شناسنامه کالبدشناسی نسخه خطی
پیوند کوتاه:
/m/253151
نشانهای نسخهشناسی و کالبدشناسی
اصل نسخه (دستخط مؤلف)
—
حواشی به خط مؤلف
—
تذهیب و سرلوح
—
نگاره و نقاشی
—
تصحیحشده (مصحح)
—
دارای حواشی (محشی)
—
سطور مجدول (جدولبندی)
—
دارای رکابه (پایصفحه)
—
مقابله و بلاغ
—
چاپ عکسی / فاکسیمیله
—
مشخصات کاتب و تاریخ کتابت
- نام کاتب:
- بیکاتب
- تاریخ کتابت:
- قرن 8
- محل کتابت:
- نامشخص
- ردیف ثبت در مأخذ:
- ردیف 2 (در فنخا)
ویژگیهای مادی و ظاهری نسخه
- نوع و اقلام خط:
- نستعلیق
- تعداد برگ و سطر:
- 300 برگ • 25 سطر
- ابعاد و اندازه (سانتیمتر):
- -
- کاغذ و جلد:
- سمرقندی • تیماج
آغاز نسخه
« بسمله سپاس خدای را که آفریدگار است ... چنین گوید، ... که چون از تصنیف کتاب الادویه پرداختم نظر کردم به کتابها، فارسی ه در علم طب شناخته بودند کتابی ندیدم که او مختصر و آسان و با فائده باشد و چیزها که آموزنده را ناچار بود اندر او جمع باشد ... و ن امش کفایظ الطب نهادم ... و اورا به دو کتاب کردم در پایان کتاب اول (پیش از آغاز کتاب 2) بار دیگر به توضیح روش و ترتیب اجزاء این کتاب و تفاوتهای آن با کتاب تقويم الادویه پرداخته و در پایان به مطابقت نداشتن کتاب اول با فهرست مندرجات چنین گوید: از علتها که در کتاب نخستین یاد کردیم جمله سیصد و شصت علت است اما در فهرست کتاب دو کتاب را سیصد و بیست و چهارست و سبب در این آنست که <!-- page: 482 --> بسیار جایگاه دو سه علت بهم یاد کردیم از جهت اختصار تا کتاب دراز نشود »
انجام نسخه
« و این سخنها که درین کتاب از گفتار بچشکان استاذ یاذ کردیم منفعتاش در تن مردم تأثیری عظیم کند بس علم این کتاب را بباید دانستن و نگاه بایذش داشتن کسی را که خواهذ که درین صناعت استاذ بوذ و نیز کسی را که خواهذ که از اصناف دیگر حیوانات ممیز باشذ که آدمی بدانش علم از دیگر جانوران برگزیده آمذ و جون کسی گفتار بزرگان و داناآن نیوشد و بدانش کار نکنذ خاصه اندرین علم که مردم را از وی ناگزیرست و هیچ فرقی میان وی و میان بهائم نباشد و اما علتهای که اندرین کتاب نخستن جدول یاد کردیم جمله سیصد و شصت و شش علتست اما در فهرست کتاب یاذکردیم ازین جهت اختصار کردیم تا کتاب دراز نشوذ و از ایزد عزوجل یاری خواهیم بتمام کردن این کتاب بر راستی و درستی کلامها که اندر وی یاذ کردیم و ثواب دو جهانی جشم داریم بدهانی (کذا یعنی نه دعائی کما یتوهم فی بادی الامر) که خواننده این کتاب بما رساند و این یاذگاری از ما بماند »
مهرها، یادداشتهای تملک و وقفیات نسخه
تملک: محمد حسین ابراهیم طبیب
یادداشتهای انتقادی و تصحیحی فهرستنگار:
•
این نسخه ناقص است و برگهایی در پایان آن (ازحرف عین لغت عنب - از ادویه مرکبه -- تا پیان کتاب از نسخه افتاده) برگهایی در جداول اختیارات ادویه ـ که جزئی است از کتابی در ادویه با ترتیب ابجدیوالمنجح و تقویم الادویه تفلیسی و منهاج ابن جزله نیست ـ در پایان نسخه الصاق شده
فنخا
مشخصات مأخذ و استناد فهرستنگاری:
فهرستگان نسخههای خطی ایران (فنخا)، به کوشش مصطفی درایتی، تهران، سازمان اسناد و کتابخانه ملی جمهوری اسلامی ایران.
جلد 26 • صفحه 481 • ردیف 2
متن فنخا (مأخذ نسخه خطی):
2. تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 6332
آغاز: بسمله سپاس خدای را که آفریدگار است ... چنین گوید، ... که چون از تصنیف کتاب الادویه پرداختم نظر کردم به کتابها، فارسی ه در علم طب شناخته بودند کتابی ندیدم که او مختصر و آسان و با فائده باشد و چیزها که آموزنده را ناچار بود اندر او جمع باشد ... و ن امش کفایظ الطب نهادم ... و اورا به دو کتاب کردم در پایان کتاب اول (پیش از آغاز کتاب 2) بار دیگر به توضیح روش و ترتیب اجزاء این کتاب و تفاوتهای آن با کتاب تقويم الادویه پرداخته و در پایان به مطابقت نداشتن کتاب اول با فهرست مندرجات چنین گوید: از علتها که در کتاب نخستین یاد کردیم جمله سیصد و شصت علت است اما در فهرست کتاب دو کتاب را سیصد و بیست و چهارست و سبب در این آنست که بسیار جایگاه دو سه علت بهم یاد کردیم از جهت اختصار تا کتاب دراز نشود؛ انجام: و این سخنها که درین کتاب از گفتار بچشکان استاذ یاذ کردیم منفعتاش در تن مردم تأثیری عظیم کند بس علم این کتاب را بباید دانستن و نگاه بایذش داشتن کسی را که خواهذ که درین صناعت استاذ بوذ و نیز کسی را که خواهذ که از اصناف دیگر حیوانات ممیز باشذ که آدمی بدانش علم از دیگر جانوران برگزیده آمذ و جون کسی گفتار بزرگان و داناآن نیوشد و بدانش کار نکنذ خاصه اندرین علم که مردم را از وی ناگزیرست و هیچ فرقی میان وی و میان بهائم نباشد و اما علتهای که اندرین کتاب نخستن جدول یاد کردیم جمله سیصد و شصت و شش علتست اما در فهرست کتاب یاذکردیم ازین جهت اختصار کردیم تا کتاب دراز نشوذ و از ایزد عزوجل یاری خواهیم بتمام کردن این کتاب بر راستی و درستی کلامها که اندر وی یاذ کردیم و ثواب دو جهانی جشم داریم بدهانی (کذا یعنی نه دعائی کما یتوهم فی بادی الامر) که خواننده این کتاب بما رساند و این یاذگاری از ما بماند.
خط: نستعلیق، بیکا، تا: قرن 8؛ این نسخه ناقص است و برگهایی در پایان آن (ازحرف عین لغت عنب - از ادویه مرکبه -- تا پیان کتاب از نسخه افتاده) برگهایی در جداول اختیارات ادویه ـ که جزئی است از کتابی در ادویه با ترتیب ابجدیوالمنجح و تقویم الادویه تفلیسی و منهاج ابن جزله نیست ـ در پایان نسخه الصاق شده؛ تملک: محمد حسین ابراهیم طبیب؛ کاغذ: سمرقندی، جلد: تیماج، 500ص (با برگهای جداول 300 گ)، 25سطر، قطع: رحلی [ف: 19-347]