غرر الفرائد (الفوائد) و درر القلائد
از علم الهدی، علی بن حسین (۳۵۵–۴۳۶ ق)
کتابخانه مسجد اعظم، قم ·
کتابت رجب ۱۱۷۳ق
نسخ
شناسه‌ی فهارس: #221078
کاتب و کتابت
- تاریخ کتابت
- رجب ۱۱۷۳ق
- محل کتابت
- نامشخص
- سفارش‌دهنده
- —
ویژگی‌های ظاهری
- خط
- نسخ کیفیت خط:
- شمار برگ
- ۳۵۵ برگ
- شمار سطر
- ۱۸ سطر
- اندازه (سانتی‌متر)
- ۱۴×۲۱سم
- کاغذ
- —
- جلد
- تیماج مذهب
نشان‌های نسخه‌شناسی
- اصل نسخه (دستخط مؤلف) ندارد
- حواشی به خط مؤلف ندارد
- تذهیب و سرلوح دارد
- نگاره و نقاشی ندارد
- تصحیح‌شده ندارد
- حواشی (محشّی) ندارد
- جدول‌کشی دارد
- رکابه ندارد
- مقابله و بلاغ ندارد
- نسخه‌ی عکسی یا میکروفیلم ندارد
اشخاص مرتبط با نسخه
مالکان، واقفان، مصححان، محشیان و دیگر اشخاصی که در این نسخه نشانی از خود گذاشته‌اند هنوز ثبت نشده‌اند. اگر مهر، یادداشت تملک یا وقف‌نامه‌ای در نسخه دیده‌اید، آن را بیفزایید.
رابطه با نسخه‌های دیگر
اگر می‌دانید این نسخه از روی نسخه‌ی دیگری استنساخ شده، با نسخه‌ای مقابله شده، مجلد دیگری از همان دوره است یا نسخه‌ی عکسی یا میکروفیلمی از آن هست، آن را بیفزایید.
آغاز نسخه
مجلس اول مسئلة ... كان بعض الشيوخ المتقدمين يقول ليس بممتنع ان يمكن الله تعالى من الظلم من يعلم انه يرد القيمة غير مستحق ... تأويل آية قال الله جل من قائل واذا اردنا
انجام نسخه
فانه لم يرد ان الضعيف السبب فی المودة كالقوی السبب وانما اراد انه يرعى من غيب الرفيق البعيد الغايب وحقه ما يرعاه من حق الشاهد الحاضر وانه يستوی عنده ... بخلاف ما عليه اكثر الناس ... هذا آخر مجلس املاه
مهرها، تملک‌ها و وقف‌نامه‌ها ۳
- مهر «عبده محمد علی بن علی» (بیضی)
- مهر: «الواثق بالله عبده علی بن لطفعلی» (مربع)
- تملک: محمد علی بن علی بن لطفعلی بن احمد تبریزی سال ۱۲۹۹ با مهر «عبده محمد علی بن علی» (بیضی)
متن مأخذ
فهرست کتابخانه مسجد اعظم، چاپ ۱۳۸۸
ج ۱، ص ۳۹۲
۵۰۵- غرر الفرائد ودرر القلائد = امالی السیّد المرتضی (عربی)
از: شریف مرتضی علی بن حسین بن موسی موسوی (علم الهدی) (۴۳۶ ق)
مجالس مختلفی است دارای موضوعاتی در تفسیر و حل روایت های مشکل و بحث در بعضی اشعار و آثار ادبی و حالات گروهی از شعرا و معمرین و گفتگوهایی در مطالبی از علم کلام و مشکلات اعتقادی و جز اینها. گویا سید مرتضی؛ در راه حجاز املاء کرده است.
[الذریعة ۱۶-۴۲، مرعشی ۲-۱۶۷، مجلس ۲۶-۳۶۱، مشار عربی ۶۴۹].
آغاز مجلس اوّل: «مسألة... کان بعض الشیوخ المتقدّمی ن یقول لیس بممتنع ان یمکّن اللّه تعالی من الظّلم من یعلم انّه... غیر مستحقّ... تأویل آیة قال اللّه جل من قائل واذا اردنا».
انجام: «فانّه لم یرد انّ الضعیف السّبب فی المودّة کالقوی السّبب وانّما اراد انّه یرعی من غیب الرفیق البعید الغائب وحقّه ما یرعاه من حق الشاهد الحاضر وانّه یستوی عنده... بخلاف ما علیه اکثر الناس... هذا آخر مجلس املاه».
ش ۷۵۷، ۳۵۵ برگ، ۱۴×۲۱، نسخ صالح بن احمد بن یوسف الشهیر بالمحروق در ۱۱۷۳. با یادداشت تملک محمد علی بن علی بن لطفعلی بن احمد تبریزی ۱۲۹۹ با مهر بیضوی «عبده محمد علی بن علی» و مهر مربع «الواثق باللّه عبده علی بن لطفعلی».
