تذکره دلگشا

● تذکره دلگشا / تراجم / فارسی tazkere-ye delgošā بسمل شیرازی، علی اکبر بن علی، 1187-1263 قمری besmel-e šīrāzī, ‘alī akbar ebn-e ‘alī (1774-1847) اهدا به: شاهزاده حسینعلی میرزا تاریخ تألیف: در بین سال‌های 1237 تا 1240ق تذکره‌ای است در شرح حال و تراجم احوال بعضی از فصحا و شعرا معاصر زمان مؤلف و نمونه‌ای از اشعار منتخب آنان به ترتیب حروف تهجی از حروف اول القاب و عناوین آنان. نویسنده می‌گوید: به زمان من شعراء و ادبای بزرگی زیست می‌کنند که چون صاحب کتابی از آثار خود نیستند بیم آن می‌رفت که پس از مرگ آنان آثار آنان نیز با خود آنها نابود شود لذا همواره دغدغه تدوین تذکره‌ای در ذهنم مرا ناراحت می‌کرد و در پی فرصتی بودم که این تذکره را بپردازم تا آنکه به خدمت شاهزاده حسینعلی میرزا رسیدم او مرا بر آن داشت که این کتاب را بنویسم. در یک «گلزار» و 2 «بوستان» و یک «خاتمه» و یک «لاحقه»: گلزار در چند «گلبن»: گلبن 1) بعضی احوال شیراز، 2) برخی از بقاع، مسجدها، مدرسه‌ها و ساختمان‌های نامور شیراز، 3) برخی از ساختمان‌های عالیه و باغ‌ها، 4) احوال خیر مآل اشرف والا؛ بوستان 1. احوال و سروده‌های شاهنشاه صاحبقران و شهزادگان و امیران؛ 2. سرایندگان همروزگار از هر دیار به ترتیب الفبائی؛ خاتمه احوال و اشعار نگارنده. مؤلف شرح مبسوطی از حالات استاد سخن شیخ مصلح الدین سعدی شیرازی و خواجه محمد شمس الدین حافظ شیرازی با نمونه‌هایی از اشعار آنان در آغاز تذکره دلگشا جهت زینت و تبرک آورده است. آغاز: این روضه دلگشاست باغی زجنان ×× از فضل خدای اکبر ایمن زخزان / هر صفحه اوست غیرت عارض خود×× هر سطری از اوست رشک زلف غلمان انجام: امید که از چشم زخم حوادث محفوظ و اختر طالع ساکنانش بانواع خطرات ذاتی و عرضی محفوظ بوده. چاپ: با تصحیح و تحشیه دکتر منصور رستگار فسایی توسط انتشارات نوید شیراز بچاپ رسیده است [فهرستواره منزوی 1870/3؛ مشترک پاکستان 337/10؛ الذریعة 105/1 و 137/9 و 32/4-33؛ تاریخ تذکره‌های فارسی 225/1؛ دنا 1065/2 (13 نسخه)]