التوضیح فی حل غوامض التنقیح
از صدرالشریعة الثانی، عبیدالله بن مسعود (د. ۷۵۰ ق)
کتابخانه، موزه و مرکز اسناد مجلس شورای اسلامی، تهران ·
کتابت ربیع الاول ۱۰۹۳ق
نستعلیق
شناسه‌ی فهارس: #86848
کاتب و کتابت
- کاتب
- عمر بن محمد
- تاریخ کتابت
- ربیع الاول ۱۰۹۳ق
- محل کتابت
- استانبول
- سفارش‌دهنده
- —
ویژگی‌های ظاهری
- خط
- نستعلیق کیفیت خط:
- شمار برگ
- ۲۳۱ برگ
- شمار سطر
- ۱۷ سطر
- اندازه (سانتی‌متر)
- ۱۳/۷×۲۱/۴سم
- کاغذ
- فرنگی نخودی آهار مهره
- جلد
- میشن عنابی
نشان‌های نسخه‌شناسی
- اصل نسخه (دستخط مؤلف) ندارد
- حواشی به خط مؤلف ندارد
- تذهیب و سرلوح ندارد
- نگاره و نقاشی ندارد
- تصحیح‌شده دارد
- حواشی (محشّی) ندارد
- جدول‌کشی دارد
- رکابه ندارد
- مقابله و بلاغ ندارد
- نسخه‌ی عکسی یا میکروفیلم ندارد
اشخاص مرتبط با نسخه
مالکان، واقفان، مصححان، محشیان و دیگر اشخاصی که در این نسخه نشانی از خود گذاشته‌اند هنوز ثبت نشده‌اند. اگر مهر، یادداشت تملک یا وقف‌نامه‌ای در نسخه دیده‌اید، آن را بیفزایید.
رابطه با نسخه‌های دیگر
اگر می‌دانید این نسخه از روی نسخه‌ی دیگری استنساخ شده، با نسخه‌ای مقابله شده، مجلد دیگری از همان دوره است یا نسخه‌ی عکسی یا میکروفیلمی از آن هست، آن را بیفزایید.
آغاز نسخه
حامد الله تعالى اولا و ثانيا و لعنان الثناء اليه ثانيا و على افضل رسله محمد و آله مصلياً ... و بعد فان العبد المتوسل الى الله تعالى باقوى الذريعة عبيدالله ... يقول لما وفقنى الله تعالى بتأليف تنقيح الاصول ...
انجام نسخه
و مما حق الله تعالى و يجب الضمان لوجود العصمة و الله ولی العصمة و التوفيق تم الكتاب و ربنا محمود و له الكمارم والعلى و الجود.
مهرها، تملک‌ها و وقف‌نامه‌ها ۳
- مهر «حسین ۱۱۲۶» (هشت گوش غیرمنتظم) و «الهی قیل میسر حسینه آب کوثر» (هشت گوش غیرمنتظم)، سید حاج قاسم مفتی بوآن در ۱۱۷۳ق با مهر «اوله هم سایه جهان فخرینه یا رب قاسم ۱۱۶۸» (هشت گوش غیرمنتظم)، سید محمد باقر سبزواری
- مهر: «الهی گر بود لطف تو همراه / عمر گردد ز مقبولان درگاه ۱۱۰۷» (بیضی)
- تملک: حسین بن اسحاق واتی با دو مهر «حسین ۱۱۲۶» (هشت گوش غیرمنتظم) و «الهی قیل میسر حسینه آب کوثر» (هشت گوش غیرمنتظم)، سید حاج قاسم مفتی بوآن در ۱۱۷۳ق با مهر «اوله هم سایه جهان فخرینه یا رب قاسم ۱۱۶۸» (هشت گوش غیرمنتظم)، سید محمد باقر سبزواری
فوائد و رسائل مندرج در نسخه
نسخه‌پردازی عثمانی
متن مأخذ
فهرستگان نسخه‌های خطی ایران (فنخا)
ج ۹، ص ۴۹۶، ردیف ۱۲
● التوضیح فی حل غوامض التنقیح / اصول فقه / عربی
at-tawḍīḥ fī ḥall-i ġawāmiḍ-it tanqīḥ
صدرالشریعة الثانی، عبیدالله بن مسعود، - 750 ؟ قمری
sadr-oš-šarī‘e as-sānī, ‘obeyd-ol-lāh ebn-e mas‘ūd (- 1350)
وابسته به: تنقیح الاصول؛ صدرالشریعة الثانی، عبیدالله بن مسعود (-750)
کتاب تنقیح الاصول متن مختصر مشهوری است در اصول فقه از خود شارح که در عصرش شهرت بسزایی پیدا کرده و شاگردانش آن را نشر داده‌اند و این شرح استدلالی متوسط به عنوان «م، ش» و به نام یکی از سلاطین نوشته شده که نامش در مقدمه نیامده است. وی بعد از خطبه و نام مؤلف، درباره علت و روش شرح می‌نگارد: «لما وفقنی الله تع بتألیف تنقیح الاصول اردت ان اشرح مشکلاته و افتح معضلاته معرضا عن شرح المواضع التی من لم يحلها بغیر اطناب لا يحل له النظر فی ذلك الكتاب و اعلم انی لما سودت كتاب التنقيح سارع بعض الاصحاب الى انتساخه و مباحثته و انتشر النسخ فی بعض الاطراف ثم بعد ذلك وقع فيه قليل من التغيرات و شی من المحو و الاثبات فكتبت فی هذا الشرح عبارة المتن على النمط الذى تقرر لتغير النسخ المكتوبه قبل ذلك التغير الى هذا النمط ثم لما تيسر اتمامه ... جعلته عراضه بل بضاعة مزجاة لحضرة من حق ان يوشح بذكره صدور الكتب و الاسفار و يستغاث باسمه العالى فی الاحضار و الاسفار اعنى حضرة ملك ملوك الاسلام ... محيى مراسم الحنفية النقيه البيضاء غياث الحق و الدنيا و الدين شمس الاسلام و المسلمين».