فهرستگان نسخه‌های خطی ایران (فنخا)
ج ۲۳، ص ۳۹۲، ردیف ۶۷
● غرر الفرائد (الفوائد) و درر القلائد = امالی سید مرتضی = الغرر و الدرر / گوناگون / عربی
ġurar-ul farā’id (fawā’id) wa durar-ul qalā’id = amālī-yi sayyid-i murtiḍā = al-ġurar wa-d durar
علم الهدی، علی بن حسین، 355 - 436 قمری
‘alam-ol-hodā, ‘alī ebn-e hoseyn (967 - 1045)
امالی جمع «املیة» است که در لغت به اقوال و بیانات ملخص تفسیر شده و در اصطلاح ادباء عبارت از مباحث و مسائلی است در یک فن یا چندین فن که دانشمندی متبحر بیان کند و حضار مجلس چنان‌که املاء می‌شود بدون زیاده و نقیصه آن را ثبت کنند. کتب امالی در مواضیع مختلفه بسیار است مانند: امالی ابوعلی قالی، امالی ابویوسف، امالی ابن الشجری، امالی زجاج، امالی ابن عساکر، امالی ابن حاجب، امالی ثعلب، امالی زمخشری، امالی مرزوقی، امالی اسفراینی، و سیوطی و غیره. این کتاب حاوی بر محاسن فنون تفسیری و ادبی و کلامی و غیرها است که در سفر مکه در هشتاد و دو مجلس به اضافه 36 مسأله، بر تلامیذی که شرف حضور داشتند املاء فرموده و بعداً تکمله‌ای بر آن افزوده و به نام «امالی» نیز موسوم است. موقعیت این کتاب چنین است که یکی از شیوخ ادب مصری درباره آن گفته است: «استفدت من كتاب الغرر مسائل لم اجد في كتاب سيبويه و غيره من كتب النحو» و دیگری از علماء اهل سنت گفته: «لو حلف انسان ان السيد المرتضى كان اعلم بالعربية من العرب لم يكن عندی آثما».
آغاز: قال سيدنا الشريف السيد الاجل المرتضى علم الهدى ذوالمجدين رحمه الله ... الحمدلله رب العالمين و صلواته على سيدنا محمد وآله الطاهرين و سلم تسلیما، تأویل آیة: قال الله تبارک و تعالی «و اذا اردنا ان نهلک قریة امرنا مترفیها ففسقوا فيها» الآية ...) في عده الاية وجوه عده من التاويل كل منها يبطل الشبهة الداخلة ...
آغاز تکمله: قال الشريف الاجل المرتضى علم الهدى ذوالمجدين ابوالقاسم على بن الحسين الموسوى رض انه لا يزال المتكلمون يخالفون النحويين في ان للفعل ثلثة احوال.
انجام: انجام 1: و اهمال حق البعيد.
انجام تکمله: من افصح كلام و اخصره و ابلغه و الله الموفق للصواب.
چاپ: مشار عربی، ص649؛ یکبار در تهران به سال 1273 با مسائل سلاریه و بار دیگر بی آن مسائل در مصر به سال 1325 و بار سوم نیز در مصر به سال 1373 (1954)؛ در دو جزء، مطبعة السعادة، سال 1325ق؛ طهران، سنگی، 1272ق، وزیری بزرگ؛ قم، کتابخانه آیة الله مرعشی، 1403ق؛ چهار جلد در دو مجلد [الذريعة 42/16 و 312/2؛ اعيان الشيعة 46/3؛ امل الآمل 19/2؛ بغية الوعاة 149؛ رياض العلماء 54/1؛ ريحانة الادب 393/7؛ كشف الظنون 1201/2؛ معجم الآداب 301/1؛ معجم الادباء 514/1؛ الوافي بالوفيات 201/7، هدية العارفين 80/1؛ فهرستگان نسخه‌های خطی حدیث 126/5؛ دنا 787/7-790 و 144/2]
شرح و حواشی:
1- تکملة امالی المرتضی = تکملة الغرر و الدرر؛ علم الهدی، علی بن حسین (355-436)
2- امالی سید مرتضی (منتخب)؛ عاملی، حسن بن علی (-11)
3- الدرر و الغرر (مختصر)؛ حائری، محمد بن احمد بن حسین
4- غرر الفرائد (منتخب)
5- غرر الفوائد و درر القلائد (منتخب)
6- غرر الفرائد (منتخب) = غرر و درر
...
67. قم؛ اعظم قم؛ شماره نسخه: 757
آغاز: مجلس اول مسئلة ... كان بعض الشيوخ المتقدمين يقول ليس بممتنع ان يمكن الله تعالى من الظلم من يعلم انه يرد القيمة غير مستحق ... تأويل آية قال الله جل من قائل واذا اردنا؛ انجام: فانه لم يرد ان الضعيف السبب فی المودة كالقوی السبب وانما اراد انه يرعى من غيب الرفيق البعيد الغايب وحقه ما يرعاه من حق الشاهد الحاضر وانه يستوی عنده ... بخلاف ما عليه اكثر الناس ... هذا آخر مجلس املاه
خط: نسخ، کا: صالح بن احمد بن یوسف محروق، تا: رجب 1173ق؛ مجدول؛ تملک: محمد علی بن علی بن لطفعلی بن احمد تبریزی سال 1299 با مهر «عبده محمد علی بن علی» (بیضی)؛ مهر: «الواثق بالله عبده علی بن لطفعلی» (مربع)؛ جلد: تیماج مذهب، 355گ، 18 سطر، اندازه: 14×21سم [ف مخ: 4 - 1425]
یادداشت‌ها و منابع پژوهشی
اگر درباره‌ی این نسخه نکته‌ای می‌دانید که در شناسنامه نیامده، یا چاپ، پژوهش، فهرست دیگر یا تصویری از آن سراغ دارید، آن را بیفزایید. پس از بررسی، با نام شما (اگر بخواهید) در اینجا منتشر می‌شود.
حالت پیشنهاد اصلاح.
روی کنار هر فیلد بزنید. برای موارد دیگر، مثل تکراری بودن رکورد، از «پیشنهاد کلی» استفاده کنید.