اساس الاقتباس
از حسینی هروی، حسین بن غیاث الدین (د. ۹۲۸ ق)
کتابخانه لغت نامه دهخدا، تهران ·
کتابت قرن ۹ و ۱۰
نسخ
شناسه‌ی فهارس: #29949
کاتب و کتابت
- کاتب
- بی‌کاتب
- تاریخ کتابت
- قرن ۹ و ۱۰
- محل کتابت
- نامشخص
- سفارش‌دهنده
- —
ویژگی‌های ظاهری
- خط
- نسخ کیفیت خط:
- شمار برگ
- —
- شمار سطر
- —
- اندازه (سانتی‌متر)
- —
- کاغذ
- —
- جلد
- تیماج سرخ مقوایی، وزیری
نشان‌های نسخه‌شناسی
- اصل نسخه (دستخط مؤلف) ندارد
- حواشی به خط مؤلف ندارد
- تذهیب و سرلوح ندارد
- نگاره و نقاشی ندارد
- تصحیح‌شده ندارد
- حواشی (محشّی) ندارد
- جدول‌کشی دارد
- رکابه ندارد
- مقابله و بلاغ ندارد
- نسخه‌ی عکسی یا میکروفیلم ندارد
اشخاص مرتبط با نسخه
مالکان، واقفان، مصححان، محشیان و دیگر اشخاصی که در این نسخه نشانی از خود گذاشته‌اند هنوز ثبت نشده‌اند. اگر مهر، یادداشت تملک یا وقف‌نامه‌ای در نسخه دیده‌اید، آن را بیفزایید.
رابطه با نسخه‌های دیگر
اگر می‌دانید این نسخه از روی نسخه‌ی دیگری استنساخ شده، با نسخه‌ای مقابله شده، مجلد دیگری از همان دوره است یا نسخه‌ی عکسی یا میکروفیلمی از آن هست، آن را بیفزایید.
آغاز نسخه
بسمله، احمدلک اللهم و المحامد راجعه الیک و لا احصی ثنا علیک کیف اثنی ثنا یلیق بجناب قدسک ... و بعد فیقول الفقیر الی الله ... ان علم البیان و الانشا نعم العون علی استحصال المطالب العلیه
انجام نسخه
و الیه انیب التاریخ و من اتفاقات الایام اتفاق لو لم (؟) الاتمام بعام الاختتام فقد تمتة بسلخ رجب و ذلك امر عجيب - تم بالخير جامع نافع - فارتقب یافتی بتعليمه - حين تمته بعون الله - تم تاريخه بتمميمه - 897 و الحمدلله رب العالمين 897
متن مأخذ
فهرستگان نسخه‌های خطی ایران (فنخا)
ج ۳، ص ۱۸۱، ردیف ۱
● اساس الاقتباس = اوائل التحرير = البيان و الانشاء / اخلاق / عربی
asās-ul iqtibās = awā’il-ut taḥrīr = al-bayān wa-l inšā’
حسینی هروی، حسین بن غیاث الدین، - 928 قمری
hoseynī-ye heravī, hoseyn ebn-e qīyās-od-dīn ( - 1522)
اهداء به: امیر علی شیرنوائی
سال تألیف: سلخ رجب 897ق
فصولی است ادبی بسیار زیبا در موضوعات اعتقادی و اخلاقی که فرازهای کوتاهی از قران و حدیث و گفته‌های حکما و ابیاتی نغز از شعرا گرفته شده و در هر فصلی به موضوع مخصوص پرداخته و این عناوین در فصل‌ها تکرار می‌شود: «القران، الحدیث، الحکم و الامثال، الابیات»، دارای یک «افتتاح» و نه «سطر» و هر سطر مشتمل بر «حروف»: افتتاح در ستایش و درود، در پنج بخش به نام پنج «کلمه»؛ سطر یکم: کار و صفت پادشاهان شامل پانزده «حرف»: 1. لقب پادشاه، 2. لقب جانشین شاه، 3. دادگستری شاهان، 4. ستم آنان، 5. جنگ و جهاد، 6. نهی از کشتن مسلمانان، 7. حیله و مکر، 8. پهلوانی و شجاعت،
