نسخه آزمایشی پایگاه فهارس نسخه‌های خطی • دربردارنده بیش از ۷۶ هزار اثر و ۴۳۸ هزار نسخه خطی
شناسنامه کالبدشناسی نسخه خطی
عنوان اثر:

كفاية الطب

/m/253151
کتابخانه و مخزن نگهداری: مجلس
شهر و کشور: تهران
شماره نسخه: 6332

نشان‌های نسخه‌شناسی و کالبدشناسی

اصل نسخه (دستخط مؤلف) —
حواشی به خط مؤلف —
تذهیب و سرلوح —
نگاره و نقاشی —
تصحیح‌شده (مصحح) —
دارای حواشی (محشی) —
سطور مجدول (جدول‌بندی) —
دارای رکابه (پای‌صفحه) —
مقابله و بلاغ —
چاپ عکسی / فاکسیمیله —

مشخصات کاتب و تاریخ کتابت

نام کاتب:
بی‌کاتب
تاریخ کتابت:
قرن 8
محل کتابت:
نامشخص
ردیف ثبت در مأخذ:
ردیف 2 (در فنخا)

ویژگی‌های مادی و ظاهری نسخه

نوع و اقلام خط:
نستعلیق
تعداد برگ و سطر:
300 برگ • 25 سطر
ابعاد و اندازه (سانتی‌متر):
-
کاغذ و جلد:
سمرقندی • تیماج

آغاز نسخه

« بسمله سپاس خدای را که آفریدگار است ... چنین گوید، ... که چون از تصنیف کتاب الادویه پرداختم نظر کردم به کتاب‌ها، فارسی ه در علم طب شناخته بودند کتابی ندیدم که او مختصر و آسان و با فائده باشد و چیزها که آموزنده را ناچار بود اندر او جمع باشد ... و ن امش کفایظ الطب نهادم ... و اورا به دو کتاب کردم در پایان کتاب اول (پیش از آغاز کتاب 2) بار دیگر به توضیح روش و ترتیب اجزاء این کتاب و تفاوتهای آن با کتاب تقويم الادویه پرداخته و در پایان به مطابقت نداشتن کتاب اول با فهرست مندرجات چنین گوید: از علتها که در کتاب نخستین یاد کردیم جمله سیصد و شصت علت است اما در فهرست کتاب دو کتاب را سیصد و بیست و چهارست و سبب در این آنست که <!-- page: 482 --> بسیار جایگاه دو سه علت بهم یاد کردیم از جهت اختصار تا کتاب دراز نشود »

انجام نسخه

« و این سخنها که درین کتاب از گفتار بچشکان استاذ یاذ کردیم منفعتاش در تن مردم تأثیری عظیم کند بس علم این کتاب را بباید دانستن و نگاه بایذش داشتن کسی را که خواهذ که درین صناعت استاذ بوذ و نیز کسی را که خواهذ که از اصناف دیگر حیوانات ممیز باشذ که آدمی بدانش علم از دیگر جانوران برگزیده آمذ و جون کسی گفتار بزرگان و داناآن نیوشد و بدانش کار نکنذ خاصه اندرین علم که مردم را از وی ناگزیرست و هیچ فرقی میان وی و میان بهائم نباشد و اما علتهای که اندرین کتاب نخستن جدول یاد کردیم جمله سیصد و شصت و شش علتست اما در فهرست کتاب یاذکردیم ازین جهت اختصار کردیم تا کتاب دراز نشوذ و از ایزد عزوجل یاری خواهیم بتمام کردن این کتاب بر راستی و درستی کلامها که اندر وی یاذ کردیم و ثواب دو جهانی جشم داریم بدهانی (کذا یعنی نه دعائی کما یتوهم فی بادی الامر) که خواننده این کتاب بما رساند و این یاذگاری از ما بماند »

