علاج الاسقام
از افشار، محمد حسین بن احمد (د. ۱۲۵۰ ق)
کتابخانه مسجد اعظم، قم ·
کتابت ۱۴ ذیقعده ۱۳۰۳ق
نستعلیق
شناسه‌ی فهارس: #215115
کاتب و کتابت
- تاریخ کتابت
- ۱۴ ذیقعده ۱۳۰۳ق
- محل کتابت
- نامشخص
- سفارش‌دهنده
- —
ویژگی‌های ظاهری
- خط
- نستعلیق کیفیت خط:
- شمار برگ
- ۱۵۰ برگ
- شمار سطر
- ۱۵ سطر
- اندازه (سانتی‌متر)
- ۱۵×۲۲سم
- کاغذ
- —
- جلد
- تیماج قهوه‌ای
نشان‌های نسخه‌شناسی
- اصل نسخه (دستخط مؤلف) ندارد
- حواشی به خط مؤلف ندارد
- تذهیب و سرلوح ندارد
- نگاره و نقاشی ندارد
- تصحیح‌شده دارد
- حواشی (محشّی) ندارد
- جدول‌کشی ندارد
- رکابه ندارد
- مقابله و بلاغ ندارد
- نسخه‌ی عکسی یا میکروفیلم ندارد
اشخاص مرتبط با نسخه
مالکان، واقفان، مصححان، محشیان و دیگر اشخاصی که در این نسخه نشانی از خود گذاشته‌اند هنوز ثبت نشده‌اند. اگر مهر، یادداشت تملک یا وقف‌نامه‌ای در نسخه دیده‌اید، آن را بیفزایید.
رساله‌های این مجموعه ۲
نسخه‌هایی از همین کتابخانه که زیر شماره‌ی 3333 آمده‌اند و در یک مجلد صحافی شده‌اند.
- ۳۳۳۳/۱ علاج الاسقام (همین نسخه) · افشار، محمد حسین بن احمد ۱۵۰ برگ
- ۳۳۳۳/۲ کحالی · پولاک، یاکوب ادوارد ۴۸ برگ
رابطه با نسخه‌های دیگر
اگر می‌دانید این نسخه از روی نسخه‌ی دیگری استنساخ شده، با نسخه‌ای مقابله شده، مجلد دیگری از همان دوره است یا نسخه‌ی عکسی یا میکروفیلمی از آن هست، آن را بیفزایید.
آغاز نسخه
الحمدلله رب العالمین ... اما بعد چون حکیم حذاقت پیر و معلم فضیلت گستر دکتر پولاک نمساوی معلم مدرسه دارالفنون
انجام نسخه
نسخه دیگر آب آهک دو سیر خالص یا با شیر نیمگرم بنوشد از جهت رفع حموضت معده و جشاء حامض و حرقه البول و کثرة سیلان ماده بسیار مفید جلد اول و دوم
فوائد و رسائل مندرج در نسخه
در ادامه فرهنگی از لغات بیگانه با معادل فارسی آنها آمده
متن مأخذ
فهرست کتابخانه مسجد اعظم
ج ۳، ص ۲۷۲
۱ - علاج الاسقام = جراحی = مخزن الفوائد «۲ - ۲۳۹» (طب - فارسی)
از: محمد حسین بن احمد افشار، قرن ۱۳
کتابی مفصل در اصول جراحی که با استفاده از تعلیمات دکتر پولاک نمساوی مدرس مدرسه دارالفنون ترتیب و در دو جلد هر کدام در چند مقاله (ج اول در مقدمه و سه مقاله و جلد دوم در پنج مقاله) تنظیم شده است:
جلد اول: مقدمه؛ در تعریف عمومی این علم (جراحی).
مقاله اول؛ در بیان مجملی از حمیات و اورام وارده بر اعضای آن( ۳ باب).
مقاله ثانی؛ در بیان جراحات وارده بر بدن انسان باقسام و اسباب (۳ باب).
مقاله ثالث؛ در تفرق اتصال مزمن و ناسوز و خلع مفاصل و فتق...(۸ باب).
جلد دوم: مقاله اول؛ در التصاقات و ماندن شیء خارجی و حبس دم با شیء مایع در بدن (۳ باب).
مقاله ثانی؛ در بیان اجتماع رطوبتی در کیسه حاصله از غشاء زجاجی و حصات مثانه (۲ باب).
مقاله ثالث؛ در تغییر جرم آلتی از آلات بدن و وجود آلتی غیر طبیعی (۴ باب).
مقاله رابع؛ در امراض عدد از زیاده و نقصان عضوی از اعضاء بدن (۲ باب).
مقاله خامس؛ در بیان بعضی از اعمال ید و طریقه قطع هر یک از اعضاء (۳ باب).