آغاز: حامد الله تعالى اولا و ثانيا و لعنان الثناء اليه ثانيا و على افضل رسله محمد و آله مصلياً ... و بعد فان العبد المتوسل الى الله تعالى باقوى الذريعة عبيدالله ... يقول لما وفقنى الله تعالى بتأليف تنقيح الاصول ...
انجام: و مما حق الله تعالى و يجب الضمان لوجود العصمة و الله ولی العصمة و التوفيق تم الكتاب و ربنا محمود و له الكمارم والعلى و الجود.
چاپ: لكنهو، 1287ق؛ قاهره، 1322ق
[معجم المطبوعات، سركيس 1200/2؛ كشف الظنون 496/1 و 2021/2؛ معجم المؤلفين 246/6؛ الاوقاف العامة موصل 63/4 و 71/4؛ دنا 419/3 (18 نسخه)]
شرح و حواشی:
1- التلويح الى كشف حقايق التنقيح؛ تفتازانی، مسعود بن عمر (722- 792)
2- حاشية التلويح الى كشف حقائق التنقيح؛ طوسی، علی بن محمد (- 877)
3- حاشية التلويح الى كشف حقائق التنقيح؛ قوشچی، علی بن محمد (- 879)
4- حاشية التلويح الى كشف حقائق التنقيح؛ ملا خسرو، محمد بن فرامرز (- 885)
5- حاشية التلويح الى كشف حقائق التنقيح؛ ابن فناری، حسن بن محمد شاه (840- 886)
6- حاشية التلويح الى كشف حقايق التنقيح؛ حفيد تفتازانی، احمد بن یحیی (- 916)
7- شرح تغيير التنقيح؛ ابن كمال پاشا، احمد بن سليمان (- 940)
8- حاشية التلويح الى كشف حقائق التنقيح؛ قاضی زاده، احمد بن محمود (- 988)
9- التصريح بغوامض التلويح؛ سیالکوتی، عبدالله بن عبدالحكيم (- 11)
10- حاشية التلويح الى كشف حقائق التنقيح (2 عنوان)
11- حاشية التوضيح فی حل غوامض التنقيح
...
12. تهران؛ شورا؛ شماره نسخه: 8930
آغاز و انجام: برابر
کامل؛ خط: نستعلیق ترک، کا: عمر بن محمد، تا: ربیع الاول 1093ق، جا: استانبول؛ نسخه‌پردازی عثمانی، مصحح، مجدول؛ تملک: حسین بن اسحاق واتی با دو مهر «حسین 1126» (هشت گوش غیرمنتظم) و «الهی قیل میسر حسینه آب کوثر» (هشت گوش غیرمنتظم)، سید حاج قاسم مفتی بوآن در 1173ق با مهر «اوله هم سایه جهان فخرینه یا رب قاسم 1168» (هشت گوش غیرمنتظم)، سید محمد باقر سبزواری؛ مهر: «الهی گر بود لطف تو همراه / عمر گردد ز مقبولان درگاه 1107» (بیضی)؛ کاغذ: فرنگی نخودی آهار مهره، جلد: میشن عنابی، 231گ، 17 سطر (7/5×14)، اندازه: 13/7×21/4سم [ف: 29/1 - 361]
یادداشت‌ها و منابع پژوهشی
اگر درباره‌ی این نسخه نکته‌ای می‌دانید که در شناسنامه نیامده، یا چاپ، پژوهش، فهرست دیگر یا تصویری از آن سراغ دارید، آن را بیفزایید. پس از بررسی، با نام شما (اگر بخواهید) در اینجا منتشر می‌شود.
حالت پیشنهاد اصلاح.
روی کنار هر فیلد بزنید. برای موارد دیگر، مثل تکراری بودن رکورد، از «پیشنهاد کلی» استفاده کنید.