فهارس
پایگاه جامع نسخه‌های خطی
عضویت
صفحه نخست موضوعات کتابخانه‌ها و مراکز فهرست‌نگاران جریده آمار درباره ما
ورود عضویت

شناسنامه‌ی نسخه‌ی خطی

الانصاف

از فیض کاشانی، محمد بن شاه مرتضی (۱۰۰۶–۱۰۹۱ ق)

کتابخانه مرکز دائرة المعارف بزرگ اسلامی، تهران · شماره‌ی ۱۱۲۰/۲

کتابت ۱۲۹۷ق نسخ پخته
/m/47135
شناسه‌ی فهارس: #47135

کاتب و کتابت

کاتب
بی‌کاتب
تاریخ کتابت
۱۲۹۷ق
محل کتابت
نامشخص
سفارش‌دهنده
—

ویژگی‌های ظاهری

خط
نسخ پخته در فهرست خطوط: نسخ کیفیت خط:
شمار برگ
۸ برگ
شمار سطر
—
اندازه (سانتی‌متر)
—
کاغذ
—
جلد
—

نشان‌های نسخه‌شناسی

  • اصل نسخه (دستخط مؤلف) ندارد
  • حواشی به خط مؤلف ندارد
  • تذهیب و سرلوح ندارد
  • نگاره و نقاشی ندارد
  • تصحیح‌شده ندارد
  • حواشی (محشّی) ندارد
  • جدول‌کشی ندارد
  • رکابه ندارد
  • مقابله و بلاغ ندارد
  • نسخه‌ی عکسی یا میکروفیلم ندارد

اشخاص مرتبط با نسخه

مالکان، واقفان، مصححان، محشیان و دیگر اشخاصی که در این نسخه نشانی از خود گذاشته‌اند هنوز ثبت نشده‌اند. اگر مهر، یادداشت تملک یا وقف‌نامه‌ای در نسخه دیده‌اید، آن را بیفزایید.

رساله‌های این مجموعه ۲

نسخه‌هایی از همین کتابخانه که زیر شماره‌ی 1120 آمده‌اند و در یک مجلد صحافی شده‌اند.

  1. ۱۱۲۰/۱ مطارح الانظار · کلانتری نوری، ابوالقاسم بن محمد علی ۱۴۴ برگ
  2. ۱۱۲۰/۲ الانصاف (همین نسخه) · فیض کاشانی، محمد بن شاه مرتضی ۸ برگ

رابطه با نسخه‌های دیگر

اگر می‌دانید این نسخه از روی نسخه‌ی دیگری استنساخ شده، با نسخه‌ای مقابله شده، مجلد دیگری از همان دوره است یا نسخه‌ی عکسی یا میکروفیلمی از آن هست، آن را بیفزایید.

آغاز نسخه

منطبق بر آغاز اثر (در مأخذ: «برابر»)
الحمدلله الذی انقذنا بالتمسک بحبل الثقلين من الوقوع في مهاوی الضلال ... اما بعد فهذه رسالة في بيان طريق العلم باسرار الدين المختص بالخواص و الاشراف تسمى بالانصاف لخلوها من الجور و الاعتساف. چنین گوید مهتدی به شاهراه مصطفی

انجام نسخه

منطبق بر انجام اثر (در مأخذ: «برابر»)
یا حنان یا منان سبحان ربک رب العزة عما يصفون و سلام على المرسلين و الحمدلله رب العالمين
بخش‌های خالیِ این نسخه: مهرها، تملک‌ها و وقف‌نامه‌ها

متن مأخذ

فهرستگان نسخه‌های خطی ایران (فنخا)

