توضیح الاشکال
از نراقی، مهدی بن ابی ذر (۱۱۲۸–۱۲۰۹ ق)
کتابخانه علامه طباطبائی، شیراز ·
کتابت ۱۳۶۰ق
نسخ
شناسه‌ی فهارس: #86738
کاتب و کتابت
- کاتب
- یدالله
- تاریخ کتابت
- ۱۳۶۰ق
- محل کتابت
- تهران مدرسه <!-- page: 485 --> سپهسالار
- سفارش‌دهنده
- —
ویژگی‌های ظاهری
- خط
- نسخ (زیبا) کیفیت خط:
- شمار برگ
- ۲۸۸ برگ
- شمار سطر
- —
- اندازه (سانتی‌متر)
- ۱۷×۲۱/۵سم
- کاغذ
- —
- جلد
- —
نشان‌های نسخه‌شناسی
- اصل نسخه (دستخط مؤلف) ندارد
- حواشی به خط مؤلف ندارد
- تذهیب و سرلوح ندارد
- نگاره و نقاشی ندارد
- تصحیح‌شده ندارد
- حواشی (محشّی) ندارد
- جدول‌کشی ندارد
- رکابه ندارد
- مقابله و بلاغ ندارد
- نسخه‌ی عکسی یا میکروفیلم ندارد
اشخاص مرتبط با نسخه
مالکان، واقفان، مصححان، محشیان و دیگر اشخاصی که در این نسخه نشانی از خود گذاشته‌اند هنوز ثبت نشده‌اند. اگر مهر، یادداشت تملک یا وقف‌نامه‌ای در نسخه دیده‌اید، آن را بیفزایید.
رابطه با نسخه‌های دیگر
اگر می‌دانید این نسخه از روی نسخه‌ی دیگری استنساخ شده، با نسخه‌ای مقابله شده، مجلد دیگری از همان دوره است یا نسخه‌ی عکسی یا میکروفیلمی از آن هست، آن را بیفزایید.
متن مأخذ
فهرستگان نسخه‌های خطی ایران (فنخا)
ج ۹، ص ۴۸۴، ردیف ۱۰
● توضیح الاشکال = شرح تحریر اقلیدس / ریاضیات / فارسی
towzīh-ol aškāl = š.-e tahrīr-e oqlīdes
نراقی، مهدی بن ابی ذر، 1128 - 1209 قمری
narāqī, mahdī ebn-e abī-zar (1716 - 1795)
وابسته به: تحریر اصول اقلیدس = تحریر اصول الهندسة و الحساب = تحریر اقلیدس؛ نصیرالدین طوسی، محمد بن محمد (597-672)
اقلیدس صوری کتابی در فن ریاضی نگاشته که آن را خواجه نصیرالدین طوسی تحریر نموده است و ملا مهدی نراقی برخی از اشکالات تحریر اقلیدس را به فارسی گزارش نموده است. نراقی می‌گوید که قطب شیرازی اصول اقلیدس را به فارسی کرد مگر اینکه سخنان خواجه را نیاورد و دشوارها را آسان نساخت و سبک فارسی او هم پیچیده است این است که میان دانشمندان روا نگشت و من بدین ترجمه پرداختم. نراقی آزاد ترجمه کرده و دشواری‌ها را برداشته و از خود هم چیزها افزوده است. شارح روش خود را چنین توضیح می‌دهد: «طریقه حقیر در این کتاب آن است که اقتصار بر ترجمه کردن عبارت لفظاً بلفظ نمی‌کنم بلکه اصل دعوی و برهان چه از اصل کتاب و چه از بیانات خواجه به نحوی که حق بیان باشد و اغلاقی در آن نباشد مذکور می‌نمایم، اگر چه به تقدیم و تأخیر بعضی کلمات یا زیاده نمودن بعضی از فواید و عبارات باشد و آنچه از ادله و براهین مطویه که محتاج الیه است و صاحب کتاب و خواجه متعرض آن نشده‌اند همه را ذکر می‌کنم و بعضی از فواید و براهین به جهت بعضی اعتبارات در حاشیه ذکر می‌نمایم و آنچه را خواجه فرموده است به اعتبار امتیاز او از اصل کتاب اشاره به آن می‌کنم به این نحو که: محرر گفته است». نسخه‌ها تا آخر مقاله ششم را بیشتر ندارد و ظاهراً خود نراقی ترجمه و شرح بقیه مقالات را دنبال نکرده است.
آغاز: بسمله. سپاسی که مهندسان کارخانه ابداع از تقدیر او قاصر آیند و ستایشی که محاسبان دفتر خانه اختراع از تفسیر او حاسر ... خامه شکسته تراب اقدام طالبان معرفت مهدی بن ابی ذر نراقی ... بر صفحه گزارش چنین نگارش مینماید.
انجام: مثل نسبت زاویه الف است بزاویه دال. و هو المطلوب. تمت المقالة السادسة ... فی یوم الثلثاء ثالث ذی القعدة سنة 1269.
[الذریعة 103/11 و 142/13؛ دنا 414/3؛ فهرستواره منزوی 2634/4]
شرح و حواشی:
1- حاشیة توضیح الاشکال
...
10. شیراز؛ علامه طباطبائی (کتابخانه)؛ شماره نسخه: 1248
خط: نسخ زیبا، کا: یدالله، تا: 1360ق، جا: تهران مدرسه سپهسالار؛ 288گ، اندازه: 17×21/5سم [نسخه پژوهی: 2 - 134]
یادداشت‌ها و منابع پژوهشی
اگر درباره‌ی این نسخه نکته‌ای می‌دانید که در شناسنامه نیامده، یا چاپ، پژوهش، فهرست دیگر یا تصویری از آن سراغ دارید، آن را بیفزایید. پس از بررسی، با نام شما (اگر بخواهید) در اینجا منتشر می‌شود.
حالت پیشنهاد اصلاح.
روی کنار هر فیلد بزنید. برای موارد دیگر، مثل تکراری بودن رکورد، از «پیشنهاد کلی» استفاده کنید.