التوحید
از شیخ صدوق، محمد بن علی (۳۱۱–۳۸۱ ق)
کتابخانه، موزه و مرکز اسناد مجلس شورای اسلامی، تهران ·
کتابت قرن ۱۱
نستعلیق
شناسه‌ی فهارس: #86045
کاتب و کتابت
- کاتب
- بی‌کاتب
- تاریخ کتابت
- قرن ۱۱
- محل کتابت
- نامشخص
- سفارش‌دهنده
- —
ویژگی‌های ظاهری
- خط
- نستعلیق کیفیت خط:
- شمار برگ
- ۵ برگ
- شمار سطر
- ۲۶ سطر
- اندازه (سانتی‌متر)
- ۱۴×۲۴سم
- کاغذ
- سپاهانی
- جلد
- تیماج کبود
نشان‌های نسخه‌شناسی
- اصل نسخه (دستخط مؤلف) ندارد
- حواشی به خط مؤلف ندارد
- تذهیب و سرلوح ندارد
- نگاره و نقاشی ندارد
- تصحیح‌شده ندارد
- حواشی (محشّی) ندارد
- جدول‌کشی ندارد
- رکابه ندارد
- مقابله و بلاغ ندارد
- نسخه‌ی عکسی یا میکروفیلم ندارد
اشخاص مرتبط با نسخه
مالکان، واقفان، مصححان، محشیان و دیگر اشخاصی که در این نسخه نشانی از خود گذاشته‌اند هنوز ثبت نشده‌اند. اگر مهر، یادداشت تملک یا وقف‌نامه‌ای در نسخه دیده‌اید، آن را بیفزایید.
رساله‌های این مجموعه ۵۶
نسخه‌هایی از همین کتابخانه که زیر شماره‌ی 4942 آمده‌اند و در یک مجلد صحافی شده‌اند.
- ۴۹۴۲/۱ عرض نامه · بابا افضل کاشانی، محمد بن حسین ۱۸ برگ
- ۴۹۴۲/۲ وجودیه · جرجانی، علی بن محمد ۲ برگ
- ۴۹۴۲/۳ حلية الأبدال و ما يظهر عنها من المعارف و الاحوال · ابن عربی، محمد بن علی ۲ برگ
- ۴۹۴۲/۴ وصیت حکما · بابا افضل کاشانی، محمد بن حسین ۱ برگ
- ۴۹۴۲/۵ ایمنی از بطلان نفس در پناه خرد · بابا افضل کاشانی، محمد بن حسین ۲ برگ
- ۴۹۴۲/۶ تناهی اجسام · بابا افضل کاشانی، محمد بن حسین ۲ برگ
- ۴۹۴۲/۷ دهر و زمان · بابا افضل کاشانی، محمد بن حسین ۱ برگ
- ۴۹۴۲/۸ نصایح به طالبان حکمت · بابا افضل کاشانی، محمد بن حسین ۱ برگ
- ۴۹۴۲/۹ دانایی ذات · بابا افضل کاشانی، محمد بن حسین ۱ برگ
- ۴۹۴۲/۱۰ داننده و دانسته · بابا افضل کاشانی، محمد بن حسین ۱ برگ
- ۴۹۴۲/۱۱ ذات و حقیقت مبدأ هستیها · بابا افضل کاشانی، محمد بن حسین ۱ برگ
- ۴۹۴۲/۱۲ مقالة ۱ برگ
- ۴۹۴۲/۱۳ الخطب · علی بن ابی طالب (ع)، امام اول ۹ برگ
- ۴۹۴۲/۱۴ الوجود · صدرالدین شیرازی، محمد بن ابراهیم ۱۳ برگ
- ۴۹۴۲/۱۵ کلمات امیرالمؤمنین (ع) · علی بن ابی طالب (ع)، امام اول ۳ برگ
- ۴۹۴۲/۱۶ الحشریة · صدرالدین شیرازی، محمد بن ابراهیم ۲۰ برگ
- ۴۹۴۲/۱۷ نامه‌ها (2) · بابا افضل کاشانی، محمد بن حسین ۲ برگ
- ۴۹۴۲/۱۸ ره انجام نامه · بابا افضل کاشانی، محمد بن حسین ۲ برگ
- ۴۹۴۲/۱۹ نامه‌ها (1) · بابا افضل کاشانی، محمد بن حسین ۲ برگ
- ۴۹۴۲/۲۰ گفتارهای بابا افضل · بابا افضل کاشانی، محمد بن حسین ۲ برگ
