ایضاح البیان فی تحقیق الایمان
از عاملی، زین الدین بن محسن (د. ۹۵۰ ق)
کتابخانه دانشگاه اصفهان، اصفهان ·
کتابت ۱۱۱۴ق
نسخ
شناسه‌ی فهارس: #51192
کاتب و کتابت
- تاریخ کتابت
- ۱۱۱۴ق
- محل کتابت
- نامشخص
- سفارش‌دهنده
- —
ویژگی‌های ظاهری
- خط
- نسخ کیفیت خط:
- شمار برگ
- ۴۹ برگ
- شمار سطر
- —
- اندازه (سانتی‌متر)
- ۱۱/۵×۱۷سم
- کاغذ
- —
- جلد
- تیماج مشکی مجدول عطف و دور تیماج قهوه‌ای
نشان‌های نسخه‌شناسی
- اصل نسخه (دستخط مؤلف) ندارد
- حواشی به خط مؤلف ندارد
- تذهیب و سرلوح ندارد
- نگاره و نقاشی ندارد
- تصحیح‌شده دارد
- حواشی (محشّی) ندارد
- جدول‌کشی دارد
- رکابه ندارد
- مقابله و بلاغ ندارد
- نسخه‌ی عکسی یا میکروفیلم ندارد
اشخاص مرتبط با نسخه
مالکان، واقفان، مصححان، محشیان و دیگر اشخاصی که در این نسخه نشانی از خود گذاشته‌اند هنوز ثبت نشده‌اند. اگر مهر، یادداشت تملک یا وقف‌نامه‌ای در نسخه دیده‌اید، آن را بیفزایید.
رساله‌های این مجموعه ۹
نسخه‌هایی از همین کتابخانه که زیر شماره‌ی 206 آمده‌اند و در یک مجلد صحافی شده‌اند.
- ۲۰۶/۱ تعلیم المتعلم فی طریق التعلم · زرنوجی، عثمان بن عمر ۳۰ برگ
- ۲۰۶/۲ شرح الزوراء · دوانی، محمد بن اسعد ۱۱ برگ
- ۲۰۶/۳ ایضاح البیان فی تحقیق الایمان (همین نسخه) · عاملی، زین الدین بن محسن ۴۹ برگ
- ۲۰۶/۴ اقل ما يجب معرفته من احكام الحج و العمرة · شهید ثانی، زین الدین بن علی ۳ برگ
- ۲۰۶/۵ خصائص يوم الجمعة · شهید ثانی، زین الدین بن علی ۹ برگ
- ۲۰۶/۶ اجوبة مسائل ابن فروج · شهید ثانی، زین الدین بن علی ۲ برگ
- ۲۰۶/۷ شرح الفصول النصیریة · حسینی استرآبادی، عبدالوهاب بن علی ۶۵ برگ
- ۲۰۶/۸ آداب البحث و المناظرة ۳ برگ
- ۲۰۶/۹ مفتاح الباب الحادی عشر · جرجانی، ابوالفتح بن مخدوم ۱۲۷ برگ
رابطه با نسخه‌های دیگر
اگر می‌دانید این نسخه از روی نسخه‌ی دیگری استنساخ شده، با نسخه‌ای مقابله شده، مجلد دیگری از همان دوره است یا نسخه‌ی عکسی یا میکروفیلمی از آن هست، آن را بیفزایید.