9. هیبت و سختی و درشتی، 10. فرار، 11. پاداش و کیفر، 12. دشمنی، 13. نویسندگی و دبیری، 14. آشتی، 15. پیروزی؛ سطر دوم: پیش‌آمدهای آسمانی در سه «حرف»: 1. راهنمائی و توفیق، 2. گشایش روزی و تنگی آن، 3. قضا و قدر؛ سطر سوم: صفت‌های نیک، در بیست «حرف»: 1. بخشش مال، 2. شکیبائی، 3. سپاس، 4. راستی، 5. وفا، 6. واگذاشتن به خدا، 7. توبت، 8 گناه بخشی، 9. حلم و بردباری، 10. فروتنی، 11. قناعت، 12. نیکخوئی، 13. شرم، 14. خموشی، 15. مشورت، 16. پنهان کاری، 17. فرصت، 18. کوشش، 19. میانه‌روی و اقتصاد، 20. راهنمائی؛ سطر چهارم: صفت‌های بد در 15 «حرف»: 1. دروغ، 2. خلف وعد، 3. دوروئی و نفاق، 4. خودپسندی، 5. رشک، 6. بخل، 7. طمع، 8 حرص و آز، 9. نادانی، 10. سبکی و شتاب، 11. تنبلی، 12. شک و دودلی، 13. خشم، 14. منت‌گذاری، 15. بدگوئی؛ سطر پنجم: خویشان، در هشت «حرف»: 1. پدر و مادر و فرزندان، 2. برادران، 3. زن و شوهر، 4. دوستان، 5. همنشین، 6. دیدار دوست، 7. همسایه‌داری، 8 گله‌گذاری؛ سطر ششم: خوش‌گوئی و زیرکی و زرنگی در پنج «حرف»: 1. خوش‌گوئی، 2. شرافت به ادب است نه به نژاد، 3. خرد، 4. خوشروئی، 5. نتیجه کار و رفتار؛ سطر هفتم: زمین و جهان در پنج «حرف»: 1. خانه کعبه و حج، 2. سفر و جهانگردی، 3. میهن‌دوستی، 4. آبادی و کشت و گل کاری، 5. چارپایان؛ سطر هشتم: روزگار و زمان در ده «حرف»: 1. شب و روز و ماه و سال، 2. چهار فصل، 3. گله از روزگار، 4. ناسازگاری و ناهمواری روزگار، 5. نیستی پس از هستی، 6. آسانی پس از سختی، 7. دنیا و دارایی، 8. تندرستی، 9. جوانی و پیری، 10. مرگ؛ سطر نهم: پراکنده در چهار «حرف»: 1. آسمان‌ها، 2. حق و باطل، 3. پراکنده، 4. نام کتاب‌های معروف از هر دانش و اصطلاح‌های دانش‌های کلاسیک روزگار خویش؛ اختتام در نیایش؛ آخرین فصل در داستان‌های شیرین
آغاز: بسمله، احمدلک اللهم و المحامد راجعه الیک و لا احصی ثنا علیک کیف اثنی ثنا یلیق بجناب قدسک ... و بعد فیقول الفقیر الی الله ... ان علم البیان و الانشا نعم العون علی استحصال المطالب العلیه
انجام: یا رب انت الکریم و الذنب منی عظیم/ قد قلت حقا و صدیقا و قولک المستقیم / نبا عبادی انی انا الغفور الرحیم / و الحمدلله وحده و صلی الله علی سیدنا محمد و آله و صحبه اجمعین و سلم تسلیما کثیرا.
چاپ: استانه، 198ص، 1298-1299ق؛ مطبوعات السعادة، 173ص، 1323ق
[الذریعة 5/2 و 62/9؛ کشف الظنون 74/1؛ فرهنگ سخنوران 32]
1. تهران؛ لغت‌نامه دهخدا؛ شماره نسخه: 150
آغاز: برابر انجام: و الیه انیب التاریخ و من اتفاقات الایام اتفاق لو لم (؟) الاتمام بعام الاختتام فقد تمتة بسلخ رجب و ذلك امر عجيب - تم بالخير جامع نافع - فارتقب یافتی بتعليمه - حين تمته بعون الله - تم تاريخه بتمميمه - 897 و الحمدلله رب العالمين 897
خط: نسخ، بی‌کا، تا: قرن 9 و 10؛ مجدول؛ جلد: تیماج سرخ مقوایی، وزیری [نشریه: 3 - 51]
یادداشت‌ها و منابع پژوهشی
اگر درباره‌ی این نسخه نکته‌ای می‌دانید که در شناسنامه نیامده، یا چاپ، پژوهش، فهرست دیگر یا تصویری از آن سراغ دارید، آن را بیفزایید. پس از بررسی، با نام شما (اگر بخواهید) در اینجا منتشر می‌شود.
حالت پیشنهاد اصلاح.
روی کنار هر فیلد بزنید. برای موارد دیگر، مثل تکراری بودن رکورد، از «پیشنهاد کلی» استفاده کنید.