ج ۵، ص ۶۰، ردیف ۱۸
● الانصاف = الانصاف فی بیان الفرق بین الحق و الاعتساف = انصافیه / کلام و اعتقادات، عرفان و تصوف / فارسی al-inṣāf = al-inṣāf fī bayān-il farq bayn-il ḥaqq wa-l i‘tisāf = inṣāfīya فیض کاشانی، محمد بن شاه مرتضی، 1006-1091 قمری feyz-e kāšānī, mohammad ebn-e šāh morteza (1598-1680) تاریخ تألیف: 1083ق فیض در این رساله نگاهی نقدگونه بر برخی از نوشته‌های پیشین خود دارد. بسیاری از گرایش‌ها و پسندهای اعتقادی و طرز تفکر وی در این رساله مطرح می‌شود. او به انتقاد از متکلمین فلاسفه متصوفه و من عندیین می‌پردازد و خود را چنین معرفی می‌کند که نه متفلسفم نه متصوفم نه ... بلکه مقلد اهل بیت علیهم السلام هستم. و این چنین می‌گوید: «چندی در مطالعه مجادلات متکلمین خوض نمودم و به آلت جهل در ازالت جهل ساعی بودم و چندی طریق مکالمات متفلسفین به تعلم و تفهم پیمودم و یک چند بلندپروازی‌ها متصوفه در اقاویل ایشان دیدم و یک چندی در رعونتهای من عندیین گردیدم تا آن که گاهی در تلخیص سخنان طوایف اربع کتب و رسائل می‌نوشتم و گاهی از برای جمع و توفیق بعضی را در بعضی می‌سرشتم من غیر تصدیق بكلها ...». از این روی «الانصاف» در نقد آراء و افکار فیض و نیز در تحقیق اوضاع علمی قرن یازده بسیار ارزشمند است. آغاز: الحمدلله الذی انقذنا بالتمسک بحبل الثقلين من الوقوع في مهاوی الضلال ... اما بعد فهذه رسالة في بيان طريق العلم باسرار الدين المختص بالخواص و الاشراف تسمى بالانصاف لخلوها من الجور و الاعتساف. چنین گوید مهتدی به شاهراه مصطفی انجام: یا حنان یا منان سبحان ربک رب العزة عما يصفون و سلام على المرسلين و الحمدلله رب العالمين چاپ: با تحقیق مایل هروی، در مجموعه رسائل فارسی، دفتر اول، بهار 1368ش، بنیاد پژوهشهای آستان قدس؛ لکنهو: بینا، 1297، 16ص، سنگی [احتمالا با ارشاد القلوب]؛ تهران، بی نا، 1303ق، سنگی؛ به اهتمام محمد علی گلپایگانی به انضمام کلمات مکنونه، تهران، بی نا، 1310، 1317ق، ؟؛ 1311ق، وزیری، 8ص (صص 185-190+2ص) [دنا 203/2 (33 نسخه)؛ الذریعة 398/2؛ فهرست‌های خودنوشت فیض کاشانی ص 143؛ ریحانة الادب 369/4؛ نسخه‌های منزوی 1050/2 (6 نسخه)؛ فهرستواره منزوی 115/7 (12 نسخه)؛ مشار فارسی، ج1، ص 561]
...
18. تهران؛ دائرة المعارف بزرگ اسلامی؛ شماره نسخه: 1120/2 آغاز و انجام: برابر خط: نسخ پخته، بی‌کا، تا: 1297ق؛ 8گ (146پ-153پ) [ف: 21-2]

یادداشت‌ها و منابع پژوهشی

اگر درباره‌ی این نسخه نکته‌ای می‌دانید که در شناسنامه نیامده، یا چاپ، پژوهش، فهرست دیگر یا تصویری از آن سراغ دارید، آن را بیفزایید. پس از بررسی، با نام شما (اگر بخواهید) در اینجا منتشر می‌شود.

حالت پیشنهاد اصلاح. روی ✎ کنار هر فیلد بزنید. برای موارد دیگر، مثل تکراری بودن رکورد، از «پیشنهاد کلی» استفاده کنید.

گزارش اشکال یا پیشنهاد