التوحید
از شیخ صدوق، محمد بن علی (۳۱۱–۳۸۱ ق)
کتابخانه، موزه و مرکز اسناد مجلس شورای اسلامی، تهران ·
کتابت صفر ۱۱۲۹ق
نسخ
شناسه‌ی فهارس: #86113
کاتب و کتابت
- کاتب
- محمد رشید تبریزی
- تاریخ کتابت
- صفر ۱۱۲۹ق
- محل کتابت
- اصفهان
- سفارش‌دهنده
- —
ویژگی‌های ظاهری
- خط
- نسخ کیفیت خط:
- شمار برگ
- —
- شمار سطر
- —
- اندازه (سانتی‌متر)
- ۱۲×۱۸/۵سم
- کاغذ
- —
- جلد
- تیماج مشکی
نشان‌های نسخه‌شناسی
- اصل نسخه (دستخط مؤلف) ندارد
- حواشی به خط مؤلف ندارد
- تذهیب و سرلوح ندارد
- نگاره و نقاشی ندارد
- تصحیح‌شده ندارد
- حواشی (محشّی) ندارد
- جدول‌کشی ندارد
- رکابه ندارد
- مقابله و بلاغ دارد
- نسخه‌ی عکسی یا میکروفیلم ندارد
اشخاص مرتبط با نسخه
مالکان، واقفان، مصححان، محشیان و دیگر اشخاصی که در این نسخه نشانی از خود گذاشته‌اند هنوز ثبت نشده‌اند. اگر مهر، یادداشت تملک یا وقف‌نامه‌ای در نسخه دیده‌اید، آن را بیفزایید.
رابطه با نسخه‌های دیگر
اگر می‌دانید این نسخه از روی نسخه‌ی دیگری استنساخ شده، با نسخه‌ای مقابله شده، مجلد دیگری از همان دوره است یا نسخه‌ی عکسی یا میکروفیلمی از آن هست، آن را بیفزایید.
مهرها، تملک‌ها و وقف‌نامه‌ها ۲
- مهر «هو العلی ۱۲۶۷» (بیضی)
- تملک: علی مدرس به تاریخ ۱۲۸۸ با مهر «هو العلی ۱۲۶۷» (بیضی)
متن مأخذ
فهرستگان نسخه‌های خطی ایران (فنخا)
ج ۹، ص ۴۲۴، ردیف ۹۴
● التوحید = توحید صدوق = التوحید و نفی التشبیه و الجبر / کلام و اعتقادات، حدیث / عربی
at-tawḥīd = tawḥīd-u ṣadūq = at-tawḥīd wa nafy-it tašbīh wa-l jabr
شیخ صدوق، محمد بن علی، 311؟ - 381 قمری
šeyx-e sadūq, mohammad ebn-e ‘alī (924 - 992)
یکی از کتب معتبره حدیث امامیه است و دارای 66 «باب» [نسخه ها در تعداد ابواب متفاوت است] در توحید و صفات ثبوتیه و سلبیه واخبار راجعه به نفی تشبیه و رویت حق تعالی و بطلان جبر است که مؤلف به‌هنگام توضیح برخی روایات که نیازمند به توضیح هستند آراء کلامی و فلسفی خویش را بیان داشته است. از مطالعه این کتاب معلوم می‌گردد که شیخ صدوق به شهرهای کوفه و ری و نیشابور و همدان و سرخس و بلخ رفته است. مؤلف در مورد انگیزه تألیف چنین آورده: «ان الذی دعانی الی تألیف کتابی هذا انی وجدت قوماً من المخالفین لناينسبون عصابتنا، الى القول بالتشبيه و الجبر لما وجدوا فی كتبهم من الاخبار التى جهلوا تفسيرها و لم يعرفوا معانيها و وضعوها غير مواضعها و لم يقابلوا بالفاظها الفاظ القران فقبحوا بذلك عند الجهال صورة مذهبنا و لبسوا عليهم طريقتنا و صدوا الناس عن دين الله و حملوهم على حجود حجج الله فتقربت الى الله تعالى ذكره بتصنيف هذا الكتاب فى التوحيد و نفى التشبيه و الجبر». برخی از ابواب آن: باب ثواب الموحدين و العارفين، باب التوحيد و نفی التشبيه، باب معنى الواحد و التوحيد و الموحد ... باب ذكر مجلس الرضا (ع) مع اهل الاديان و اصحاب المقالات، باب مجلس الرضا عليه السلام مع سليمان المروزی ...».
آغاز: بسمله، الحمد لله الواحد الاحد الذى لا شريك له الفرد الصمد الذى لا شبيه له
انجام: قال ابوعبدالله عليه السلام لايخاصم الا من ضاق بما فى صدره تم
چاپ: بمبئی، 1321، وزیری کوچک، 479ص؛ ایران، سنگی، 1285، جیبی؛ تصحیح سید هاشم حسینی تهرانی، انتشارات جامعه مدرسین قم
[مشار عربی 244 و 224؛ الذریعه 482/4؛ دنا 388/3-392 (127 نسخه)؛ کتابشناسی شیخ صدوق ص 55-70؛ فهرستگان حدیث 223/3-231]
شرح و حواشی:
1- شرح التوحید؛ قمی، امید محمد علی (-11)
2- شرح التوحيد للصدوق = شرح توحید الصدوق = شرح كتاب التوحید؛ قاضی سعید قمی، محمد سعید بن محمد مفید (1049-1103)
3- انیس الفرید لشرح التوحيد = انيس الوحيد في شرح كتاب التوحيد = نور البراهين فى بيان أخبار السادة الطاهرين = انس الوحيد في شرح التوحيد و انیس الفرید؛ جزایری، نعمة الله بن عبدالله (1050-1112)
4- حل العقائد؛ دارابی، شاه محمد بن محمد (1027-1147)
5- حاشية التوحيد؛ نوری، محمد حسین بن یحیی (-12)
6- طلع النضيد؛ اردکانی، محمد علی بن محمد حسن (-13)
7- توحيد صدوق (ترجمه)؛ حسینی کاشانی، هاشم بن مهدی (-1412)
8- ذيل التوحيد؛ حسینی کاشانی، هاشم بن مهدی (-1412)
9- شرح التوحید (2 عنوان)
...
94. تهران؛ شورا؛ شماره نسخه: 7558
خط: نسخ، کا: محمد رشید تبریزی، تا: صفر 1129ق، جا: اصفهان؛ با علامت بلاغ؛ تملک: علی مدرس به تاریخ 1288 با مهر «هو العلی 1267» (بیضی)؛ جلد: تیماج مشکی، 280گ، 15 سطر، اندازه: 12×18/5سم [ف: 26 - 51]
یادداشت‌ها و منابع پژوهشی
اگر درباره‌ی این نسخه نکته‌ای می‌دانید که در شناسنامه نیامده، یا چاپ، پژوهش، فهرست دیگر یا تصویری از آن سراغ دارید، آن را بیفزایید. پس از بررسی، با نام شما (اگر بخواهید) در اینجا منتشر می‌شود.
حالت پیشنهاد اصلاح.
روی کنار هر فیلد بزنید. برای موارد دیگر، مثل تکراری بودن رکورد، از «پیشنهاد کلی» استفاده کنید.