- ۴۹۴۲/۲۱ معانی الالفاظ المفردة من القرآن · صدرالدین شیرازی، محمد بن ابراهیم ۶ برگ
- ۴۹۴۲/۲۲ التوحید (همین نسخه) · شیخ صدوق، محمد بن علی ۵ برگ
- ۴۹۴۲/۲۳ فضل القرآن ۱۶ برگ
- ۴۹۴۲/۲۴ الحركة و صورتها · میرفندرسکی، ابوالقاسم بن میرزا بزرگ ۲ برگ
- ۴۹۴۲/۲۵ تشکیک در ذاتی · میرفندرسکی، ابوالقاسم بن میرزا بزرگ ۱ برگ
- ۴۹۴۲/۲۶ الحكمة العرشية · صدرالدین شیرازی، محمد بن ابراهیم ۲۰ برگ
- ۴۹۴۲/۲۷ التشخص · صدرالدین شیرازی، محمد بن ابراهیم ۴ برگ
- ۴۹۴۲/۲۸ اتصاف الماهية بالوجود · صدرالدین شیرازی، محمد بن ابراهیم ۴ برگ
- ۴۹۴۲/۲۹ فلسفية (رسالة) · صدرالدین شیرازی، محمد بن ابراهیم ۱ برگ
- ۴۹۴۲/۳۰ متشابهات القرآن · صدرالدین شیرازی، محمد بن ابراهیم
- ۴۹۴۲/۳۱ متفرقات
- ۴۹۴۲/۳۲ پاسخ به پرسش شیخ شرف الدین قونوی · شیخ صدرالدین ۲ برگ
- ۴۹۴۲/۳۳ پایداری روان پس از مرگ · بابا افضل کاشانی، محمد بن حسین ۱ برگ
- ۴۹۴۲/۳۴ گفتارهای بابا افضل · بابا افضل کاشانی، محمد بن حسین ۱ برگ
- ۴۹۴۲/۳۵ گفتارهای بابا افضل · بابا افضل کاشانی، محمد بن حسین ۱ برگ
- ۴۹۴۲/۳۶ اشعار ۲ برگ
- ۴۹۴۲/۳۷ اثبات الواجب الکبیر · حسینی دشتکی، احمد بن ابراهیم ۳۹ برگ
- ۴۹۴۲/۳۸ تناهی الابعاد ۱ برگ
- ۴۹۴۲/۳۹ روض الجنان · ابیوردی، ابوالحسن بن احمد ۲ برگ
- ۴۹۴۲/۴۰ اثبات الهیولا ۱ برگ
- ۴۹۴۲/۴۱ کلمات امیرالمؤمنین (ع) · علی بن ابی طالب (ع)، امام اول ۵ برگ
- ۴۹۴۲/۴۲ جذوات · میرداماد، محمد باقر بن محمد ۲ برگ
- ۴۹۴۲/۴۳ اوراد و اذکار · سهروردی، یحیی بن حبش
- ۴۹۴۲/۴۴ اوراد و اذکار · فارابی، محمد بن محمد
- ۴۹۴۲/۴۵ ادعیه · میرداماد، محمد باقر بن محمد ۲ برگ
- ۴۹۴۲/۴۶ اصول الخمسة · وحید قزوینی، محمد طاهر بن حسین ۲ برگ
- ۴۹۴۲/۴۷ اجوبة مسائل ابی ریحان البیرونی · ابن سینا، حسین بن عبدالله ۷ برگ
- ۴۹۴۲/۴۸ تحقیق الهیولی · خفری، محمد بن احمد ۱۴۰ برگ
- ۴۹۴۲/۴۹ اثبات الواجب · تبریزی، رجب علی ۴ برگ
- ۴۹۴۲/۵۰ علم الواجب · میرداماد، محمد باقر بن محمد ۱ برگ
- ۴۹۴۲/۵۱ الماهية و الوجود ۱ برگ
- ۴۹۴۲/۵۲ فصوص الحكمة · فارابی، محمد بن محمد ۱۲ برگ
- ۴۹۴۲/۵۳ الآثار المتخيلة فی الجو من البخار · ابن خمار، حسن بن سوار ۳ برگ
- ۴۹۴۲/۵۴ طول بلدة مكة و عرضها · خفری، محمد بن احمد ۲ برگ
- ۴۹۴۲/۵۵ کلمات امیرالمؤمنین (ع) · علی بن ابی طالب (ع)، امام اول ۱ برگ
- ۴۹۴۲/۵۶ آغاز و انجام · نصیرالدین طوسی، محمد بن محمد ۱ برگ
رابطه با نسخه‌های دیگر
اگر می‌دانید این نسخه از روی نسخه‌ی دیگری استنساخ شده، با نسخه‌ای مقابله شده، مجلد دیگری از همان دوره است یا نسخه‌ی عکسی یا میکروفیلمی از آن هست، آن را بیفزایید.