مهرها، یادداشت‌های تملک و وقفیات نسخه

تملک: محمد حسین ابراهیم طبیب
یادداشت‌های انتقادی و تصحیحی فهرست‌نگار:
• این نسخه ناقص است و برگ‌هایی در پایان آن (ازحرف عین لغت عنب - از ادویه مرکبه -- تا پیان کتاب از نسخه افتاده) برگ‌هایی در جداول اختیارات ادویه ـ که جزئی است از کتابی در ادویه با ترتیب ابجدیوالمنجح و تقویم الادویه تفلیسی و منهاج ابن جزله نیست ـ در پایان نسخه الصاق شده
فنخا مشخصات مأخذ و استناد فهرست‌نگاری:

فهرستگان نسخه‌های خطی ایران (فنخا)، به کوشش مصطفی درایتی، تهران، سازمان اسناد و کتابخانه ملی جمهوری اسلامی ایران.

جلد 26 • صفحه 481 • ردیف 2
متن فنخا:
2. تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 6332 آغاز: بسمله سپاس خدای را که آفریدگار است ... چنین گوید، ... که چون از تصنیف کتاب الادویه پرداختم نظر کردم به کتاب‌ها، فارسی ه در علم طب شناخته بودند کتابی ندیدم که او مختصر و آسان و با فائده باشد و چیزها که آموزنده را ناچار بود اندر او جمع باشد ... و ن امش کفایظ الطب نهادم ... و اورا به دو کتاب کردم در پایان کتاب اول (پیش از آغاز کتاب 2) بار دیگر به توضیح روش و ترتیب اجزاء این کتاب و تفاوتهای آن با کتاب تقويم الادویه پرداخته و در پایان به مطابقت نداشتن کتاب اول با فهرست مندرجات چنین گوید: از علتها که در کتاب نخستین یاد کردیم جمله سیصد و شصت علت است اما در فهرست کتاب دو کتاب را سیصد و بیست و چهارست و سبب در این آنست که بسیار جایگاه دو سه علت بهم یاد کردیم از جهت اختصار تا کتاب دراز نشود؛ انجام: و این سخنها که درین کتاب از گفتار بچشکان استاذ یاذ کردیم منفعتاش در تن مردم تأثیری عظیم کند بس علم این کتاب را بباید دانستن و نگاه بایذش داشتن کسی را که خواهذ که درین صناعت استاذ بوذ و نیز کسی را که خواهذ که از اصناف دیگر حیوانات ممیز باشذ که آدمی بدانش علم از دیگر جانوران برگزیده آمذ و جون کسی گفتار بزرگان و داناآن نیوشد و بدانش کار نکنذ خاصه اندرین علم که مردم را از وی ناگزیرست و هیچ فرقی میان وی و میان بهائم نباشد و اما علتهای که اندرین کتاب نخستن جدول یاد کردیم جمله سیصد و شصت و شش علتست اما در فهرست کتاب یاذکردیم ازین جهت اختصار کردیم تا کتاب دراز نشوذ و از ایزد عزوجل یاری خواهیم بتمام کردن این کتاب بر راستی و درستی کلامها که اندر وی یاذ کردیم و ثواب دو جهانی جشم داریم بدهانی (کذا یعنی نه دعائی کما یتوهم فی بادی الامر) که خواننده این کتاب بما رساند و این یاذگاری از ما بماند. خط: نستعلیق، بی‌کا، تا: قرن 8؛ این نسخه ناقص است و برگ‌هایی در پایان آن (ازحرف عین لغت عنب - از ادویه مرکبه -- تا پیان کتاب از نسخه افتاده) برگ‌هایی در جداول اختیارات ادویه ـ که جزئی است از کتابی در ادویه با ترتیب ابجدیوالمنجح و تقویم الادویه تفلیسی و منهاج ابن جزله نیست ـ در پایان نسخه الصاق شده؛ تملک: محمد حسین ابراهیم طبیب؛ کاغذ: سمرقندی، جلد: تیماج، 500ص (با برگ‌های جداول 300 گ)، 25سطر، قطع: رحلی [ف: 19-347]