[مرعشی ۹-۲۰۷ - (جلد دوم با نام مخزن الفوائد) ].
آغاز: «الحمد لله رب العالمین....اما بعد چون حکیم حذاقت سیر و معلم فضیلت گستر دکتر پولاک تمساوی معلم مدرسه دارالفنون و طبیب خاصه دربار معدلت مدار اعلیحضرت شاهنشاه اسلام و....».
انجام: «..نسخه دیگر آب آهک دو سیر خالص یا با شیر نیمگرم بنوشند از جهت رفع حموضت معده و جشاء حامض و خرقة البول و کثرة سیلان ماده بسیار مفید».
( ۳۳۳۳ )
کتاب اول نستعلیق محمد حسین بن حاج میرزا محمد در ۱۳۰۳ این نسخه جلد اول و دوم را دربردارد و در ادامه آن فرهنگی از لغات فرنگی و معادل فارسی آنها آمده است.
کتاب دوم نستعلیق عبدالحسین بن حسین در ۱۳۰۴ فهرست آن در پایان کتاب قبلی نوشته شده است.
۲۹۳ برگ، ۱۵ × ۲۲
فهرستگان نسخه‌های خطی ایران (فنخا)
ج ۲۲، ص ۸۰۲، ردیف ۴
● علاج الاسقام / طب / فارسی
‘alāj-ol asqām
افشار، محمد حسین بن احمد، ق13قمری
afšār, mohammad hoseyn ebn-e ahmad (- 19c)
کتابی مفصل دراصول جراحی که با استفاده از تعلیمات دکتر پولاک نمساوی مدرس مدرسه دارالفنون؛ در دو جلد هر کدام در چند «مقاله»: جلد 1. در «مقدمه» و سه «مقاله»: مقدمه در تعریف عمومی این علم (جراحی)، مقاله 1) بیان مجملی از حمیات و اورام وارده بر اعضای آن (سه باب)، مقاله 2) بیان جراحات وارده بر بدن انسان به اقسام و الباب (سه باب)، مقاله 3) تفرق اتصال غرض و ناسور و خلع مفاصل و فتق ... (هشت باب)؛ جلد 2. در پنج «مقاله»: مقاله 1) التصاقات و ماندن شیء خارجی و حبس دم با شیء مایع در بدن (سه باب)، مقاله 2) بیان اجتماع رطوبتی در کیسه حاصله از غشاء زجاجی و حصات مثانه (دو باب)، مقاله 3) تغییر جرم آلتی از آلات بدن و وجود آلتی غیر طبیعی (چهار باب)، مقاله 4) امراض عدد از زیاده و نقصان عضوی از اعضاء بدن (دو باب)، مقاله 5) بیان بعضی از اعمال ید و طریقه قطع هر یک از اعضاء (سه باب). جلد دوم آن عنوان جداگانه «مخزن الفوائد» نیز گرفته است و با همین عنوان در این مجموعه معرفی خواهد شد.
آغاز: الحمدلله رب العالمین ... اما بعد چون حکیم حذاقت پیر و معلم فضیلت گستر دکتر پولاک نمساوی معلم مدرسه دارالفنون
انجام: و اگر چنانچه از این افاقه حاصل نشود علاجی نیست مگر آنکه باهن تافته کی نمایند تا سد سیلان دم بالمره شود
چاپ: در سال 1273ق به چاپ رسیده است.
[دنا 566/7 (6 نسخه)؛ الذریعه: 309/15؛ فهرستواره منزوی 3585/5]
...
4. قم؛ اعظم قم؛ شماره نسخه: 3333/1
آغاز: برابر؛ انجام: نسخه دیگر آب آهک دو سیر خالص یا با شیر نیمگرم بنوشد از جهت رفع حموضت معده و جشاء حامض و حرقه البول و کثرة سیلان ماده بسیار مفید
جلد اول و دوم؛ خط: نستعلیق، کا: محمدحسین بن حاجی میرزا محمد، تا: 14 ذیقعده 1303ق؛ مصحح؛ در ادامه فرهنگی از لغات بیگانه با معادل فارسی آنها آمده؛ جلد: تیماج قهوه‌ای، 150گ، 15 سطر، اندازه: 15×22سم [ف مخ: 3 - 1388]
یادداشت‌ها و منابع پژوهشی
اگر درباره‌ی این نسخه نکته‌ای می‌دانید که در شناسنامه نیامده، یا چاپ، پژوهش، فهرست دیگر یا تصویری از آن سراغ دارید، آن را بیفزایید. پس از بررسی، با نام شما (اگر بخواهید) در اینجا منتشر می‌شود.
حالت پیشنهاد اصلاح.
روی کنار هر فیلد بزنید. برای موارد دیگر، مثل تکراری بودن رکورد، از «پیشنهاد کلی» استفاده کنید.