متن مأخذ
فهرستگان نسخه‌های خطی ایران (فنخا)
ج ۵، ص ۴۶۹، ردیف ۱۵
● ایضاح البیان فی تحقیق الایمان / کلام و اعتقادات / عربی
al-īḍāh bayān fī taḥqīq-il īmān
عاملی، زین الدین بن محسن، ق 10 قمری
‘āmelī, zayn-od-dīn ebn-e mohsen (- 16c)
تاریخ تألیف: دوشنبه 8 ذیقعده 984ق
حقیقت ایمان‌محور مباحثی است که با استناد به قرآن و سنة ائمه معصومین (ع) به روش کلامی-فلسفی به آن پرداخته شده و کلمات برخی از علما نیز مورد استفاده قرار گرفته است، در یک «مقدمه» و سه «مقاله» و یک «خاتمه»: المقدمة: فی معنی الایمان؛ مقاله 1. حجج هذه المذاهب؛ 2. تحقیق امور تتعلق بما سبق، دارای سه بحث؛ 3. تحقیق امور أخر، دارای سه بحث؛ الخاتمة: فی مباحث مهمة. مؤلف در مقدمه نام خاصی بر آن ننهاده و در نسخه‌ها به «الکفر و الایمان» و «الاسلام و الایمان» و«تحقیق الاسلام و الایمان» ... نام داده شده است. در بسیاری نسخه‌ها تاریخ تألیف در شب دوشنبه هشتم ذیقعده سال 954 آورده شده و در نسخه بنیاد فارس‌شناسی سحرگاه دوشنبه هشتم ذیقعده 984ق، که در نهایت آن نسخه تصریح به نام زین الدین بن محسن عاملی شده است که نسبت آن را به شهید ثانی مورد تردید قرار خواهد داد. طبق آنچه در تحقیق رضا مختاری دیده می‌شود این کتاب نامش «ایضاح البیان فی تحقیق الایمان» است و از شهید ثانی نیست بلکه از زین الدین بن محسن عاملی است که به اشتباه در اکثر قریب به اتفاق فهارس با نام‌های گوناگون به شهید ثانی نسبت داده شده است و با انتساب به او چندین بار چاپ شده است. [رک: «حقیقة الایمان شهید ثانی و یا ایضاح البیان زین الدین محسن عاملی» رضا مختاری]. مرحوم آغا بزرگ تهرانی در «طبقات اعلام الشیعه» از دو نفر به نام «زین الدین بن محسن» نام برده و احتمال داده، هر دو یک نفر باشند، اما برای هیچ یک، کتابی را با نام فوق ذکر نکرده است. ایشان در «احیاء الداثر» (صفحه 90) می‌گوید: «زین الدین بصَبص: بن محسن بن حسین الشقرائی مولدا و محتدا العاملی مرباء و مهتدا. کذا وصف نفسه فی آخر نسخة من کتاب «منیة اللبیب فی شرح التهذیب» مصرحا بانه فرغ من نسخه فی دمشق فی 24 ذی القعده 963». و در صفحه 186 می‌گوید: «قاسم بن محسن: زین الدین کان مجاورا بمشهد خراسان سنة 983 التی کتب فیها الاجازة علی ظهر «الاربعین» للشهید، للتلمیذه القاری علیه. علی بن علی بن الفقیه الفرزلی الشامی العاملی و امضائه و کتب العبد الاقل زین الدین بن محسن، قاسم، متوحدا حامدا لله.»
آغاز: الحمدلله الذی شرح صدورنا للاسلام و تفضل علینا بحسن الاعلام لمزید الاکرام فنور قلوبنا بمعرفته و ثبتها علی الایمان
انجام: و رحم الله من نظر الی ما من الله سبحانه علینا بجمعه فی هذا الکتاب بعین الحقیقة و الانصاف
چاپ: تهران، سنگی، بی ناشر، 1312ق، وزیری، 69ص(صص100-168)؛ دارالخلافه طهران، 1305ق، 67ص؛ قم، 1409ق، کتابخانه آیة الله مرعشی، با نام حقایق الایمان؛ قم، بوستان کتاب، 1422ق، ضمن المصنفات الاربعة، با نام حقيقة الایمان و الکفر
[الذریعه 514/2، به عنوان «الایمان و الاسلام» و 30/7-31 با عنوان مذکور؛ معجم المطبوعات 1973/2؛ فارس شناسی ص 133 با انتساب به زین الدین بن محسن عاملی؛ مشار عربی ص 313-314]
...
15. اصفهان؛ دانشگاه اصفهان؛ شماره نسخه: 206/3
خط: نسخ، کا: بهاء الدین محمد عاملی فتونی نجفی، تا: 1114ق؛ مصحح؛ جلد: تیماج مشکی مجدول عطف و دور تیماج قهوه‌ای، 49گ (46پ-94ر)، اندازه: 11/5×17سم [ف: 1-155]
یادداشت‌ها و منابع پژوهشی
اگر درباره‌ی این نسخه نکته‌ای می‌دانید که در شناسنامه نیامده، یا چاپ، پژوهش، فهرست دیگر یا تصویری از آن سراغ دارید، آن را بیفزایید. پس از بررسی، با نام شما (اگر بخواهید) در اینجا منتشر می‌شود.
حالت پیشنهاد اصلاح.
روی کنار هر فیلد بزنید. برای موارد دیگر، مثل تکراری بودن رکورد، از «پیشنهاد کلی» استفاده کنید.