آغاز نسخه
باب صفات الذات و صفات الافعال: روی الشیخ بسنده المتصل عن ابن بصیر قال سمعت ابا عبدالله يقول لم يصل الله
انجام نسخه
و لكن جعلنا ابوابه و صراطه و سبیله و الوجه الذی یوتی منه فمن عدل عن و لایتنا و فضل علینا غیر نافانهم عن الصراط لنا كبون بخشی از آن
متن مأخذ
فهرستگان نسخه‌های خطی ایران (فنخا)
ج ۹، ص ۴۲۰، ردیف ۲۷
● التوحید = توحید صدوق = التوحید و نفی التشبیه و الجبر / کلام و اعتقادات، حدیث / عربی
at-tawḥīd = tawḥīd-u ṣadūq = at-tawḥīd wa nafy-it tašbīh wa-l jabr
شیخ صدوق، محمد بن علی، 311؟ - 381 قمری
šeyx-e sadūq, mohammad ebn-e ‘alī (924 - 992)
یکی از کتب معتبره حدیث امامیه است و دارای 66 «باب» [نسخه ها در تعداد ابواب متفاوت است] در توحید و صفات ثبوتیه و سلبیه واخبار راجعه به نفی تشبیه و رویت حق تعالی و بطلان جبر است که مؤلف به‌هنگام توضیح برخی روایات که نیازمند به توضیح هستند آراء کلامی و فلسفی خویش را بیان داشته است. از مطالعه این کتاب معلوم می‌گردد که شیخ صدوق به شهرهای کوفه و ری و نیشابور و همدان و سرخس و بلخ رفته است. مؤلف در مورد انگیزه تألیف چنین آورده: «ان الذی دعانی الی تألیف کتابی هذا انی وجدت قوماً من المخالفین لناينسبون عصابتنا، الى القول بالتشبيه و الجبر لما وجدوا فی كتبهم من الاخبار التى جهلوا تفسيرها و لم يعرفوا معانيها و وضعوها غير مواضعها و لم يقابلوا بالفاظها الفاظ القران فقبحوا بذلك عند الجهال صورة مذهبنا و لبسوا عليهم طريقتنا و صدوا الناس عن دين الله و حملوهم على حجود حجج الله فتقربت الى الله تعالى ذكره بتصنيف هذا الكتاب فى التوحيد و نفى التشبيه و الجبر». برخی از ابواب آن: باب ثواب الموحدين و العارفين، باب التوحيد و نفی التشبيه، باب معنى الواحد و التوحيد و الموحد ... باب ذكر مجلس الرضا (ع) مع اهل الاديان و اصحاب المقالات، باب مجلس الرضا عليه السلام مع سليمان المروزی ...».
آغاز: بسمله، الحمد لله الواحد الاحد الذى لا شريك له الفرد الصمد الذى لا شبيه له
انجام: قال ابوعبدالله عليه السلام لايخاصم الا من ضاق بما فى صدره تم
چاپ: بمبئی، 1321، وزیری کوچک، 479ص؛ ایران، سنگی، 1285، جیبی؛ تصحیح سید هاشم حسینی تهرانی، انتشارات جامعه مدرسین قم
[مشار عربی 244 و 224؛ الذریعه 482/4؛ دنا 388/3-392 (127 نسخه)؛ کتابشناسی شیخ صدوق ص 55-70؛ فهرستگان حدیث 223/3-231]
شرح و حواشی:
1- شرح التوحید؛ قمی، امید محمد علی (-11)
2- شرح التوحيد للصدوق = شرح توحید الصدوق = شرح كتاب التوحید؛ قاضی سعید قمی، محمد سعید بن محمد مفید (1049-1103)
3- انیس الفرید لشرح التوحيد = انيس الوحيد في شرح كتاب التوحيد = نور البراهين فى بيان أخبار السادة الطاهرين = انس الوحيد في شرح التوحيد و انیس الفرید؛ جزایری، نعمة الله بن عبدالله (1050-1112)
4- حل العقائد؛ دارابی، شاه محمد بن محمد (1027-1147)
5- حاشية التوحيد؛ نوری، محمد حسین بن یحیی (-12)
6- طلع النضيد؛ اردکانی، محمد علی بن محمد حسن (-13)
7- توحيد صدوق (ترجمه)؛ حسینی کاشانی، هاشم بن مهدی (-1412)
8- ذيل التوحيد؛ حسینی کاشانی، هاشم بن مهدی (-1412)
9- شرح التوحید (2 عنوان)
...
27. تهران؛ شورا؛ شماره نسخه: 4942/22
آغاز: باب صفات الذات و صفات الافعال: روی الشیخ بسنده المتصل عن ابن بصیر قال سمعت ابا عبدالله يقول لم يصل الله؛ انجام: و لكن جعلنا ابوابه و صراطه و سبیله و الوجه الذی یوتی منه فمن عدل عن و لایتنا و فضل علینا غیر نافانهم عن الصراط لنا كبون
بخشی از آن؛ خط: نستعلیق، بی‌کا، تا: قرن 11؛ کاغذ: سپاهانی، جلد: تیماج کبود، 5گ (56پ-60ر)، 26 سطر (10×19)، اندازه: 14×24سم [ف: 14 - 182]
یادداشت‌ها و منابع پژوهشی
اگر درباره‌ی این نسخه نکته‌ای می‌دانید که در شناسنامه نیامده، یا چاپ، پژوهش، فهرست دیگر یا تصویری از آن سراغ دارید، آن را بیفزایید. پس از بررسی، با نام شما (اگر بخواهید) در اینجا منتشر می‌شود.
حالت پیشنهاد اصلاح.
روی کنار هر فیلد بزنید. برای موارد دیگر، مثل تکراری بودن رکورد، از «پیشنهاد کلی» استفاده کنید.