اللطيف المغنی: قطب الدین محمد بن شیخعلی الشریف اللاهجی: إن الأعمال - كما هو مزعوم أرباب الكمال - شرعت لغرض النية و صيرورتها شجرة مغروسة فى أرض القلب و ملكة راسخة لجوهر النفس. فالنية هى المقصود بالذات. من الأعمال، كما المقصود من الأبدان الأرواح؛ فهى روح العمل، كما الإخلاص روح النیه. و النية هى العزم المقارن للفعل المطلوب شرعا على وجهه، و حيث ان النية هى العزم المذكور علم أنه لامدخل فيها للسان، و من هذا سنح بخاطری الفاتر بالنظم الفارسی: مانده در کسوف الفاظ، معانی پنهانی ×× جامه بر قامت آزاده دلان زندان است
انجام نسخه
انه جاء رجل الى مولانا الامام الحسن بن على عليهما السلام فقال يابن رسول الله انا من شيعة اميرالمومنين
متن مأخذ
فهرستگان نسخه‌های خطی ایران (فنخا)
ج ۹، ص ۷۳۳، ردیف ۵
● ثمرة الفؤاد = اسرار الصلاة / فلسفه احکام / عربی
ṯamarat-ul fu’ād = asrār-uṣ ṣalāt
شریف لاهیجی، قطب الدین محمد بن علی، - 1097 قمری
šarīf-e lāhījī, qotb-od dīn mohammad ebn-e ‘alī (-1686)
در بیان اسرار احکام و حقایق اعمال عبادی و پر از ذوقیات و آیات و اخبار و اشعار فارسی و عربی و قصص و حکمت‌هاست، و با قطعه‌هایی به فارسی و مشتمل بر دو «مائده» و «خاتمه» و در هر مائده دارای چند «ثمره»: مقدمه درباره کلیاتی از امور باطن و تصفیه نفس؛ مائده 1. اسرار عبادات شامل شش «ثمره»: 1) افعال قلبی طهارت، 2) افعال قلبی نماز یومیه، 3) افعال قلبی زکوة، 4) افعال قلبی روزه، 5) افعال قلبی حج، 6) افعال قلبی جهاد؛ مائده 2. افعال قلبیه و اعمال باطنیه معاملات شرعیه است، در بیست «ثمره»: 1) اعمال قلبیه بیع و تجارت، 2) وظیفه قلبیه رهن، 3) ودیعه، 4) عاریه، 5) وکالت، 6) شرکت، 7) حواله، 8) ضمان، 9) وام، 10) ازدواج، 11) طلاق، 12) عتق، 13) نذر و قسم، 14) دعاوی و بینه‌ها، 15) میراث‌ها و وصیت‌ها، 16) صید، 17) ذبایح، 18) حدود، 19) قصاص، 20) دیات؛ خاتمه در تعیین فرقه ناجیه که شیعه اثنی عشریه است.
آغاز: بسم ... الحمدلله الذی جعل قوام الدین و نظام امور المسلمین منوطا بأعمال الجوارح ظاهرا، و مربوطا بأفعال القلوب باطنا. و الصلوة على متمم مدار الإصطفاء و معدل نهار الإهتداء اول الأنبیاء باطنا و آخرهم ظاهرا؛ و وصیه الذی هو سهیمه فی الخلقة النوریة أولا ومعینه فی تأدية الرسالة إلى الخليقة آخرا؛ و أولاده خلفاء الله فی أرضه، المستحفظین للأمانة الموروثة من آبائهم الكاملین المکملین؛ کیلا یتطرق علیها الفساد و الإختلال من مساس المجنبین، و تفرق الاتصال من وساطة المخبطین؛ صلوة باقیة إلى یوم الدین. و بعد، فیقول الفقیر إلى الله الغنى اللطيف المغنی: قطب الدین محمد بن شیخعلی الشریف اللاهجی: إن الأعمال - كما هو مزعوم أرباب الكمال - شرعت لغرض النية و صيرورتها شجرة مغروسة فى أرض القلب و ملكة راسخة لجوهر النفس. فالنية هى المقصود بالذات. من الأعمال، كما المقصود من الأبدان الأرواح؛ فهى روح العمل، كما الإخلاص روح النیه. و النية هى العزم المقارن للفعل المطلوب شرعا على وجهه، و حيث ان النية هى العزم المذكور علم أنه لامدخل فيها للسان، و من هذا سنح بخاطری الفاتر بالنظم الفارسی: مانده در کسوف الفاظ، معانی پنهانی ×× جامه بر قامت آزاده دلان زندان است
انجام: إن كنت له فى أوامره و زواجره مطيعا فقد صدقت، و إن كنت بخلاف ذلك فلاتزد بذنوبك هذه الدعوة العظيمة الشريفة التى لست من أهلها، لاتقل «أنا من شيعة أميرالمؤمنين عليه السلام» و لكن قل «أنا من مواليه و محبيه و معدى أعدائه»؛ هم القوم، من أصفاهم الود خالصا ×× تمسك في اخراه بالسبب الأقوى / هم القوم، فاقوا العالمين مناقبا ×× محاسنها تجلى و آياتها تروى / موالاتهم فرض و حبهم هدى ×× و طاعتهم ود و ودهم تقوى/ فالحمدلله الذى قد ختم كتابى بختام المسك و هو التقوى، فان العاقبة للمتقين.
[أعيان الشيعة 431/9؛ الذريعة 15/5؛ ريحانة الأدب 475/4 اعیان الشيعة: 431/9؛ دنا 509/3]
شرح و حواشی:
1- حاشية ثمرة الفؤاد؛ شریف لاهیجی، قطب الدین محمد بن علی (- 1097)
...
5. تهران؛ شورا؛ شماره نسخه: 9708
آغاز: برابر؛ انجام: انه جاء رجل الى مولانا الامام الحسن بن على عليهما السلام فقال يابن رسول الله انا من شيعة اميرالمومنين
خط: نستعلیق، بی‌کا، تا: قرن 12؛ افتادگی: انجام؛ محشی با نشان «منه»، رکابه‌دار؛ جلد: تیماج قهوه‌ای، 91گ، 14 سطر، اندازه: 11×18سم [ف: 31 - 61]
یادداشت‌ها و منابع پژوهشی
اگر درباره‌ی این نسخه نکته‌ای می‌دانید که در شناسنامه نیامده، یا چاپ، پژوهش، فهرست دیگر یا تصویری از آن سراغ دارید، آن را بیفزایید. پس از بررسی، با نام شما (اگر بخواهید) در اینجا منتشر می‌شود.
حالت پیشنهاد اصلاح.
روی کنار هر فیلد بزنید. برای موارد دیگر، مثل تکراری بودن رکورد، از «پیشنهاد کلی» استفاده کنید.